Danıştay 7. Daire E.2021/290 K.2024/255

…Gümrük Müdürlüğü VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …

VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

…Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava Konusu İstem: Davacı adına tescilli …tarih ve …sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyaların beyan edilenden farklı gümrük tarife istatistik pozisyonunda yer aldığının tespit edildiği ve ithalinde TAREKS belgesi ile gözetim belgesi ibraz edilme zorunluluğu bulunduğu halde anılan belgelerin ibraz edilmediğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca fatura kıymeti esas alınarak hesaplanan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı tutarında alınan para cezası kararına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …Vergi Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla.

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. ve devamı maddelerinde gümrük mevzuatını uygulama ve gümrük işlemlerini yapma yetki ve görevi gümrük idarelerine verildiğinden, gümrük tarife cetvelini uygulama görevinin gümrük idarelerine ait olduğu, bu durumda, ithal edilen eşyaya uygulanacak gümrük tarifesinin ve vergi oranının her beyanname ile ilgili olarak belirlenmesinin kanuni zorunluluk olduğu, mevzuatta gümrük tarifesinin ve vergi oranının yükümlülerce beyanını gerekli ve zorunlu kılan bir düzenlemenin mevcut olmadığı ve olayda davacıya atfedilecek bir kusurun varlığından da söz edilemeyeceği anlaşıldığından,

davacı adına alınan para cezası kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Beyanın bağlayıcılığı ilkesi gereğince davacının kendi beyanından dolayı sorumluluğunun bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Olayda, yapılan denetimin, olumsuz sonuçlandığının bildirilmesi veya ithali ve ihracı lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olan eşyanın denetlendiğine dair belge veya referans numarası alınmadığı halde alınmış gibi gösterilmesi halinde de 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine, göre para cezası kararı alınacağı tabii olduğundan, davaya konu eşyanın pozisyonu belirlenerek Tareks uygulamasına tabi olup olmadığı, TAREKS belgesinin aranıp aranmayacağının incelenmesi suretiyle varılacak sonuca göre yeniden karar verilmesi gerektiğinden temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına tescilli …tarih ve …sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyaların beyan edilenden farklı gümrük tarife istatistik pozisyonunda yer aldığının tespit edildiği ve ithalinde TAREKS belgesi ile gözetim belgesi ibraz edilme zorunluluğu bulunduğu halde anılan belgelerin ibraz edilmediğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca fatura kıymeti esas alınarak hesaplanan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı tutarında alınan para cezası kararına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde; ithali lisansa, şarta, izne, kısıntıya ve belli kuruluşların vereceği uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi halinde eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verileceği, 4. fıkrasında; 1. fıkranın (c) bendinde, belirtilen eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya geçirileceği ve eşyanın 177 ila 180. madde hükümlerine göre tasfiyeye tabi tutulacağı hükme bağlanmıştır.

30/12/2017 tarih ve 30286 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Oyuncakların İthalat Denetimi Tebliği'nin (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2018/10) 3. maddesinde, Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sisteminin, (TAREKS) ürün güvenliği ve teknik düzenlemeler mevzuatı uyarınca yürütülen denetim, uygunluk ve izin işlemlerinin elektronik ortamda ve risk esaslı olarak yapılması amacıyla kurulan internet tabanlı uygulama olduğu.

11. maddesinde, ürünün ithal edilebileceğine dair TAREKS referans numarasının gümrük beyannamesinin 44 no'lu hanesine firma tarafından kaydedilmesinin zorunlu olduğu. 13. maddesinde ise, bu Tebliğe aykırı hareket edenler ile yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunanlar, sahte belge kullanan veya ibraz edenler veya belgede tahrifat yapanlar hakkında.

