Danıştay 7. Daire E.2022/476 K.2023/3694

Dava Konusu İstem

Davacı adına tescilli …-… ile …-… tarih ve sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı eşyaya ilişkin olarak 11/06/2018 tarih ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 21/06/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe konulan Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar uyarınca tahakkuk ettirilen ek mali yükümlülük, özel tüketim ve katma değer vergisi ile bunlar üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezalarının anılan Kanun'un 211. maddesi uyarınca kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddi yolundaki işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, 21/05/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 22/05/2019 tarih ve 30781 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2019/1130 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile getirilen ek mali yükümlülüklerin, kanunların geriye yürümezliği ilkesine aykırı şekilde … tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyaya uygulanmasında hukuka uyarlık bulunmadığı.

2019/1130 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın atıfta bulunduğu ve eki tablosunda değişiklik yaptığı 11/06/2018 tarihli ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar'ın geçici 1. maddesinde, bu Kararın yayımı tarihinden önce Türkiye'ye sevk edilmek üzere bir taşıma belgesi düzenlenerek yüklemesi yapılmış olan eşyanın yayım tarihinden itibaren en geç 45 gün içinde ithalatına ilişkin gümrük beyannamesinin tescili veya gümrük mevzuatı çerçevesinde özet beyanın verilmesi halinde, bu Karar hükümlerinin uygulanmayacağının hükme bağlandığı,

uyuşmazlık konusu … tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın Türkiye'ye sevk edilmek üzere 25/04/2019 tarihinde yüklendiği, beyannamenin 2019/1130 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın yayım tarihinden itibaren 26. günde tescil edildiği görüldüğünden, anılan beyanname muhteviyatı eşyaya ilişkin olarak ek mali yükümlülüğün uygulanamayacağı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesi uyarınca ek tahakkuk ve ceza kararlarına karşı itiraz edilmediğinden, bu kararların kesinleşmesi üzerine ödeme emrinin düzenlendiği, söz konusu ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davanın derdest olduğu, 2019/1130 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değişik 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve Gümrük Yönetmeliği'nin 38. maddesi uyarınca ithalat sırasında eşyanın Amerika Birleşik Devletleri menşeli olmadığını tevsik eden menşe şahadetnamesi ibraz edilmediğinden, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket adına tescilli …-… ile …-… tarih ve sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamelerinde 33.04 tarife pozisyonunda ve Çin Halk Cumhuriyeti menşeli olarak beyan edilen eşyanın menşeini tevsik eden belgenin ibraz edilmediğinden bahisle,

11/06/2018 tarih ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 21/06/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe konulan Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar uyarınca ek mali yükümlülük ile özel tüketim ve katma değer vergisi ek olarak tahakkuk ettirilmiş ve bunlar üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca para cezaları karara bağlanmıştır.

Davacı tarafından bu kararlara karşı itiraz yoluna başvurulmadığı gibi dava da açılmamış, daha sonra 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca ek tahakkuk ve para cezası kararlarının kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddi yolundaki işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 21. maddesinde, menşe şahadetnamesinde aranacak haller ile menşe şahadetnamelerinin şekli ve içereceği bilgilere ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.

Gümrük Yönetmeliği'nin "Menşe Şahadetnamesi Aranılacak Haller" başlıklı 38. maddesinin 1. fıkrasında, 205. maddenin 4. fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi eşyanın serbest dolaşıma girişinde önlemin,

ilave gümrük vergisinin veya mali yükümlülüklerin uygulanmaması için eşyanın söz konusu uygulamalara tabi ülke menşeli olmadığını veya başka bir ülkede gördüğü değişiklik ve işlemler dolayısıyla o ülke menşeli sayılmaması gerektiğini tevsik etmek üzere menşe ülkenin veya ihracatçı ülkenin yetkili makamlarınca düzenlenmiş olan menşe şahadetnamesinin ibraz edileceği.

2. fıkrasında, menşe şahadetnamesinin sonradan ibraz edileceğinin serbest dolaşıma giriş beyannamesinde belirtilmesi veya ibraz edilen menşe şahadetnamesinin şekil veya muhteva itibarıyla yanlış veya eksik bilgi taşıması nedeniyle gümrük idaresince kabul edilmemesi halinde;

menşe esaslı ticaret politikası önlemleri, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklerin nakit teminata bağlanması suretiyle usulüne uygun bir menşe şahadetnamesi ibrazı için beyannamenin tescil tarihinden itibaren altı aylık süre verileceği, mücbir sebep halleri saklı kalmak ve bitiminden önce başvurmak kaydıyla bu sürenin gümrük idare amirince en fazla otuz gün uzatılabileceği, süresi içinde usulüne uygun olarak düzenlenmiş menşe şahadetnamesinin ibrazı halinde alınan teminatın iade edileceği, menşe şahadetnamesinin kabul edilmemesi halinde ise alınan teminatın irat kaydedileceği.

