Danıştay 10. Daire E.2022/488 K.2023/5747

Dava konusu istem: Davacı tarafından; Kastamonu ili, ... İlçe Emniyet Amirliğinde polis memuru olarak görev yapmakta iken, 30/04/2009 tarihinde ihbar üzerine intikal edilen adreste av tüfeğiyle vurularak yaralandığından bahisle uğradığı iddia edilen kalıcı iş gücü, maaş ve ikramiye kayıplarına karşılık 5.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla; olayın oluş şekline göre görevin neden ve etkisiyle meydana gelen zararın davalı idarece kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca tazmini gerektiği, davacının olaydan sonra maaşında herhangi bir azalma olmadığından maddi kaybının bulunmadığı gerekçesiyle maddi tazminat isteminin reddine, davacının görevi esnasında yaralanması sonucunda manevi zararının oluştuğu gerekçesiyle manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine, 35.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvurulan 30/03/2015 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Taraflarca yapılan temyiz başvurusu üzerine Danıştay Onuncu Dairesince, İdare Mahkemesi kararının manevi tazminatın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmının onanmasına, maddi tazminatın reddine ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME

TALEP_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından; davacının görevi esnasında yaralanması neticesinde Emniyet Genel Müdürlüğü Nakdi Tazminat Komisyonunca davacıya 2330 sayılı Kanun kapsamında 17.536,25 TL nakdi tazminat ödemesi yapıldığı, olaydan sonra idari polis olarak çalışmasının uygun görüldüğü ve görev yapmaya devam ettiğinden geliri ile ilgili olarak maddi bir kaybının bulunmadığı, 2330 sayılı Kanun kapsamında yapılan tazminat ödemesinin maddi ve manevi zararların karşılığı olduğu, davacı lehine hükmedilen manevi tazminat miktarının fahiş olduğu ve kusursuz sorumluluk halinde manevi tazminata hükmedilemeyeceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Karar düzeltme isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

Davalı İdarenin Manevi Tazminata Yönelik Karar Düzeltme İsteminin İncelenmesi: Danıştay dava daireleri ile İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurullarının temyiz üzerine verilen kararları hakkında, ancak 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmaya devam edilen) 54. maddesinde yazılı nedenlerle kararın düzeltilmesi istenebilir. Davalı idarenin kararın düzeltilmesi dilekçesinde öne sürülen hususlar anılan maddede yazılı nedenlerden hiçbirine uymamaktadır. Bu nedenle, davalı idarenin manevi tazminata yönelik karar düzeltme isteminin reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Davalı İdarenin Maddi Tazminata Yönelik Karar Düzeltme İsteminin İncelenmesi: Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, karar düzeltme isteminin maddi tazminata ilişkin kısmının kabulü ile Danıştay Onuncu Dairesinin 28/09/2021 tarih ve E:2016/1072, K:2021/4334 sayılı kararının maddi tazminata ilişkin kısmı kaldırılarak davacının temyiz istemi maddi tazminat yönünden yeniden incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Kastamonu ili, ...

İlçe Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapmakta iken 30/04/2009 tarihinde ihbar üzerine ekip arkadaşlarıyla birlikte bildirilen adrese giden davacının, adreste bulunan C.E. tarafından av tüfeği ile bacağından vurulduğu, olay nedeniyle tedavi gören davacının Bakanlık Makamının 29/03/2013 tarihli onayı ile idari polis olarak çalıştırılmasının uygun görülerek Kastamonu Polis Meslek Yüksek Okuluna atamasının yapıldığı ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkındaki Kanun kapsamında oluşturulan Komisyonca tarafına toplam 33.904,35 TL nakdi tazminat ödendiği,

bu süreçte sağlık sorunları devam eden davacı hakkında 13/11/2014 tarihinde Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Özürlüler İçin Sağlık Kurulunca düzenlenen raporda engel oranının %74 olarak belirlenmesi üzerine davacı tarafından davalı idareye yapılan 30/03/2015 tarihli başvuru ile görevi esnasında ateşli silahla yaralanması sonucunda engelli kalıp sürekli iş gücü kaybının oluştuğu ileri sürülerek maddi ve manevi tazminat talebinde bulunulduğu, anılan başvurunun ... tarih ve ... sayılı işlemle reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.

İdare, kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

Kusursuz sorumluluk, kamu hizmetinin görülmesi sırasında kişilerin uğradıkları özel ve olağan dışı zararların idarece tazmini esasına dayanmakta olup; kusur sorumluluğuna oranla ikincil derecede bir sorumluluk türüdür. Başka bir anlatımla idare, yürüttüğü hizmetin doğrudan sonucu olan, idari faaliyet ile nedensellik bağı kurulabilen, özel ve olağan dışı zararları kusursuz sorumluluk ilkesi gereği tazminle yükümlüdür. Bu bağlamda, kamu görevlilerinin görevini yaparken, görevi nedeniyle uğramış olduğu zararların da kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca tazmini gerekmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Olayda, davacının görevini ifa ederken yaralanması, daha açık bir anlatımla görevinin neden ve tesiri sonucu çalışma gücünü kısmen kaybetmesi karşısında, uğradığı zararların kusursuz sorumluluk (meslek risk) ilkesi uyarınca tazmini gerektiğinde duraksama bulunmamaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Özürlüler İçin Sağlık Kurulunca düzenlenen raporda davacının engel oranının %74 olarak belirlendiği, idari polis olarak çalıştırılmasının uygun görülerek Kastamonu Polis Meslek Yüksek Okuluna atamasının yapıldığı ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkındaki Kanun kapsamında oluşturulan Komisyonca tarafına toplam 33.904,35 TL nakdi tazminat ödendiği görülmektedir.

