Danıştay 8. Daire E.2018/1421 K.2022/6624

Dava konusu istem: Davacı Belediye tarafından, Ocak/2016 payından yapılan toplam 3.568.771,63-TL kesintiye istinaden yapmış olduğu … tarih ve … sayılı başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; gerek Mersin Valiliği Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu Başkanlığı'nın ilçelere ait almış olduğu karar tutanaklarında, ilçenin mülki sınırları içindeki köylere ait alacak ve borçları ile beldelerin cari borçlarının bağlı olduğu ilçe belediyesine devredilmiş sayılacağına yönelik kararı, gerekse de yukarıda zikredilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında, davalı idare tarafından, borçların konusu, miktarı ve diğer hususlarda bir araştırma yapılarak,

ilgisine göre borcun bakanlıklara, büyükşehir belediyesi, bağlı kuruluşu veya ilçe belediyesine yöneltilmesi gerekmekte iken herhangi bir araştırma ve inceleme yapılmaksızın dava konusu borcun tamamının Mersin Büyükşehir Belediyesi'ne yöneltilmesinde ve bu yönde kesinti yapılmasında hukuka uyarlılık bulunmadığı,

öte yandan idarenin hukuka aykırı işlemleri nedeniyle oluşan zararı ödeyeceği yönündeki Anayasal ilke gereği davacı belediyeye ait paydan yapılan kesintinin idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ve davacı Belediye'nin Ocak/2016 dönemine ait payından kesilen 3.568.771,63-TL tutarın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 6360 sayılı Kanun ile devir, tasfiye ve paylaştırma işlemleri yükümlülüğünün devir, tasfiye ve paylaştırma komisyonuna verildiği, Mersin Valiliğince personel devrediliyorsa devir tarihi itibariyle borç ve haklarının kuruma devredileceğinden bahisle gönderilen toplantı kararlarına göre borç devri yapıldığı, söz konusu borçların davacı belediyenin genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamı üzerinden ayrılan payları kesilerek kurum hesabına aktarıldığı, dava konusu işlemin mevzuata uygun olduğu ve kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, söz konusu borçların cari borçlardan olduğu, sosyal güvenlik giderleri harcamalarının cari borç niteliğinde olduğu, dava konusu olan ve belde belediyelere ait olan cari borçların da katıldıkları ilçe belediyelerine devredildiği, mülga beldelerde çalışmış olan personellerin SGK primlerinin de cari borç olduğu ve bu ilçe belediyelerinin muhatap alınması gerektiği, bu nedenlerle temyiz istemin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin gerekçeli reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı Belediye tarafından, 6360 sayılı Yasaya istinaden devredilen 22 belde belediyesinin borçlarından ötürü payından kesinti yapılacağına ilişkin … tarih ve … sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Daire Başkanlığı yazısına … tarih ve … sayılı yazı ile cevaben mezkur borçların belde belediyelerin cari borçları olduğu, katıldıkları ilçe belediyelerine ait olduğu, cari borçların bağlandıkları ilçe belediyelerinden talep edilmesi gerektiğinin belirtildiği,

Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısı ile davacı Belediye'nin Ocak/2016 payından belde belediyelerine ait toplam 3.568.771,63-TL'nin kesilerek kalan net tutarın ilgili ay içerisinde hesabına aktarılacağına ilişkin bilgi verildiği, davacı Belediye tarafından borcunun bulunmadığı, yapılan kesintilerin hangi belediyenin veya beldenin borcu olduğuna dair sorular sorularak itiraz içeren … tarih ve … sayılı başvurusunun davalı idarece zımnen reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

6360 Sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1.maddesinde; "..(2) Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin, Sakarya ve Samsun büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınırlarıdır.

(3) Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır." hükmüne, geçici 1.maddesinde; “(1) Bu Kanundaki devir, tasfiye ve paylaştırma işlemlerini yürütmek üzere vali tarafından, bir vali yardımcısının başkanlığında, valinin uygun göreceği kurum ve kuruluş temsilcilerinin ve ilgili belediye başkanlarının katılımıyla devir, tasfiye ve paylaştırma komisyonu kurulur.

Bu komisyona yardımcı olmak üzere valinin görevlendirmesi ile alt komisyonlar da kurulabilir. (...) (3) 1 inci maddeye göre tüzel kişilikleri kaldırılan belediye ve köylerin personeli, her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları, komisyon kararıyla ilgisine göre bakanlıklara, büyükşehir belediyesi, bağlı kuruluşu veya ilçe belediyesine devredilir." hükmüne, geçici 2.maddesinin 6.fıkrasında ise.

“Bu madde uyarınca bir başka belediyeye katılmak suretiyle tüzel kişilikleri sona eren belediyelerin personeli, her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları bağlandığı belediyeye devredilir." hükmüne yer verilmiştir.

5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun'un 7.maddesinde; "(1)Bu Kanunda, il özel idareleri ve belediyelere, genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtından ayrılacak paylar ile diğer kanunlarda bu idarelere verilmesi öngörülen paylar vergi hükmündedir.

(2) İl özel idareleri ve belediyeler ile bu idarelere bağlı kuruluşların ve bunlara ait tüzel kişilerin, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip edilen Devlete olan borçları, 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında tanımlanan Hazine alacağı niteliğindeki borçları, İller Bankasına olan borçları ile sosyal güvenlik kuruluşlarına olan borçlarına ve 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 3 üncü,

3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun geçici 5 inci maddeleri kapsamında uzlaşma sağlanmış borçları ile bu maddeler kapsamındaki kuruluşlara olan ve 31/12/2006 tarihi itibarıyla tahakkuk etmiş ve uzlaşma sağlanmamış olan borçlarına karşılık, bu idareler adına her ay genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamı üzerinden ayrılacak tutardan, alacaklı idarelerin talebi üzerine, ilgisine göre Maliye Bakanlığı veya İller Bankası tarafından kesinti yapılarak alacaklı idarelere ödenir." düzenlemesi yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Her ne kadar İdare Mahkemesince, davalı idare tarafından borçların konusu, miktarı ve diğer hususlarda bir araştırma yapılarak, ilgisine göre borcun bakanlıklara, büyükşehir belediyesi, bağlı kuruluşu veya ilçe belediyesine yöneltilmesi gerekmekte iken herhangi bir araştırma ve inceleme yapılmaksızın dava konusu borcun tamamının Mersin Büyükşehir Belediyesi'ne yöneltilmesinde ve bu yönde kesinti yapılmasında hukuka uyarlılık bulunmadığı,

davacı belediyeye ait paydan yapılan kesintinin idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davacı Belediye'nin Ocak/2016 dönemine ait payından kesilen 3.568.771,63-TL tutarın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiş ise de davacı belediyenin Ocak/2016 dönemine ait payından kesilen 3.568.771,63-TL tutardan iade edilecek kısım yönünden, davalı idare tarafından borçların konusu, miktarı ve diğer hususlarda araştırma yapılarak,

dava konusu borçtan davacıya ait olmayan yani davacının sorumlu olmadığı kısmın yasal faiziyle birlikte davacı belediyeye ödenmesine karar verilmesi gerekmektedir.

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Bu durumda; Mahkeme kararında ve karara yönelik istinaf başvurusunu reddeden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.