Danıştay 7. Daire E.2021/2265 K.2023/4605

Dava konusu istem: Davacı şirket adına tescilli .... tarih ve ... sayılı özet beyanda 78.130.357,00 kg olarak işlem gören "sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG)" cinsi eşyanın, ... adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile ithalatı esnasında, ... tarih ve ... sayılı survey ölçüm raporunda 46.964.970,00 kg noksan olduğunun tespit edildiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 237. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, noksan eşyaya isabet eden katma değer ve özel tüketim vergileri ile özel tüketim vergisinin matraha ilave edilmesi suretiyle hesaplanan katma değer vergisi üzerinden karara bağlanan para cezasına vaki itirazın ceza tutarının düzeltilerek reddedilmesi yolundaki işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ....

Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, özet beyana göre noksan olduğunun tespit edildiği ileri sürülen eşya için davacı şirkete, davalı idarece "özet beyan" konulu yazının gönderildiği, davacı tarafından süresi içerisinde cevap verilerek ilgili eksikliğin, eşyayı taşıyan FSRU (Yüzer LNG Depolama ve Gazlaştırma Ünitesi) gemisinin 04/12/2017 tarihinde demirleme sahasına gelmesine rağmen, yanaşması gereken... iskelesinin tamamlanmamış olması sebebiyle 24/09/2018 tarihine kadar beklemesi, geminin taşıdığı yükün özelliği gereği gemi ambarında bulunan sıvı LNG'nin günlük belli oranda ısınıp gaz haline dönüşmesi,

ısınan eşyayı geri soğutmanın mümkün olmaması sebebiyle geminin gaza dönüşen LNG'yi herhangi bir patlamaya yol açılmaması için tahliye etme zorunluluğundan kaynaklandığının belgeleriyle birlikte davalı idareye bildirildiği, ayrıca geminin yanaşacağı terminalin işletme izin sürecinin devam etmekte olduğu ve terminalin henüz FSRU gemisinin yanaşması veya doğalgaz tahmil ve tahliyesine uygun olmadığı hususunun da İskenderun Liman Başkanlığının 04/04/2018 tarihli yazısı ile davalı idareye bildirildiğinin anlaşılması karşısında, geminin yükünü geç tahliye etme sebebinin davalı idarenin bilgisinde olduğu sonucuna ulaşıldığı,

davacının 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve 2012/2 sayılı Gümrükler Genel Müdürlüğü Genelgesi'nde yer alan izahat yükümlülüğünü açıklayıcı ve tevsik edici belgeler ile yerine getirdiği, bu durumda, davalı idarece, davacının iddialarının soruşturulması, eşyanın eksikliğinin nedenine dair yeterli araştırma ve inceleme yapılması gerekirken, doğrudan ceza kararının alınmasında ve bu karara vaki itirazın ceza tutarının düzeltilmesi suretiyle reddi yolundaki dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu bölge müdürlüğü işleminde ceza kararının düzeltilerek onandığı belirtilmiş ise de, ceza kararında belirtilen tutar ile itiraz üzerine tesis edilen işlemdeki tutarların aynı olduğu ve davacı tarafından tesis edilen işlemde belirtilen tutar üzerinden dava açıldığından işin esasının incelenmesine geçildiği, uyuşmazlık konusu para cezası kararının özel tüketim vergisi ile bu vergi üzerinden hesaplanan katma değer vergisine isabet eden kısmı yönünden.

4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 14. maddesinin 4. fıkrası uyarınca Bakanlar Kuruluna verilen yetki kullanılarak (I) sayılı listedeki eşyaya ilişkin özel tüketim vergisinin gümrük idarelerince tarh, tahakkuk ve tahsili yolunda düzenleme yapılmadıkça, söz konusu verginin ithalat aşamasında değil, dahilde ve anılan Kanun'un 14. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, davacı şirketin katma değer vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairesi tarafından alınması gerekmekte olup, Bakanlar Kurulunca bu yönde alınmış bir karar da bulunmadığından,

dava konusu işlemin özel tüketim vergisi ile bu vergi üzerinden hesaplanan katma değer vergisine ilişkin kısmında yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı; dava konusu işlemin katma değer vergisine isabet eden kısmı yönünden ise;

davalı idarece, özet beyana göre eşyada eksikliğin tespiti üzerine 2711.11.00.00.00 gümrük tarife istatistik pozisyonundaki "sıvılaştırılmış doğalgaz" ticari tanımlı eşyanın, deniz yoluyla taşınmasında Gümrük Yönetmeliği'nin "Bazı Maddelerin Fire Oranlarına İlişkin Liste" başlıklı 11 no.lu ekine, 15/05/2013 tarih ve 28648 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 26. maddesi ile getirilen % 0,5 oranındaki fire düşülerek,