Buna göre, davacı idari polis olarak çalışmaya devam ettiğinden ve Polis Akademisi Başkanlığı Kastamonu Polis Meslek Yüksekokulu Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında, davacının maaşında kazadan önceki maaşına göre bir azalma olmadığı belirtildiğinden davacının gelir kaybından kaynaklanan maddi bir zararının bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bununla birlikte, tazminat hukukunda çağın gereklerine uygun olarak geliştirilen içtihatlarla, kişinin uğramış olduğu kalıcı bedensel sakatlığının sebep olduğu iş gücü kaybının mevcut işini yürütmesine engel olup olmadığına bakılmaksızın gelirinde ve mal varlığında bir eksilme olmamış olsa dahi günlük faaliyetlerini ve işini eskisine ve emsallerine göre daha fazla efor sarf ederek gerçekleştireceği kabulünden hareketle "güç (efor) kaybı tazminatı" olarak adlandırılan tazminatın ödenmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Bedensel kayba uğrayan kişinin günlük yaşamını sürdürebilmesi ve işini yapabilmesi için zarardan önceki durumuna ve diğer kişilere göre daha fazla bir güç (efor) sarf ettiği gerçeğinden hareket edilerek zararı, bir anlamda, bu "fazladan sarf edilen gücün" oluşturduğu esası benimsenmiştir.

Bu doğrultuda, idari faaliyetlerin neden ve etkisiyle kamu görevlilerinin veya diğer kişilerin güç (efor) kaybına dayanan maddi zararının idare hukukunun ilke ve kuralları uyarınca idarece tazmin edilmesi gerektiği hususunda bir tereddüt bulunmamaktadır.

İdare hukuku ilkelerine göre maddi zarar; idari işlem veya eylem nedeniyle kişinin mal varlığının (patrimuanın) aktifinde meydana gelen azalma nedeniyle uğranılan zarar ile elde edilmesi kesin olan gelirden yoksun kalma sonucu uğranılan toplam zarar olup; bedensel nitelikteki maddi zarar ise, kişinin sağlığına kavuşmak için yaptığı tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalması ya da yok olması nedeniyle elde edeceği gelirde meydana gelen azalmayı ifade etmektedir.

Dosyada bulunan Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Özürlüler İçin Sağlık Kurulunca düzenlenen raporda davacının engel oranı %74 olarak belirlenmiş ise de dava konusu olay nedeniyle davacıda meydana gelen çalışma gücü kaybı oranının 11/10/2008 tarih ve 27021 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği'ne göre yeniden belirlenmesi gerekmektedir.

Bu doğrultuda, davacının güç (efor) kaybından doğan zararı;

Aktif dönemde, zarara uğranılan tarihten itibaren yasal emeklilik yaşının sonuna kadar asgari geçim indirimi (AGİ) dahil net asgari ücrete (2022 yılına kadar AGİ dahil, 2022 yılından sonra AGİ hariç olmak üzere) yukarıda anılan Yönetmeliğe göre yeniden alınacak rapor ile belirlenecek çalışma gücü kaybı oranının uygulanması; pasif dönemde ise, davacının emeklilik yaşını ikmalinden TRH 2010 Ulusal Mortalite Tablosuna göre belirlenen muhtemel yaşam süresinin sonuna kadar geçecek süre için -bir çalışmanın karşılığı olmaması nedeniyle- AGİ hariç net asgari ücrete yine çalışma gücü kaybı oranının uygulanması suretiyle ortaya çıkacak miktarlar toplanarak hesaplanmalıdır.

Söz konusu hesaplamada, gelecek yılların asgari ücretlerinin bilirkişi raporunun düzenlendiği tarihte bilinen net asgari ücret miktarının her yıl %10 artırılmak ve %10 iskontoya tabi tutulmak suretiyle belirlenmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda, 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun uyarınca davacıya ödenen nakdi tazminatın ve 5434 sayılı Kanun'un Ek 79. maddesi kapsamında şayet ödeniyorsa tütün ikramiyesinin olay nedeniyle sağlanan yarar niteliğinde olduğu kabul edilerek, hesaplanan maddi zarar tutarından, rapor tarihindeki yasal faiz uygulanarak güncellenmiş değerlerinin düşülmesi gerekmektedir.

Öte yandan, davacıya ilgili kanunlar uyarınca başkaca herhangi bir ödeme yapıldığının tespit edilmesi halinde, bu ödemenin de Borçlar Kanunu'nun 55. maddesi kapsamında değerlendirilerek tazminat hesabının yapılması, yarar olarak değerlendirilmesi halinde rapor tarihindeki güncel değerinin hesaplanarak zarar tutarından indirilmesi gerektiği açıktır.

Bu durumda, Mahkemece, davacının çalışma/ iş gücü kayıp oranının tespit edilerek efor (güç) kaybından kaynaklanan maddi zararının yukarıda belirtilen esaslara göre bilirkişi marifetiyle hesaplanıp davacıya ödenmesine karar verilmesi gerekirken, maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.