3. fıkrasında, 2. fıkrada belirtilen haller dışında, menşe esaslı ticaret politikası önlemleri, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklerin beyan edilerek ödenmesi halinde, beyannamenin tescil tarihinden itibaren altı aylık süreyi aşmamak üzere menşe şahadetnamesi ile gümrük idaresine başvurulması halinde, tahsil edilen tutarın geri verileceği, mücbir sebep halleri saklı kalmak ve bitiminden önce başvurmak kaydıyla bu sürenin gümrük idare amirince en fazla otuz gün uzatılabileceği düzenlenmiştir.

Mezkur Yönetmeliğe 01/04/2020 tarih ve 31086 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile eklenen "Eşyanın Menşeini Tevsik Eden Belgelerin Sonradan İbrazına İlişkin Geçiş Hükümleri" başlıklı Geçici 16. maddenin 1. fıkrasında, bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce (01/04/2020 tarihinden önce) yapılan ithalatlarda menşe esaslı ticaret politikası önlemleri,

ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi olan eşya için beyannamenin tescil tarihinden itibaren altı aylık süre ve varsa ek süre içinde usulüne uygun olarak düzenlenmiş menşe şahadetnamesinin ibraz edildiği durumlar ile ilgili olarak 38. maddenin 2. ve 3. fıkrası hükümlerine göre işlem yapılacağı.

3. fıkrasında, bu fıkrayı değiştiren Yönetmeliğin (13/02/2021 tarih ve 31394 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.) yayımı tarihinden önce beyannamesi tescil edilmiş olan ve beyanname ekinde eşyanın menşeini tevsik eden uygun bir menşe şahadetnamesi veya tedarikçi beyanı bulunmadığı halde menşe esaslı ticaret politikası önlemi, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklerin ödenmediği,

eksik ödendiği veya beyan edilmediği tespit edilen eşyanın menşeini tevsik eden uygun bir menşe şahadetnamesinin veya tedarikçi beyanının 31/12/2021 (05/11/2021 tarih ve 31650 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile "30/06/2021" ibaresi "31/12/2021" şeklinde değiştirilmiş) tarihine kadar gümrük idaresine ibrazının mümkün olduğu kuralına yer verilmiştir.

21/06/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 26/06/2018 tarih ve 30459 sayılı 1. Mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar'da, 33.04 tarife alt pozisyonunda "güzellik ve makyaj müstahzarları ve cilt bakımı için müstahzarlar (ilaçlar hariç) (güneş kremleri ve güneşlenme müstahzarları dahil); manikür ve pedikür müstahzarları" tanımıyla yer verilen eşyaya %30 oranında ek mali yükümlülük uygulanması getirilmiş.

15/08/2018 tarih ve 30510 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 21 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile oran %60'a çıkarılmış, 21/05/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 22/05/2019 tarih ve 30781 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2019/1130 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bu oran yeniden %30'a indirilmiştir.

2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve 21 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının Geçici 1. maddeleri ile, bu maddelerin yayımı tarihinden önce Türkiye'ye sevk edilmek üzere bir taşıma belgesi düzenlenerek yüklemesi yapılmış olan eşyanın bu Kararların yayımı tarihinden itibaren en geç 45 gün içinde ithalatına ilişkin gümrük beyannamesinin tescili veya gümrük mevzuatı çerçevesinde özet beyan verilmesi halinde, getirilen ek mali yükümlülüğün uygulanmayacağı düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

11/06/2018 tarih ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 21/06/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe konulan Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar'da, ek tabloda yer alan ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD) menşeli eşyaların ithalatında belirtilen oranlarda ek mali yükümlülük tahsil edileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen düzenlemelere göre menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi eşyanın serbest dolaşıma girişinde önlemin, ilave gümrük vergisinin veya mali yükümlülüklerin uygulanmaması için, eşyanın söz konusu uygulamalara tabi ülke menşeli olmadığının menşe şahadetnamesi veya eşyanın menşeini tevsik eden diğer belgelerle yükümlü tarafından ispatı gerekmektedir.

Kural olarak, menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine veya mali yükümlülüklere tabi olan eşya için bu önlem ve yükümlülüklerin uygulanmaması için menşe şahadetnamelerinin, eşyanın serbest dolaşıma girişinde ibrazı gerekmektedir. Bununla birlikte, önlem veya mali yükümlülüklerin sonradan iade edilmek üzere teminata bağlanması veya ödenmesi şartıyla eşyanın serbest dolaşıma girişinde ibraz edilemeyen menşe şahadetnamelerinin sonradan ibrazı mümkün kılınmıştır.

Gümrük Yönetmeliği'nin 38. maddesinin 2. ve 3. fıkralarına göre, menşe şahadetnamelerinin yükümlü tarafından sonradan ibraz edileceğinin serbest dolaşıma giriş beyannamesinde belirtilmesi, ibraz edilen belgenin gümrük idaresince kabul edilmemesi veya menşe esaslı ticaret politikası önlemleri, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklerin teminata bağlanması veya beyan edilerek ödenmesi hallerinde beyannamenin tescil tarihinden itibaren altı aylık süre içerisinde menşe şahadetnamelerinin ibraz edilmesi suretiyle teminat iade edilecek veya tahsil edilen tutar geri verilecektir.

Söz konusu düzenleme, menşe şahadetnamelerinin sonradan ibraz edileceğinin beyan edildiği veya tabi olunan önlem ve mali yükümlülüklerin teminata bağlandığı veya ödendiği durumlara ilişkin olup; bu yükümlülüklere tabi olmakla beyan edilmediği veya ödenmediğinin tespit edildiği haller, Yönetmeliğin menşe belgelerinin sonradan ibrazına ilişkin geçiş hükümlerini düzenleyen Geçici 16. maddesinde yer almaktadır.

Bu maddeye göre, belirlenen tarihlere kadar ve/veya tarihler arasında beyannamesi tescil edilmiş menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine veya mali yükümlülüklere tabi olan eşyaya ilişkin menşe şahadetnamesi veya tedarikçi beyanı ibraz edilmemesine rağmen mali yükümlülüklerin ödenmediği, eksik ödendiği veya beyan edilmediği tespit edilmişse, menşe şahadetnamesi, tedarikçi beyanı veya belirlenen bazı belgeler sonradan ibraz edilebilecektir.

Dava konusu işlemin … tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesine isabet eden kısmına ilişkin olarak; ABD menşeli eşyaların ithalatında ek mali yükümlülüğün tahsil edileceği düzenlemesi 11/06/2018 tarih ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 21/06/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere getirilmiş ve 22/05/2019 tarih ve 30781 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2019/1130 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile de ek mali yükümlülük oranlarında değişiklik yapılmış olup

; ilk derece mahkemesinin ABD menşeli eşyaların ithalatında ek mali yükümlülük tahsil edileceği düzenlemesinin 21/05/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 2019/1130 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile getirildiği ve kanunların geriye yürümezliği ilkesine aykırı şekilde … tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyaya uygulandığı gerekçesiyle dava konusu işlemin anılan beyannameden kaynaklanan kısmını iptal eden hüküm fıkrasına yönelik istinaf başvurusunun reddedilmesinde hukuki isabet görülmemiş ise de;

davalı idarenin kayıtlarına … tarihinde alınan … sayılı davacı şirkete ait dilekçe ile birlikte idareye teslim edilen evraklar arasında "Issued Retrospectıvely/Sonradan Verilmiştir" ibareli … tarih ve … seri numaralı menşe şahadetnamesinin bulunduğu ve davalı idarece de anılan belgenin gerçeği yansıtmadığı yolunda herhangi bir bilgi ve belgenin sunulmadığı, bu suretle davacı tarafından eşyanın Çin menşeli olduğunun ortaya konulduğu sonucuna ulaşıldığından, yukarıda yer verilen gerekçe ile dava konusu işlemin anılan beyannameye isabet eden kısmının iptaline ilişkin hüküm fıkrasında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.

Dava konusu işlemin … tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesine isabet eden kısmına gelince;

Her ne kadar ilk derece mahkemesince 11/06/2018 tarihli ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Kararı'n geçici 1. maddesindeki şartlar ve 2019/1130 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının Resmi Gazetede yayım tarihi (22/05/2019) esas alınarak eşyaya ek mali yükümlülük uygulanamayacağı sonucuna ulaşılmak suretiyle iptal yolunda hüküm kurulmuş ve bu fıkraya karşı yapılan istinaf başvurusu reddedilmiş ise de; anılan Cumhurbaşkanı Kararında sadece mevcut oranlarda değişikliğe gidilmiş olup ayrıca bir geçiş hükmüne yer verilmediğinden, kararın anılan beyannameye ilişkin hüküm fıkrasında hukuki isabet görülmemiştir.

Bu durumda, dava dosyasına bu beyanname muhteviyatı eşyanın menşeinin tevsikine ilişkin olarak herhangi bir belge sunulmamakla birlikte, eşyanın Çin menşeli olduğuna dair tevsik edici belgenin idareye sunulduğu yönündeki davacı iddialarının varlığı karşısında, beyannamenin arşiv nüshası ekinde menşe şahadetnamesinin veya eşyanın tercihli menşeini tevsik eden bir belgenin; Gümrük Yönetmeliği 38. maddesi kapsamında sonradan verilmiş bir menşe şahadetnamesinin veya Mezkur Yönetmeliğin geçici 16. maddesi ile getirilen hükümlerden faydalanmak amacıyla davalı idareye yapılmış bir başvurunun bulunup bulunmadığı yolunda yapılacak araştırma ile eşyanın menşei hakkında varılacak sonuca göre bu kısım yönünden yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.