Danıştay 8. Daire E.2018/1957 K.2021/2410

Dava konusu istem: Dava, Enez Ziraat Odasında … olarak çalışan davacının görevine son verilmesine ilişkin Enez Ziraat Odası Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı yazısı ile tebliğ edilen Enez Ziraat Odası Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile Enez Ziraat Odası Yönetim Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararın iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; uyuşmazlık konusu olay ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, 6964 sayılı Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu'nun 38. maddesinde, birlik ve odalarda istihdam edilenlerin işe alınma, çalıştırılma, sicil, atanma, yükselme, nakil, işten ayrılma ve çıkarılma, disiplin işlemleri, aylık ücret ve diğer tüm özlük hakları ile işten ayrılanlara ödenecek tazminatların usul ve esasların tüzükte gösterileceği, Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesi'nin 47. maddesi ile de,

15 gün önce ihbar edilmek veya 15 günlük ücretleri ödenmek şartiyle hizmetlilerin her zaman işlerine nihayet verilmesininin caiz olduğu düzenlemesine yer verildiği, buna göre, hizmetli olarak çalışan davacının görevine, 15 gün önceden ihbar edilmek veya ihbarda bulunulmasa bile 15 günlük ihbar süresine ait ücreti ödenmek sureti ile her zaman son verilebileceği anlaşıldığından, davalı odada hizmetli olarak çalışan davacıya 21/04/2015 tarihinde yapılan tebliğatla, 15 gün önceden görevine son verileceği ihbar edilerek,

ihbar süresinin bitim tarihi olan 06/05/2015 tarihinde görevine son verilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Enez Ziraat Odası Başkanlığı'nda 07/06/2012 tarihinde işe başladığı ve görevine son verildiği 21/04/2015 tarihine kadar kesintisiz olarak çalıştığı, İdare Mahkemesince hizmetli statüsünde çalışan davacının Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesi'nin 47. maddesi uyarınca görevine son verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilmesine karşın, davacının hizmetli statüsünde bulunması itibariyle 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabi olduğu ve bu itibarla iş akdinin sonlandırılmasına ilişkin hususların da anılan Kanun dikkate alınarak belirlenmesi gerektiği belirtilerek,

6964 sayılı Kanun ve 1959 tarihli Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesi esas alınarak tesis dilen işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesince verilen ret kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının Enez Ziraat Odası Yönetim Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile … olarak işe alındığı, Türkiye Ziraat Odaları Birliği Müfettişlerince, Enez Ziraat Odası'nda gerçekleştirilen teftiş sonucunda hazırlanan … tarih ve … sayılı teftiş raporunun 12. maddesinde; "oda bünyesinde işe alınan aralarında davacının da bulunduğu 3 kişinin işe alımı sırasında Ziraat Odaları Personel Yönetmeliği'nin 14-17 maddelerinde belirtilen usul ve esaslara uyulmadığı,

bu uygulamanın haksızlığa, şikayet ve dedikodulara, odanın itibar kaybına neden olacağı, bundan sonra yöneticilerin mevzuata titizlikle uyması gerektiğinin" belirtilmesi üzerine Enez Ziraat Odası Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile Enez Ziraat Odası Yönetim Kurulu'nun … tarih ve .. sayılı kararı ile davacının da aralarında bulunduğu üç çalışanın işten çıkarılmasına ve istemeleri halinde asgari ücret ile sözleşmeli olarak çalışabileceklerine karar verildiği, 7 günlük süre içerisinde niyet ve kararlarını bildirmek üzere anılan meclis ve yönetim kurulu kararlarının 01/04/2016 tarihinde davacıya bildirildiği,

bilahare oda meclisi ve yönetim kurulu kararlarına atıfta bulunularak, iş bu yazının tebliğ tarihinden itibaren 15 günün sonunda görevinin sona ereceğine ilişkin yazının davacıya tebliğ edilerek 15 gün ihbar öneli verildiği, verilen bu önele göre davacının görevine 06/05/2015 tarihi itibari ile son verileceğinin Enez Ziraat Odası Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı yazısı ile tebliği üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

6964 sayılı Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu'nun "Oda Meclisinin görevleri" başlıklı 10. maddesinin (ı) bendinde; oda kadro ve bütçesi ile çalıştırılacak personelin ücretlerini tespit etmek, yönetim kurulunun teklifi üzerine bütçe üzerinde gerekli görüşmeleri yapmak, kesin hesapları karara bağlamak, hakem ve bilirkişi listelerini onaylamak oda meclisinin görevlerinden olduğu, "Oda yönetim kurulunun görevleri" başlıklı 12. maddesinin (a) bendinde; mevzuat çerçevesinde odanın işlerini yürütmek ve kanunî görevlerini gerçekleştirmek, (c) bendinde;

oda genel sekreterinin dışında odada çalıştırılacak personeli atamak ve gerektiğinde görevlerine son vermek, (h) bendinde; bütçe dahilinde harcamalar yapmak oda yönetim kurulu görevlerinden olduğu, "Personel İşlemleri" başlıklı 38. maddesinde.

