Danıştay 7. Daire E.2018/5083 K.2022/90

Dava Konusu İstem

22/06/2014 tarihinde vefat eden muristen intikal eden … Sınai Yatırım Anonim Şirketinin hisse senetlerinin değerinden düşük beyan edildiğinden bahisle, takdir komisyonu kararı uyarınca tarh edilen veraset intikal vergisinin 6736 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun kapsamında yapılandırılması işleminde gecikme faizi yerine hesaplanan 207.162,93 TL Yİ-ÜFE tutarının iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; olayda, davacının murisi …'a ait.

Sınai Yatırım Anonim Şirketi hisse senedinin itibari değerle beyan edildiği, davalı idarece söz konusu hisse senedinin emsal değerinin tespiti amacıyla düzenlenen vergi tekniği raporuna istinaden takdir komisyonu kararı uyarınca yapılan tarhiyatın türünün ikmalen tarhiyat olduğu, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 112. maddesinin 3. fıkrasında, ikmalen yapılan tarhiyatlarda, dava konusu yapılmaksızın kesinleşen vergilere, kendi vergi kanunlarında belirtilen ve tarhiyatın ilgili bulunduğu döneme ilişkin normal vade tarihinden itibaren, son yapılan tarhiyatın tahakkuk tarihine kadar gecikme faizi uygulanacağının düzenlendiği,

dolayısıyla ikmalen tarh edilen ve sonrasında 6736 sayılı Kanun kapsamında yapılandırılan veraset ve intikal vergisi üzerinden hesaplanan gecikme faizi yerine, Yİ-ÜFE tutarı hesaplanmasında hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Muristen intikal eden hisse senetlerinin değerinin belirlenmesi işleminin yaklaşık iki yıl sürdüğü, Veraset İntikal Vergisi Kanunu'nda öngörülen iki aşamalı sistem sonucu yapılan vergi tarhı için gecikme faizi hesaplanamayacağı, ortada vadesi geçmiş bir vergiden bahsedilemeyeceği, gecikme faizi hesaplanmasına olanak bulunmayan vergi için 6736 sayılı Kanunda belirlenen Yİ-ÜFE oranının da uygulanamayacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Veraset ve intikal vergisine özgü olan bu tarhiyat davacının vergilendirme ile ilgili ödevlerini yerine getirmemesinden veya eksik yerine getirmesinden değil, idarenin davacıya murisinin terekesinden intikal eden hisse senetlerini farklı ölçüyü esas alarak değerlemesinden kaynaklanmakta olup, davacının vergi ziyaına yol açacak nitelikte bir kusuru ve 213 sayılı Kanun’da düzenlenen biçimde gecikme faizi hesaplanmasını gerektirecek bir tarhiyat olmadığı,

öte yandan 6736 sayılı Kanunda gecikme faizi yerine bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar Yİ-ÜFE aylık değişim oranlarının esas alınacağının düzenlendiği anlaşıldığından, davacı adına tahakkuk ettirilen gecikme faizi yerine Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak yapılan tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığından aksi yöndeki kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

22/06/2014 tarihinde vefat eden muristen intikal eden anonim şirketin hisse senetlerinin değerinden düşük beyan edildiğinden bahisle, takdir komisyonu kararı uyarınca tarh edilen veraset intikal vergisinin 6736 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun kapsamında yapılandırılması işleminde gecikme faizi yerine hesaplanan 207.162,93 TL Yİ-ÜFE tutarının iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu'nun 10. maddesinde, veraset ve intikal vergisinin matrahının, intikal eden malların Vergi Usul Kanunu’na göre bulunan değerleri olduğu; mükelleflerin ilk tarhiyatta nazara alınmak üzere verginin mevzuuna giren malları bu maddede belirtilen değerleme ölçülerinden faydalanarak, belirtilmeyenler bakımından ise Vergi Usul Kanunu’nun servetleri değerleme ile ilgili 3. bölümündeki esaslara göre değerlemek ve beyannamelerinde göstermek zorunda oldukları;