kalan eksiklik üzerinden para cezası hesaplanmış ise de, fire oranının iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Yedinci Dairesince verilen 04/02/2020 tarih ve E:2017/490, K:2020/589 sayılı kararla anılan Yönetmelik hükmü iptal edildiğinden, idarece eşyaya anılan fire oranının uygulanmasına olanak bulunmadığı, davacı şirketin acenteliğini yaptığı gemi ile taşınan eşyanın, özet beyanın verildiği 02/12/2017 tarihinden, serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulduğu 24/09/2018 tarihine kadar 296 gün süreyle liman sahasında gemide beklediğinin taraflar arasında da ihtilafsız olduğu,

davacı tarafından dosyaya sunulan TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'nin 30/11/2011 tarihli ''LNG gemisi ile taşıma sırasında oluşan LNG kayıpları'' başlıklı teknik değerlendirme bilgi notunda. Gümrük Yönetmeliği'nin 11 no.lu ekindeki listede, 2711.11.00.00.00 gümrük tarife istatistik pozisyonunda yer alan eşyanın, doğalgazın rafine edilmesi ve belli bir basınç altında -163°C derecede sıvı hale getirilmesi ile elde edildiği,

eşyanın niteliğinden dolayı gemiyle taşınması esnasında deniz koşulları, LNG'nin kalitesi, ortam sıcaklığı, toplam termal gerginlik ve tank basıncı faktörleri nedeniyle bir kısmının buharlaştığı, bu buharlaşma miktarının, çeşitli faktörlerin etkisiyle, günlük %0,1 ilâ %0,15 aralığında olduğu ve yolculuk süresine bağlı olarak nihai fire miktarının toplam gazın %2’si ilâ %6’sı oranında değişebildiğinin belirtildiği, yine davacı tarafından dosyaya sunulan...

Üniversitesi Petrol ve Doğal Gaz Bölümünce, taşıma işinde kullanılan "..." isimli geminin teknik özelliklerine, limanda beklediği süredeki hava sıcaklıklarına, LNG'nin bulunduğu tankların tipi, şekli ve yalıtım özelliklerine, tanklarda oluşan kaynama gazının havaya tahliyesi ve/veya gemide yakıt olarak kullanılıp kullanılmadığına ve LNG'nin kalitesine (metan oranına göre) ilişkin hususlar değerlendirilerek verilen mütalaanın da ...

Marmara Araştırma Merkezinin belirlemeleri ile örtüştüğü, hâkimin genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvuramayacağı yolundaki düzenleme uyarınca, Dairelerince dava konusu olaydan bağımsız olarak ...

Marmara Araştırma Merkezi'nin eşyanın taşınmasında bilimsel olarak hesaplanan fire oranlarına ilişkin açıklamaları yeterli görüldüğünden, ayrıca bilirkişi incelemesi yaptırılmasına gerek bulunmadığı, bu durumda, davacının eşyanın özellikleri ve taşıma koşulları ile liman sahasında uzunca bir süre beklemesinden kaynaklı eksiklik izahatını yeterli görmeyen davalı idarece, bu tespitlerin aksi ortaya konulmaksızın, özet beyan eksikliğinin davacı şirketçe çelişkili olarak izah edildiğinden bahisle ceza kararı alınmasında ve bu karara vaki itirazın reddinde yasal isabet bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davanın süresinde açılmadığı, özet beyanda 78.130.357.00 kg olarak işlem gören eşyanın serbest dolaşıma giriş beyannamesi verilmesi aşamasında draft survey raporuna göre 46.964.970 kg noksan olduğunun tespit edildiği, eşyanın birim miktarında değişiklik olabileceği hususunun demirleme tarihi itibarıyla bildirilmediği, bahse konu eksikliğin kaynaklandığı ileri sürülen hususların ibraz edilen belgelerle (gemi kaptan raporu, ...

MAM Değerlendirme Raporu) ispatlanamadığı, %59 oranındaki özet beyan noksanlığının izahatına ilişkin olarak davacının 30/10/2018 tarihli dilekçesinde, herhangi bir patlamaya yol açılmaması için LNG'yi tahliye etmek zorunda kaldıklarını beyan etmiş olmalarına rağmen, Bölge Müdürlüğüne verilen itiraz dilekçesinde, FSRU gemisindeki LNG'nin gemide yakıt olarak kullanıldığı yönünde beyanda bulunulduğu, davacı şirketin sunduğu belgelerin 2012/2 sayılı Genelge kapsamında geçerli ispat belgeleri olarak kabulünün mümkün olmadığı, Gümrük Yönetmeliği Ek-11'deki fire oranı dikkate alınarak hesaplama yapıldığı,

tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

FSRU (Yüzer LNG Depolama ve Gazlaştırma Ünitesi) gemisinin 03/12/2017 tarihinde İskenderun'a gelmiş olsa da, terminal yapım çalışmalarının tamamlanamamış olması sebebiyle yükünü ancak 24/09/2018 tarihinde tahliye edebildiği, geminin limanda beklediği süre boyunca her gün kaynama gazı olarak ifade edilen gazlaşmanın yaşandığını, 11 aylık bekleme süresi dikkate alındığında yükteki eksikliğin makul bir sebebe dayalı olduğunun ortaya konulduğu savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.