Birlik ve odalarda istihdam edilenlerin işe alınma, çalıştırılma, sicil, atanma, yükselme, nakil, işten ayrılma ve çıkarılma, disiplin işlemleri, aylık ücret ve diğer tüm özlük hakları ile işten ayrılanlara ödenecek tazminatların usul ve esaslarının yönetmelikte gösterileceği hükmüne yer verilmiştir.

04.09.1959 tarih ve 10297 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesi'nin 45. maddesinde. Ziraat Odalarında ve Ziraat Odaları Birliğinde çalıştırılacak kimselerin memurlar ve hizmetliler olarak iki sınıfa ayrıldığı.

46. maddesinde; memur olabilmek için gerekli şartlar sayılmak suretiyle belirlendiği, 47. maddesinde; hizmetlilerin vasıfları, istihdam şartları ve ücretlerinin Yönetim Kurulunca tespit ve Odalarda, Oda Meclislerince tasdik edileceği, 15 gün önce ihbar edilmek veya 15 günlük ücretleri ödenmek şartıyla bunların işlerine her zaman son verilebileceği, 52. maddesinde.

Odalara ve Odalar Birliğine alınan memurların, 6 aylık namzetlik müddeti geçirecekleri, bu müddetin hitamında, ehliyetleri tahakkuk ettiği takdirde, memuriyetleri tasdik edilerek asli memur hakkını kazanacakları, bu müddet içinde muvaffak olamayanların ise işlerine son verileceği, 54. maddesinde.

Nizamnamenin 46. maddesinin a, b, c, d fıkralarında yazılı vasıflardan birini kaybedenlerin, vazifeden dolayı hürriyeti tahdit edici bir ceza ile mahkum olanların, bir ayda 7, bir yılda 20 günden fazla mazeretsiz veya mezuniyetsiz vazifeye devam etmeyenlerin, amirlerinin kanun ve nizamname hükümlerine uygun emir ve talimatlarını yerine getirmemekte israr edenler ile işinde kifayetsizliği maddi delillerle sabit olan Oda ve Odalar Birliği memurlarının, Odalar Birliği umumi katibi, birlik umumi heyeti karariyle ve diğer memurlar tayinlerindeki usule göre işten işten çıkarılacakları, bu madde hükümleri dairesinde işten çıkarılanların,

odalarda ve Odalar Birliğinde hiç bir vazifeye kabul edilmeyecekleri düzenlemesine yer verilmiştir.

6964 sayılı Kanun'un 38. Maddesi uyarınca çıkarılan Ziraat Odaları Personel Yönetmeliği'nin 1. maddesinde. "Bu Yönetmeliğin amacı, Ziraat Odalarında çalıştırılan personelin işe alınması, nakil, terfi, kadro, çalışma esasları, sosyal, mali, idari ve diğer özlük hakları, ödüllendirme, disiplin yönünden tabi olacakları hükümler ve göreve son verme şartları ile diğer hak ve yükümlülüklere ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.". 3. maddesinde. "Bu Yönetmelik.

Ziraat Odalarında personel kadrolarında daimi kadrolu ve sözleşmeli olarak çalışan Memur ve Hizmetli personeli kapsar.". 11. maddesinde. "Ziraat Odaları, Memur ve Hizmetli kadrolarında belirsiz süreli ve sürekli çalıştırılmak suretiyle (Daimi Kadrolu) görev yapmak üzere personel çalıştırabileceği gibi, belirli süreli (sözleşmeli) hizmet akdi ile de görev yapmak

üzere personel çalıştırabilir. Oda Yönetim Kurulu; mevcut personel ile temin edilemeyen hizmetlerin yerine getirilmesini sağlamak amacıyla, şartlarını karşılıklı olarak belirlemek suretiyle, Memur ve Hizmetli kadrolarında, tam gün (Full Time) ya da kısmî gün (Part-Time) esasına göre sözleşmeli personel çalıştırabilir.". 12. maddesinde. "Personel ihtiyacının belirlenmesi.

Memur ve Hizmetli kadrolarında çalıştırılacak personel sayısı her yıl Şubat ayı sonuna kadar geçmiş yıla ilişkin üye sayısı, yıl içinde kaydedilecek çiftçi sayısı, yıl içi stok hareketleri, gelir durumu ve hizmet gereği ve gelecek yıl faaliyetlerindeki olabilecek gelişmeler; teknik, ekonomik ve sosyal gelişmelerin personel ihtiyacında getirmesi muhtemel değişiklikler, emeklilik gibi hususlar dikkate alınarak ihtiyaç duyulan personelin nitelikleri, özellikleri, sayısı, Oda Yönetim Kurulu kararı ile belirlenir." 13. maddesinde.

"Odalarda Memur ve Hizmetli kadrolarına atama yetkisi Yönetim Kurulunundur. Yönetim Kurulu bu yetkisini devredemez. Oda Genel Sekreteri veya Genel Sekreter Vekili, Yönetim Kurulunun teklifi üzerine Meclis tarafından atanır. Genel Sekreter dışındaki Oda personeli Yönetim Kurulu kararı ile atanır. Görevden alınmada da aynı usul uygulanır.". 14. maddesinde. "Boş kadrolara personel atanması için Yönetim Kurulunca karar alınır.

Karar tarihine kadar, Odaya yapılan başvurular gözden geçirilerek, atama yapılacak kadro için uygun şartları taşıyanlar sınav kurulunca tespit edilir ve Odaya çağrılarak görüşülür. Boş kadro için aranılan nitelikleri taşıyanlar sınav kurulu tarafından mülakat şeklinde yeterlik sınavına tabi tutulur. Sınav kurulunun sınav sonucunda aldığı karar bir tutanakla Yönetim Kuruluna verilir.

Boş kadrolara uygun başvuru bulunmaması halinde, atanacak personelin sayısı, nitelikleri, sınav tarihi, sınavın yazılı veya mülakat şekillerinden hangisi ile yapılacağı ve sınav yeri, müracaat yeri ve tarihi belirtilerek ilân edilir.". 15. maddesinde; sınav kurulunun ne şekilde oluşturulacağı, 16. maddesinde.

"Yeterlilik sınavı; atama yapılacak boş kadro için uygun başvuru bulunması halinde yapılacak mülakat şeklindeki sınavı, yarışma sınavı; atama yapılacak kadro için uygun başvuru bulunmaması halinde yapılacak yazılı veya mülakat şeklindeki sınavı, ifade eder. Yarışma ve yeterlilik sınavı Yönetim Kurulu kararı ile yazılı veya sözlü olarak yapılabilir.. 17. maddesinde; " Yarışma sınavları yazılı veya mülakat şeklinde yapılır.

Yazılı sınav soruları sınav kurulu tarafından hazırlanır. Sınav sonuçları, sınav kurulu tarafından bir tutanakla tespit edilerek Yönetim Kurulu'na sunulur. Yarışma sınavı sonuçları yarışmacılara bildirilir ve Oda Hizmet Binası girişinde ilan edilir. Yarışma yada ehliyet (yeterlilik) sınavlarını kazananların adreslerine ya da imza karşılığı kendilerine bu durum bildirilir.

Tebellüğ tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde işe başlamayan ve geçerli mazeret gösteremeyenler işe başlatılmaz.". 18. maddesinde. Ziraat Odalarında çalıştırılacak personelde aranacak temel şartlar sayılmak suretiyle belirlendikten sonra, maddenin (j) bendinde "Yapılacak yazılı ve sözlü sınavdan Oda Yönetim Kurulunce belirlenen puanı almış olmak, (k) bendinde " Yapılacak yazılı ve sözlü sınavdan oda yönetim kurulunca belirlenen puanı almış olmak" şartına yer verildiği.

22. maddesinde. "Aday personel, adaylık döneminde olumlu sicil almış olmaları ve mesleki mevzuat bilgileri ve çalışmaları Yönetim Kurulunca yeterli görülmeleri ve yapılan yazılı ve sözlü sınavdan ortalama (70) ve üzerinde puan almaları halinde Yönetim Kurulu kararıyla adaylıkları kaldırılarak kadroya atanırlar.". 80. maddesinin birinci fıkrasında; görevden çıkarma cezasının uygulanacağı fiil ve haller sayılmak suretiyle belirlendikten sonra ikinci fıkrasında.

