Danıştay 7. Daire E.2025/433 K.2025/2800

Dava Konusu İstem

Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında 3919.90.80.30.11 GTİP’te Bulgaristan menşeli olduğuna dair belge ibraz edilmek suretiyle teminat alınarak ithal edilen eşyanın, menşe şartlarını taşımadığından bahisle hesaplanan ilave gümrük vergisi, ek mali yükümlülük ve bunlar üzerinden hesaplanan katma değer vergilerinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 198. maddesi uyarınca 15 (on beş) gün içerisinde ödenmesi gerektiği yolunda tesis edilen yazıya vaki itirazın reddi işleminin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:...

K:... sayılı kararıyla; olayda, serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyaya yapılan işlemler menşe kazandırıcı esaslı işçilik ve eylem niteliğinde olmadığından, eşyanın Bulgaristan menşeli olmadığı kabul edilerek işlem tesis edilmişse de, dava konusu işleme esas alınan menşe şahadetnamesi ve ATR dolaşım belgesinin sonradan kontrolü ile ilgili olarak Bulgaristan Gümrük İdaresinin yazısı incelendiğinde, eşyanın ihracatçısı EGO TEXTILE BULGARIA tarafından üretildiği, Bulgar menşeine sahip olduğu,

ürünlerin AB'den gelen hammaddeler ile kendi endüstriyel birimlerinde kendi makinaları, işçileri ve sarf malzemeleri kullanılarak üretildiğinin belirtildiği ve söz konusu eşyaların Bulgaristan menşeli olduğunun açıkça belirtildiği görülmüş olup, davalı idarece de söz konusu beyanın aksini kanıtlayacak şekilde eşyaların Bulgaristan menşei kazanmadığına dair herhangi bir somut tespit yapılmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu edilen işlem, davacı adına tescilli beyanname muhteviyatı eşyanın menşe şartlarını sağlamadığından bahisle teminat alınarak teslim edilen eşyalara ait vergilerin 15 gün içinde ödenmesi gerektiği yönünde davacıya yapılan bilgilendirme/ihtar mahiyetindeki yazıya vaki itirazın reddine dair olup, davacı üzerinde hukuki sonuç doğuran kesin ve icrai bir nitelik taşımadığı, bu bilgilendirme yazısına karşı idari itiraz yoluna başvurulması sonucu tesis edilen işlemin de davacının hukuki durumunu etkilemesi mümkün olmadığından, davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasından sonra davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Uyuşmazlık konusu yazının vergi tahakkuku olduğu, idari itiraz ve yargı yoluna başvurulmaması halinde ödeme emri safhasına geçileceği, dolayısıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idari işlem olduğu, davanın esasının incelenmesinin gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Dava konusu işlemin kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olduğu, bu itibarla, davanın esasının incelenmesi suretiyle karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında 3919.90.80.30.11 GTİP’te Bulgaristan menşeli olduğuna dair belge ibraz edilmek suretiyle teminat alınarak ithal edilen eşyanın, menşe şartlarını taşımadığından bahisle hesaplanan ilave gümrük vergisi, ek mali yükümlülük ve bunlar üzerinden hesaplanan katma değer vergilerinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 198. maddesi uyarınca 15 (on beş) gün içerisinde ödenmesi gerektiği yolunda tesis edilen yazıya vaki itirazın reddi işleminin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasında, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları idari dava türü olarak sayılmıştır.

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 198. maddesinin 1. fıkrasında, 69. madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yapılan kontrol ve denetlemeler sonucunda hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen gümrük vergileri ile işlemleri daha sonra yapılmak üzere teslim edilen eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin, yükümlüye tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ödenmesinin zorunlu olduğu,

ödeme süresinin bitmesinden önce ilgilinin yazılı istemde bulunması ve teminat alınması şartıyla ödeme süresi otuz gün daha uzatılabileceği, süre uzatımı beyanname kapsamı eşyanın her bir kalemi için ayrı ayrı da yapılabileceği, uzatılan süre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48. maddesine göre tecil faizi alınacağı düzenlenmiş.

2. fıkrasında, tebliğ edilen gümrük vergilerine karşı 242. madde çerçevesinde gümrük idareleri nezdinde itiraz edilmesinin ödeme süresini keseceği, ödeme süresinin idarenin ya da yargı mercii kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren yeniden başlayacağı hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un 242. maddesinde de, yükümlülerin kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilecekleri; idareye intikal eden itirazların otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında 3919.90.80.30.11 GTİP’te Bulgaristan menşeli olduğuna dair belge ibraz edilmek suretiyle teminat alınarak ithal edilen eşyanın, menşe şartlarını taşımadığından bahisle hesaplanan ilave gümrük vergisi, ek mali yükümlülük ve bunlar üzerinden hesaplanan katma değer vergilerinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 198. maddesi uyarınca 15 (on beş) gün içerisinde ödenmesi gerektiğine ilişkin yazıya karşı davacı tarafından yapılan itirazın reddine karar verildiği görülmüş olup,

anılan Kanun'un aradığı anlamda itiraz yolunun işletilmesi üzerine tesis edilen dava konusu işlem, davacının hukuki durumunu etkileyen, iptal edilmemesi halinde yükümlünün mal varlığı üzerinde doğrudan etkiler doğurabilen, idarenin ilgilinin mülkiyet hakkına müdahale etmesine imkan veren kesin ve yürütülebilir nitelik taşımaktadır.

Bu durumda, kesin ve yürütülmesi nitelikte olduğu anlaşılan dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan işbu davanın esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken, davanın incelenmeksizin reddi yolunda verilen kararda hukuka uyarlık görülmemiştir.