Danıştay 7. Daire E.2023/375 K.2025/1524

Dava Konusu İstem

Davacı adına tescilli...-..., ...-..., ...-..., ...-..., ...-... tarih ve sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı eşyanın kıymetinin eksik beyan edildiğinden bahisle karar destek sorgulama sisteminde yer alan veriler baz alınmak suretiyle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergisi ile 4458 sayılı Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca alınan para cezası kararının gecikme faiziyle birlikte tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ...tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; dava konusu ödeme emrinin dayanağı olan ek tahakkuk ve para cezası kararına karşı Mahkemelerinin E:... sayılı dosyasında açılan davada; dava dilekçesi ve eklerinin idari merci tecavüzü nedeniyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi uyarınca Orta Akdeniz Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğüne gönderilmesine karar verildiği,

bu durumda, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 198. maddesinin 2. fıkrası hükmü uyarınca, gümrük vergi ve cezalarına karşı gümrük idareleri nezdinde itiraz edilmesi ödeme süresini keseceğinden ve ödeme süresi, idarenin ya da yargı mercii kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren yeniden başlayacağından, olayda, ek tahakkuk ve para cezası kararına karşı itiraz yolu tüketilmeden doğrudan açılan davada merciine tevdi kararı verilmiş olması nedeniyle, henüz itiraz sürecinin sonuçlanmadığı dolayısıyla da amme alacağının tahsil edilebilir hale gelmediği görüldüğünden,

anılan ek tahakkuk ile para cezasının gecikme faiziyle birlikte tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Olayda, istinafa konu kararda her ne kadar ek tahakkuk ve para cezası kararına karşı itiraz yolu tüketilmeden doğrudan açılan davada merciine tevdi kararı verilmiş olması nedeniyle henüz itiraz sürecinin sonuçlanmadığı dolayısıyla da amme alacağının tahsil edilebilir hale gelmediği gerekçesiyle karar verilmiş ise de; ...

Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı merciine tevdi kararının istinaf edilmesi üzerine Dairelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, ilk derece mahkemesince kaldırma kararı doğrultusunda... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun da Dairelerinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği görüldüğünden, usulüne uygun şekilde tebliğ edilen ek tahakkuk ve para cezası kararlarının itiraz edilmeksizin kesinleşmesi üzerine,

tahsil aşamasına geçilerek amme alacağının gecikme faiziyle birlikte tahsili amacıyla, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca davacı adına ödeme emri düzenlenmesinde hukuka aykırılık görülmediği, dava konusu ödeme emrine karşı ileri sürülen itiraz nedenlerinin de 6183 sayılı Kanun'un 58. maddesinde belirtilen hususlar kapsamında değerlendirilmesine imkan olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu ek tahakkuk ve para cezası kararının usulüne uygun şekilde tebliğ edilmediği, gümrük idaresince istenen belgelerin eksiksiz olarak sunulduğu, serbest piyasa şartlarında aynı ürünün farklı fiyatlarla satılmasının olağan olduğu, idarece yapılan incelemede aynı tarihli satışların değil, yakın tarihli satışların baz alındığı, ticari hayatta aynı eşyanın fiyatının neredeyse saatler içerisinde değişebileceği dolayısıyla kıyaslama yapılamayacağı, döviz ile alınan ürünlerin kurlarının hesaplanmasında da bir hatanın meydana gelebileceğinden anılan hususların gözden kaçırıldığı, düzenlenen ödeme emrinde hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Davacı tarafından ileri sürülen iddiaların, "borcum yoktur" kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği hususunun incelenerek yeniden karar verilmek üzere, temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına tescilli ...-..., ...-..., ...-..., ...-..., ...-... tarih ve sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı eşyanın kıymetinin eksik beyan edildiğinden bahisle karar destek sorgulama sisteminde yer alan veriler baz alınmak suretiyle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergisi ile 4458 sayılı Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca alınan para cezası kararının gecikme faiziyle birlikte tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 55. maddesinde, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir "ödeme emri" ile tebliğ olunacağı; 58. maddesinde, kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde dava açabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 24. maddesinde, ithal eşyasının kıymetinin, eşyanın satış bedeli olduğu; satış bedelinin, Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu.

25. maddesinin 1. fıkrasında, 24. madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu maddenin 2. fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bendlerinin sıra halinde uygulanmasıyla belirleneceği; eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanmayacağı hükümlerine yer verilmiş.

26. maddesinde ise, 24 ve 25. madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. Maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşmanın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII. maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye'de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği öngörülmüş.

GATT'ın VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın 17. maddesinde de, bu Anlaşmada yer alan hiçbir hükmün, gümrük idaresinin, gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu haline getirecek şekilde yorumlanamayacağı hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Sözü edilen düzenlemelerin birlikte değerlendirilmesinden; ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde, öncelikle, satış bedelinin esas alınması, satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde de, sırasıyla diğer yöntemlere başvurulmasının gerektiği, ayrıca gümrük idaresinin, beyanın doğruluğunu tespit amacıyla, her zaman, her türlü bilgi ve belgeyi inceleyerek değerlendirme hak ve yetkisine sahip bulunduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Olayda, davaya konu edilen ödeme emri, davacı tarafından ek olarak tahakkuk ettirilen vergiler ve para cezalarına karşı itiraz yoluna başvurulmadığı ve dava açılmaması sebebiyle kesinleştiğinden bahisle düzenlenmiş ise de; ithalatta eşyanın beyan edilen kıymetinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmadığının davalı idarece somut tespitlerle ortaya konulmasının gerektiği, bu hususta gümrük müdürlüğünce herhangi bir yurt dışı kıymet araştırması yapılmadan,

davalı idare bünyesinde yer alan karar destek sorgulama sisteminde yer alan veriler baz alınmak suretiyle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergisi ile bu vergiler üzerinden hesaplanarak karara bağlanan para cezaları hukuka aykırı olduğundan, söz konusu vergiler ve cezaların tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrine yönelik davacı itirazlarının "borcum yoktur" kapsamında değerlendirilmesinin gerektiği sonucuna varılmış olup; hukuka uyarlık görülmeyen işleme karşı açılan davanın reddi yolundaki temyize konu kararın bozulması gerekmektedir.

(X) KARŞI OY

Temyiz başvurusu, davacı adına tescilli ...-..., ...-..., ...-..., ...-..., ...-... tarih ve sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı eşyanın kıymetinin eksik beyan edildiğinden bahisle karar destek sorgulama sisteminde yer alan veriler baz alınmak suretiyle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergisi ile 4458 sayılı Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca alınan para cezası kararının gecikme faiziyle birlikte tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrini iptal eden karara yönelik istinaf başvurusunun kabulü yolundaki kararın bozulması istemine ilişkindir.

Dayandığı kanuni ve hukuki nedenlerle, gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan karar, aynı nedenlerle uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddedilerek kararın onanması gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyorum.