Danıştay 6. Daire E.2025/1961 K.2025/5295

Dava konusu istem: Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, 1 numaralı ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı mülkiyeti Hazineye ait ve Milli Savunma Bakanlığına tahsisli ... Askeri Gazinosu olarak kullanılan taşınmazı kapsayan alanda Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile plana yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisi Kararı ile bu kararın tashihine ilişkin ... tarih ve ... sayılı kararın iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine sunulan rapor ile dosya içerisinde bulunan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu plan revizyon plan niteliğinde olduğundan davalı idarenin görüşünün alınmasının gerekmediği, 2040 yılı için yapılan nüfus öngörüsünün tutarlı olduğu, donatı miktarının artırılmasının bölgede yaşayanlara sunulan hizmet kalitesinin artırılması katkı sağladığı,

dava konusu parsele getirilen arazi kullanım kararı açısından parselin bir kısmını içine alan 12 metre en kesitli imar yolunun güzergahının mevcut yol esas alınarak belirlendiği, yolun genişliğinin artırıldığı, ulaşım sisteminin sürekliliği ve bütünlüğünün sağlanabilmesi için söz konusu yolun genişletilmesinin gereklilik olduğu, bu kapsamda mevcutta yola cepheli olan dava konusu parselin bir kısmının yolun genişlemesiyle yolda kalmasının teknik bir zorunluluk olduğu,

ayrıca imar yolunun mevcut kamu yapılarına zararı olmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemlerde imar mevzuatı, şehircilik ilkeleri, planlama esasları, kamu yararı ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

3194 sayılı İmar Kanununun 4. maddesinin 2. fıkrasında Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat, eğitim ve savunma amaçlı yapılar için bu Kanun hükümlerinden hangisinin ne şekilde uygulanacağının Millî Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından müştereken belirleneceği, aynı Kanunun 11. maddesinde de, imar planlarında, meydan, yol, park, yeşil saha, otopark, ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler,

güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetleri’ne ait harekât ve savunma amaçlı yerler hariç, Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsaların belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığı’nın onayı ile belediye veya özel idareye terk edileceği kurala bağlanmıştır.

16/12/1985 günlü ve 1791 sayılı Milli Savunma Bakanlığının, imar planları onaylanırken Milli Savunma Bakanlığının görüşünün alınmasına ilişkin düzenlemelerin yer aldığı Genelgenin 3. maddesinde; askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri kapsamına giren ya da Milli Savunma Bakanlığınca tahsisli ve tahsissiz olarak kullanılan veya hizmette kullanılmak üzere muhafaza edilen yerlerde ve çevresinde yapılacak imar planları ve değişikliklerinin Genelkurmay Başkanlığı görüşü alınmak üzere Milli Savunma Bakanlığına bildirilmeden onanmamasının belediyelere duyurulmasına ilişkin düzenleme getirilmiş,

aynı doğrultuda bir düzenleme de Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan 16/12/1985 tarihli 12780 sayılı genelgede yer almış, ayrıca, Milli Savunma Bakanlığının 16/03/1998 tarihli 10418 sayılı genelgesi ile de aynı hususlara değinilerek durumun belediyelere duyurulmasında bir kez daha yarar görüldüğü belirtilmiştir.

Yukarıda yer verilen düzenlemeler uyarınca, mülkiyeti Hazineye ait olup Milli Savunma Bakanlığına tahsis edilen uyuşmazlık konusu taşınmaz hakkında imar planı değişikliğine karar verilirken Genelkurmay Başkanlığı görüşü alınmak üzere Milli Savunma Bakanlığına bildirilerek değişikliklerin onaylanacağı açıktır. Bu durumda, aktarılan genelgelere aykırı şekilde Milli Savunma Bakanlığının görüşü alınmadan, tamamı askeri alana ayrılmış taşınmazları kapsayan alanda yapılan imar planı değişiklikliğinde hukuka uyarlılık bulunmadığından temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlenildikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı mülkiyeti Hazineye ait ve Milli Savunma Bakanlığına tahsisli bulunan taşınmazı kapsayan alanda Trabzon Büyükşehir Belediye Meclis kararı ile kabul edilen ... tarih ve ... sayılı Ortahisar İlçesi 2. Etap Merkez Planlama Bölgesi 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile taşınmazın bir kısmı askeri alan, bir kısmı 12 metre en kesitli taşıt yolu bir kısmı park alanı, bir kısmı ibadet alanı olarak belirlenerek 05/08/2022 - 05/09/2022 tarihleri arasında askıya çıkarılmıştır.

Davacı Trabzon Valiliği tarafından taşınmazın bir kısmının 12 metre en kesitli taşıt yolu, bir kısmının da park alanı olarak işlevlendirilmesine karşı askı süresi içerisinde 29/08/2022 tarihinde yapılan itirazın cevap süresi içerisinde yanıtlanmayarak reddi üzerine 26/12/2022 tarihinde görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, nazım imar planı varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemleri ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak tanımlanmıştır.

Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanununun 4. maddesinin 2. fıkrasında ise, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat, eğitim ve savunma amaçlı yapılar için bu Kanun hükümlerinden hangisinin ne şekilde uygulanacağının Millî Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından müştereken belirleneceği, aynı Kanunun 11.maddesinde de, imar planlarında, meydan, yol, park, yeşil saha, otopark, ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler,

güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetleri’ne ait harekât ve savunma amaçlı yerler hariç, Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsaların belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığı’nın onayı ile belediye veya özel idareye terk edileceği kurala bağlanmıştır.

16/12/1985 günlü ve 1791 sayılı Milli Savunma Bakanlığının, imar planları onaylanırken Milli Savunma Bakanlığının görüşünün alınmasına ilişkin düzenlemelerin yer aldığı Genelgenin 3. maddesinde; askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri kapsamına giren ya da Milli Savunma Bakanlığınca tahsisli ve tahsissiz olarak kullanılan veya hizmette kullanılmak üzere muhafaza edilen yerlerde ve çevresinde yapılacak imar planları ve değişikliklerinin Genelkurmay Başkanlığı görüşü alınmak üzere Milli Savunma Bakanlığına bildirilmeden onanmamasının belediyelere duyurulmasına ilişkin düzenleme getirilmiş,

aynı doğrultuda bir düzenleme de Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan 16/12/1985 tarihli 12780 sayılı genelgede yer almış, ayrıca, Milli Savunma Bakanlığı’nın 16/03/1998 tarihli 10418 sayılı genelgesi ile de aynı hususlara değinilerek durumun belediyelere duyurulmasında bir kez daha yarar görüldüğü belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden. Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, ...

Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı mülkiyeti hazineye ait, fiilen askeri alan olarak kullanılan Milli Savunma Bakanlığına tahsisli taşınmazın bir kısmının 1/5000 ölçekli nazım imar planında 12 metre en kesitli taşıt yolu ve park alanı kullanımına ayrıldığının öğrenilmesi üzerine Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığına yapılan başvuru ile taşınmaz üzerindeki yapıların korunması ve plan değişikliğinin iptal edilmesi kaldırılması yönündeki davacı valilik itirazının zımnen reddi üzerine açılan davada,

askeri kullanıma tahsisli taşınmazlar için Milli Savunma Bakanlığının görüşünün alınmadığı yönündeki davacı idare iddiasına karşılık Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, ilgili kurum ve kuruluşlardan görüş istenildiğine dair herhangi bir bilgi ve belgenin mahkemeye sunulmadığı gibi dava konusu planın revizyon plan mahiyetinde olduğu belirtilerek görüş istenilmesine gerek olmadığının savunulduğu görülmüştür.

Bu itibarla, uyuşmazlık konusu olayda, mülkiyeti Hazineye ait olup Milli Savunma Bakanlığına tahsis edilen taşınmazlar hakkında imar planı değişikliği yapılırken Genelkurmay Başkanlığının görüşü alınmak üzere Milli Savunma Bakanlığına bildirilerek uygun görüşünün alınması suretiyle işlem tesis edilmesi gerekmektedir. Bu durumda, yukarıda aktarılan mevzuat ve genelgelere aykırı şekilde Milli Savunma Bakanlığının görüşü alınmadan kabul edilen imar planı değişiklikliğinde hukuka uyarlılık bulunmamaktadır.