4703 sayılı Kanun, 4458 sayılı Gümrük Kanunu, 2013/4284 sayılı Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararının ilgili hükümleri ve ilgili diğer mevzuatın uygulanacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer alan mevzuat değerlendirildiğinde; 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca para cezası kararı alınabilmesi için, gümrük idaresine serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya hakkında gerçeğe aykırı olarak beyanda bulunması, eşyanın uygunluk ve yeterlik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edilmiş olması; dolayısıyla, ithali lisansa, şarta, izne, kısıntıya ve belli kuruluşların vereceği uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi eşya ile ilgili olarak idarenin yanıltılmış bulunması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu işlemin davacı tarafından gözetim ve TAREKS belgelerinin ibraz edilmediğinden bahisle tesis edildiği, temyize konu kararda da sözü edilen iki belge arasında bir ayrım yapılmaksızın, gümrük mevzuatını uygulama ve gümrük işlemlerini yapma yetki ve görevi gümrük idarelerine verildiğinden, gümrük tarife cetvelini uygulama görevinin gümrük idarelerine ait olduğu, bu durumda, ithal edilen eşyaya uygulanacak gümrük tarifesinin ve vergi oranının her beyanname ile ilgili olarak belirlenmesinin kanuni zorunluluk olduğu,

mevzuatta gümrük tarifesinin ve vergi oranının yükümlülerce beyanını gerekli ve zorunlu kılan bir düzenlemenin mevcut olmadığı ve olayda davacıya atfedilecek bir kusurun varlığından da söz edilemeyeceğine ilişkin yapılan değerlendirme sonucunda karar verildiği anlaşılmıştır.

Eşyanın ithali veya ihracı sırasındaki gümrük işlemlerinin denetimi gümrük idarelerince gümrüklenme aşamasında fiziki olarak yapılmakta bu husus idarelerin üzerinde ciddi bir işyükü oluşturmakta, ithalatçı ya da ihracatçısı açısından da büyük bir zaman kaybı ile fazladan maliyet artışına yol açmaktadır.

Günümüzde gerek dış ticaret hacminin genişlemesi gerekse ticari argümanların çeşitlenmesi sebebiyle, klasik denetleme anlayışının dezavantajları terkedilerek riske dayalı kontrol sistemine geçilmiş, eşyanın fiziki olarak denetlenmesi anlayışı değişmiş, riskli ürünler, dijital ortamda belirlenerek, denetimlerin bu ürünlere yoğunlaşması, risksiz veya az riskli görülen ürünlerin daha az sıklıkla denetime tabi tutulması yönünde adımlar atılarak;

insan sağlığı, can ve mal güvenliği, hayvan ve bitki sağlığı, çevre ve tüketicinin korunması açısından sahip olması gereken asgari güvenlik koşullarını karşılayıp karşılamadığının tespiti için TAREKS uygulamasına geçilmiştir.

Böylelikle, dış ticarete konu her partinin fiziki olarak denetlenmesi anlayışı değişmiş, ilgili kamu kurumlarınca belirlenen kıstaslara göre, ürünlerden riskli olanları elektronik ortamda TAREKS tarafından belirlenerek, fiziki incelemelerin söz konusu eşya üzerine yoğunlaşarak daha hızlı ve güvenli bir denetimin yapılması hedeflenmiştir. Nitekim, TAREKS uygulaması; ithalatta standartlara uygunluk denetimi yapılan ürünleri, "TSE", "CE" işareti taşıması gereken bazı ürünleri, İthalat Denetimi Tebliği kapsamı ürünleri; kişisel koruyucu donanımları, oyuncaklar, yapı malzemeleri, tıbbi cihazlar, telsiz ve telekomünikasyon terminal ekipmanları, pil ve akümülatör gibi sanayi ürünlerini; ihracatta ve ithalatta kalite denetimine tabi tutulan tarım ürünlerini kapsamaktadır.

Yapılan yönlendirme veya bilgilendirme neticesinde; ilgili kurumca gerçekleştirilen denetim sonucunda aykırılık tespit edilmemesi ya da eşyanın kapsam dışı olduğunun saptanması halinde ürünün ithal edilebileceğine dair TAREKS referans numarası verilmesi ithalata konu eşya için uygunluk ya da yeterlilik belgesi arandığını ortaya koymaktadır.

Dolayısıyla yapılan denetimin, olumsuz sonuçlandığının bildirilmesi veya ithali ve ihracı lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olan eşyanın denetlendiğine dair belge veya referans numarası alınmadığı halde alınmış gibi gösterilmesi halinde de 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre para cezası kararı alınacağı tabii olduğundan, davaya konu eşyanın pozisyonu belirlenerek TAREKS uygulamasına tabi olup olmadığı, TAREKS belgesinin aranıp aranmayacağının belirlenmesi suretiyle yeniden karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerekmiştir.