Danıştay 7. Daire E.2019/3151 K.2022/1211

Dava Konusu İstem

Emniyet Birimlerince yapılan aramada tespit edilen yurtiçi menşeli bandrolsüz sigaralara ilişkin 2015 yılının Haziran dönemine ait özel tüketim vergisi ile kesilen vergi ziyaı cezasının bulunduran sıfatını haiz kişilerden tahsil imkanı bulunmadığından, Özel Tüketim Vergisi (III) sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği uyarınca müteselsil sorumlu sıfatıyla davacıdan tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla. 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nda imal edenlerin müteselsil olarak sorumlu tutulduğu açık olmakla birlikte, imal edenlerden anlaşılması gerekenin, yurt içinde imal edilen ve herhangi bir şekilde ihraç edilmeksizin yurt içinde bandrolsüz olarak piyasaya sürülen sigaralar ile ilgili olduğu,

aksinin kabulünün, davacıyı, ihraç kaydıyla üretimini yaptığı sigaraların herhangi bir dahli ve bilgisi olmaksızın yurt dışından kaçak yollarla yurda sokulmasını veya yurt içinde kaçak olarak bırakılmasını takip etme ve engelleme gibi bir yükümlülük altına sokabileceği, bahse konu sigaraların davacı şirket tarafından üretilerek yurt içinde kaçak olarak bırakıldığı hususunun açıkça tespit edilemediği,

arama sırasında ele geçirilen bandrolsüz sigaralar ile davacı şirket arasında illiyet bağı kurmak mümkün bulunmadığından ödenmeyen özel tüketim vergisinden yalnızca ithalat işlemlerini yapanlar ile sigaraları bulunduranların müteselsilen sorumlu tutulabileceği, takdir komisyonu kararında ve TAPDK değerlendirme raporunda, sigaraları usulüne uygun olarak ihraç kaydıyla ürettiği belirtildiğinden davacının söz konusu sigaraların yurda sokulması ya da yurt içinde bırakılması ile ilgili olarak herhangi bir bilgi ve kastı ile illiyet bağının bulunduğuna ilişkin olarak davalı idare tarafından hiçbir bilgi ve belge sunulamaması karşısında,

olayda herhangi bir sorumluluğu bulunmayan davacı adına müteselsil sorumlu sıfatıyla düzenlenen ödeme emrinde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu ödeme emri ile istenen kamu alacağının alacaklısının Osmancık Malmüdürlüğü, asıl borçlusunun ise adına mükellef olarak tarhiyat yapılan kaçak sigara ile yakalanan … isimli şahıs olması nedeniyle söz konusu alacakla ilgili olarak, 6183 sayılı Kanun'da öngörülen takip ve tahsil işlemlerinin yapılmasına, asıl mükellefin katma değer vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairesi veya malmüdürlüğünün yetkili olduğu, bu durumda, davacı adına, Osmancık Malmüdürlüğünce ödeme emri düzenlenmesi gerekirken Uray Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından düzenlenen ödeme emrinde yetki yönünden hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : 213 sayılı Kanunun "Vergi Uygulanmasında Yetki" başlıklı bölümünde yer alan 4. maddesinde mükellefi tespit etme, vergiyi tarh ve tahakkuk ettirerek tahsil etme konusunda yetkili birim vergi dairesi olarak belirlenmiş, "Ceza Kesme Yetkisi" başlıklı 365. maddesinde de vergi cezalarının olayların ilgili bulunduğu vergi bakımından mükellefin bağlı olduğu vergi dairesi tarafından kesileceği belirtilmiştir.

4760 sayılı Kanun'un 13. maddesinin 5. fıkrasında belirtilen koşulların varlığı durumunda üreticinin müteselsilen sorumluğu nedeniyle öngörülen vergi ve cezanın takibi konusunda değinilen yetki kuralları ile Genel Tebliğler çerçevesinde imalatçının bağlı olduğu vergi dairesince işlem tesis edilmesi gerektiğinden davacının bağlı bulunduğu Vergi Dairesi Müdürlüğünce işlem tesis edilmesinde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından, aksi yönde verilen vergi dava dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Emniyet Birimlerince yapılan aramada tespit edilen yurtiçi menşeli bandrolsüz sigaralara ilişkin 2015 yılının Haziran dönemine ait özel tüketim vergisi ile kesilen vergi ziyaı cezasının bulunduran sıfatını haiz kişilerden tahsil imkanı bulunmadığından, Özel Tüketim Vergisi (III) sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği uyarınca müteselsil sorumlu sıfatıyla davacıdan tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 13. maddesine 11/04/2013 tarihli ve 28615 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6455 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile eklenen 5. fıkra ile, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 257. maddesinin verdiği yetki uyarınca kullanılma zorunluluğu getirilen özel etiketi veya işareti olmayan özel tüketim vergisine tabi malların bulundurulduğunun tespit edilmesi halinde, bu malları bulunduranlar adına;

her bir tespit için bu Kanuna ekli (III) sayılı listenin (A) cetvelinde yer alan malların 50 litreyi, (B) cetvelinde yer alan 2402.20 ve 2402.90.00.00.00 (yalnız tütün yerine geçen maddelerden yapılmış sigaralar) G.T.İ.P. numaralı malların 5.000 adedi aşması hâlinde ise müteselsilen sorumlu olmak üzere, bu malları bulunduranlar ile ithal veya imal edenlerden herhangi biri adına; malların tespit tarihindeki emsal bedeli veya miktarı üzerinden 11. maddedeki esaslara göre re'sen özel tüketim vergisi tarh edileceği, bu tarhiyata ayrıca vergi ziyaı cezası uygulanacağı düzenlemesi getirilmiştir.

6455 sayılı Kanun'un 33. maddesinin gerekçesinde; madde ile mevcut fıkrada yer alan akaryakıt, alkollü içecekler ve tütün mamulleri ve benzeri mallarla ilgili kaçakçılıkla mücadelede etkinliği arttırmak amacıyla "işyeri sahibi adına" kavramının "bulundurduğu tespit edilen" olarak değiştirildiği, ayrıca, ithal edilen ve yurt içinde üretilen ürünlerle ilgili olarak bandrolsüz ürün tespitlerinde, söz konusu ürünleri bulunduran, üreten veya ithal edenlerin de cezalı tarhiyattan müteselsilen sorumlu tutulmalarının öngörüldüğü belirtilmiştir.

213 sayılı Kanun'un 4. maddesinde, yetkili vergi dairesinin, mükellefi tespit eden, vergi tarh eden, tahakkuk ettiren ve tahsil eden daire olduğu, mükelleflerin, vergi uygulaması bakımından hangi vergi dairesine bağlı olduklarının vergi kanunları ile belirleneceği, ancak, Maliye ve Gümrük Bakanlığı'nın, gerekli gördüğü hallerde, mükelleflerin işyeri ve ikametgâh adresleri ile il ve ilçelerin idari sınırlarına bağlı kalmaksızın vergi daireleri ve bölge bilgi işlem merkezleri kurmaya, vergi dairelerine bağlı şubeler açmaya ve vergi dairelerinin yetki alanı ile vergi türleri,

meslek ve iş grupları itibariyle mükelleflerin bağlı olacakları vergi dairesini belirlemeye yetkili olduğu. 365. maddesinde, vergi cezalarının olayların ilgili bulunduğu vergi bakımından mükellefin bağlı olduğu vergi dairesi tarafından kesileceği belirtilmiş. 4760 sayılı Kanunun 14. maddesinde de, özel tüketim vergisi beyannamesinin mükellefin katma değer vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairesine verileceği ifade edilmiştir.

4760 sayılı Kanun'un uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleyen 1 seri no'lu Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliği'nin 28/11/2013 tarih ve 28835 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 27 seri no'lu Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliği ile değiştirilen "Özel Etiketi veya İşareti Olmayan Malların Bulundurulması" başlıklı 4.3.5. maddesinin (ıv) bendinde, yakalamanın/el koymanın gerçekleştiği yer Vergi Dairesi Başkanlığınca (bulunmayan yerlerde Defterdarlıkça),

TAPDK tarafından gönderilen rapor ile yakalama/el koyma işlemine ilişkin tutanağın veya yakalanan/el konulan malların her bir tespit için toplamda Kanunda belirtilen miktarların altında olması halinde ilgili kolluk birimleri tarafından gönderilen tutanağın;

bu mallara ilişkin matrahın tespiti ve bunları bulunduranlar adına tarhiyat yapılması için, söz konusu malları bulunduranların faal mükellef olması durumunda bunların bağlı bulunduğu vergi dairesine, faal mükellef olmaması durumunda ise ikametgâhlarının, işyerlerinin, kanuni veya iş merkezlerinin bulunduğu yer vergi dairesine gönderileceği, (v) bendinde de, söz konusu mallara ait özel tüketim vergisinin, tespit tarihindeki emsal bedeli ve miktarı üzerinden Kanun'un 11. maddesindeki esaslara göre, bulunduranlar adına ilgili vergi dairesince re'sen tarh edileceği, bu tarhiyata ayrıca vergi ziyaı cezası da uygulanacağı,

bununla birlikte bahsi geçen malların her bir tespit için ithalatçı veya imalatçı bazında miktarlarının Kanunda belirtilen miktarların üzerinde olması ve ithalatçısının veya Türkiye'de üretildiğinin belirlenmesi durumunda, söz konusu vergi ve kesilen cezanın bu ithalatçı veya imalatçılardan müteselsil sorumluluk kapsamında tahsil edileceği, dolayısıyla yakalamalarda/el koymalarda birden fazla ithalatçı veya imalatçıya ait malların ele geçirilmesi durumunda müteselsil sorumluluğun her bir ithalatçı veya imalatçıya ait mallar bazında Kanunda belirtilen miktarları aşması halinde uygulanacağı düzenlenmiştir.

Yayım tarihinden önce yürürlükte bulunan Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliğlerinin, Kanuna ekli (III) sayılı Liste uygulamasına ilişkin bölümlerini, yayım tarihini izleyen ay başından itibaren yürürlükten kaldıran 08/08/2015 tarihli ve 29439 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Tüketim Vergisi (III) sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği'nin "Matrah, Oran, Tutar, Yetki ve Müteselsil Sorumluluk" başlıklı III. bölümünün "Kanunda Belirtilen Hadleri Aşan (III) sayılı Listedeki Malların Tespitinde Müteselsil Sorumluluk" başlıklı C/1.2 maddesinde de benzer düzenlemelere yer verilmiştir.

Öte yandan, 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun 162. maddesinde, müteselsil borcun, birden çok borçludan her birinin alacaklıya karşı borcun tamamından sorumlu olmayı kabul ettiğini bildirmesi halinde doğduğu, böyle bir bildirim yoksa, müteselsil borçluluğun ancak kanunda öngörülen hâllerde doğacağı açıklanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

213 sayılı Kanun'un "Vergi Uygulanmasında Yetki" başlıklı bölümünde yer alan 4. maddesinde mükellefi tespit etme, vergiyi tarh ve tahakkuk ettirerek tahsil etme konusunda yetkili birim vergi dairesi olarak belirlenmiş, "Ceza Kesme Yetkisi" başlıklı 365. maddesinde de, vergi cezalarının olayların ilgili bulunduğu vergi bakımından mükellefin bağlı olduğu vergi dairesi tarafından kesileceği belirtilmiştir.

Anılan hükümler uyarınca 4760 sayılı Kanun'un 13. maddesinin 5. fıkrasında belirtilen koşulların varlığı durumunda üreticinin müteselsilen sorumluğu nedeniyle öngörülen vergi ve cezanın takibi konusunda değinilen yetki kuralları ile Genel Tebliğler çerçevesinde imalatçının bağlı olduğu vergi dairesince işlem tesis edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, davacının bağlı bulunduğu Vergi Dairesi Müdürlüğünce işlem tesis edilmesinde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından, aksi yönde verilen vergi dava dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.