idarenin söz konusu esaslara göre beyan edilen bu değerler üzerinden vergiyi beyannamenin verildiği tarihten itibaren en geç onbeş gün içinde tarh edeceği, tarh edilen vergilerin intikal eden malların Vergi Usul Kanunu’na göre bulunacak değerlerine göre ikmal edileceği; ilk tarhiyatta nazara alınmak üzere mükellefler tarafından bu maddedeki esaslara göre beyan edilen miktar ile idarece aynı değerleme ölçülerine göre bulunan miktar arasındaki farka ait verginin (gayrimenkuller hariç), vergi ziyaı cezasının yarısı ile birlikte alınacağı;

ancak, menkul mallar ile gemilere ilişkin değerlemelerde % 50'ye kadar bulunacak fark için ceza uygulanmayacağı hükme bağlanmış.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 112. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendinde ise, ikmalen, re'sen veya idarece yapılan tarhiyatlarda, dava konusu yapılmaksızın kesinleşen vergilere, kendi vergi kanunlarında belirtilen ve tarhiyatın ilgili bulunduğu döneme ilişkin normal vade tarihinden itibaren, son yapılan tarhiyatın tahakkuk tarihine kadar geçen süreler için 6183 sayılı Kanun’a göre tespit edilen gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanacağı belirtilmiştir.

6736 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırmasına İlişkin Kanun'un "Kesinleşmemiş veya dava safhasında bulunan alacaklar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasında, bu Kanun'un yayımlandığı tarih itibariyle ilk derece yargı mercileri nezdinde dava açılmış ya da dava açma süresi henüz geçmemiş olan ikmalen, re'sen veya idarece yapılmış vergi tarhiyatları ile gümrük vergilerine ilişkin tahakkuklarda; vergilerin/ gümrük vergilerinin % 50'si ile bu tutara ilişkin faiz, gecikme faizi ve gecikme zammı yerine bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutarın;

bu Kanunda belirtilen süre ve şekilde tamamen ödenmesi şartıyla vergilerin/gümrük vergilerinin % 50'si, faiz, gecikme faizi, gecikme zammı ve asla bağlı olarak kesilen vergi cezaları/ idari para cezaları ile bu cezalara bağlı gecikme zamlarının tamamının tahsilinden vazgeçilir.

Bu Kanunun yayımlandığı tarih itibariyle gümrük vergilerine ilişkin gümrük yükümlülüğü doğmuş ve idari itiraz süresi geçmemiş veya idari itiraz mercilerine intikal etmiş bulunan tahakkuklar hakkında da bu fıkra hükmünün uygulanacağı kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; bir tarhiyata faiz işletilebilmesi için bunun re'sen, ikmalen ya da idarece tarh şekillerinden birine dahil olmasının gerektiği; veraset ve intikal vergisi bakımından yapılan ikinci tarhiyatın ikmalen tarhiyat değil, olması gereken matrahın mükelleflerce hesaplanmasının güçlüğü göz önüne alınarak matrahın doğru olarak belirlenmesini teminen idareye yüklenen eksiği giderme yükümlülüğü olduğu, nitekim olayda da, fer'i bir alacak olan gecikme faizinin bağlı bulunduğu tarhiyatın 213 sayılı Kanun'un 112. maddesinde sözü edilen tarhiyatlardan farklı olduğu,

re'sen ya da idarece yapılan tarhiyat şekillerine girmediği; bu durumda, veraset ve intikal vergisine özgü olan bu tarhiyatın, davacının vergilendirme ile ilgili ödevlerini yerine getirmemesinden veya eksik yerine getirmesinden değil, idarenin davacıya murisinin terekesinden intikal eden hisse senetlerini farklı ölçüyü esas alarak değerlemesinden kaynaklandığı, dolayısıyla aynı değerleme ölçüsüne göre, saptanmaması nedeniyle söz konusu vergiye ceza uygulanmasına ve Vergi Usul Kanunu'nun 112.

Maddesinde belirtilen tarhiyat yöntemlerinden farklı olması nedeniyle anılan vergi üzerinden gecikme faizi hesaplanmasına olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu bakımdan 6736 sayılı Kanunda gecikme faizi yerine bu Kanun'un yayımlandığı tarihe kadar Yİ-ÜFE aylık değişim oranlarının esas alınacağına dair düzenleme uyarınca, davacı adına tahakkuk ettirilmesine hukuken olanak bulunmayan gecikme faizi yerine Yİ-ÜFE aylık değişim oranlarının esas alınması suretiyle faiz hesaplanmasında hukuka uyarlık görülmemiştir.