"Görevden çıkarma cezası, Ziraat Odaları ve

Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesi ve Ziraat Odaları Personel Yönetmeliğinde belirtilen şartların tahakkuku halinde uygulanır. Bu hükümlere göre görevden çıkarılanlara herhangi bir tazminat ödenmez.", üçüncü fıkrasında. "Ayrıca, Oda personeli işe alınma şartlarından birini işe alındıktan sonra kaybetmesi hallerinde de kendisine herhangi tazminat ödenmeden işten çıkarılır.". 103. maddesinde.

Aşağıdaki durumlarda personelin oda ile ilişiği kesilir: a) Görevden çekilmek veya çekilmiş sayılmak, b) Emeklilik, c) 65 yaşını doldurmuş olmak, d) Sağlık yetersizliği, e) Mahkumiyet, f) Ölüm, g) İşe alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya görev sırasında, bu şartlardan herhangi birini kaybetmek,g) İşe alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya görev sırasında, bu şartlardan herhangi birini kaybetmek, h) Disiplin cezası olarak görevden çıkarma".

111. maddesinde. "Personelin, işe alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması ya da işe girdikten sonra bu şartlardan herhangi birini kaybetmesi halinde Oda ile ilişiği kesilir". 113. maddesinde. "Bu Yönetmelikte düzenlenmeyen konularda İş Kanunu hükümleri geçerlidir." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu olayda.

Enez Ziraat Odası Yönetim Kurulu'nun … tarih ve … numaralı kararında personel ihtiyacını karşılamak üzere sözleşmeli statüde ve altı aylık deneme süresi boyunca asgari ücretle çalıştırılmak üzere personel temini yoluna gidilmesine oy birliği ile karar verildiği, Enez Ziraat Odası Yönetim Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile çay, temizlik ve Oda'nın ihtiyaç duyduğu diğer işlerinde 12.06.2012 tarihinden itibaren çalıştırılmak üzere davacı ile belirli süreli hizmet sözleşmesi yapılmasına ve kendisine asgari ücret ödenmesine karar verildiği,

… tarih ve … sayılı Yönetim Kurulu kararı ile davacının … biriminde sözleşmeli olarak çalıştırılmasına karar verildiği, … tarih ve … sayılı Yönetim Kurulu kararı ile de deneme süresi dolan davacının hizmetli kadrosuna alınmasına ve kendisine Personel Yönetmeliğindeki kadro ve derecesine göre maaş hesaplanarak ödenmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Türkiye Ziraat Odaları Müfettişliğince Enez Ziraat Odası'nın 01.01.2007-10.06.2013 tarihlerini kapsayan … tarih ve … sayılı İdari Soruşturma Raporu ile açıklanan inceleme ve tespitler sonucunda kanuni suç unsurlarının oluşması nedeniyle, Enez Ziraat Odası eski personeli ile yöneticilerinin zimmet, görevi kötüye kullanma ve görevi ihmal fiillerini işleyerek Oda'yı 78.340,22-TL maddi zarara uğrattıkları gerekçesiyle suç duyurusunda bulunulduğu ve ilgililer hakkında.

Cumhuriyet Başsavcılığınca … tarih ve Soruşturma N:… sayılı iddianamenin hazırlanarak.

Ağır Ceza Mahkemesi'ne gönderildiği, anılan raporda aralarında davacının da bulunduğu üç personelin, 6964 sayılı Kanun'un 12/c maddesi ile Ziraat Odaları Personel Yönetmeliği'nin 21. maddesi kapsamında Yönetim Kurulu'nun söz konusu personel alımlarında Yönetmeliğin 14-17. maddeleri arasında belirlenen (ilan, sınav, vb.) usul ve esaslara uyulmadığı, bu tür haksız uygulamaların şikayet ve dedikodular ile Oda'nın itibar kaybına neden olması nedeniyle yöneticilerin bundan sonra mevzuata titizlikle uyması gerektiğinin belirtildiği, sözkonusu tespitlerin ceza yargılamasına konu edilmeyerek tespit ve tavsiye niteliği

taşıdığı, anılan süreçte hakkında ceza davası açılan Oda yöneticilerinin odadan uzaklaştırma disiplin cezası alması nedeniyle Oda'ya kayyum atandığı, 28.02.2015 tarihinde yapılan Genel Kurul toplantısında yapılan seçim ile Oda Meclisi ve Yönetim Kurulu'nun oluşturulduğu ve sunulan önerge ile personel giderlerine şerh düşülerek, ihtiyaç olmadan alınan personel giderleri bakımından bütçenin onaylanmadığı,

… tarih ve … sayılı Oda Meclisi kararı ile Oda'nın içine düştüğü mali sıkıntıların önemli bir nedeni olan mevzuata aykırı ihtiyaç dışı personel alımları ile ilgili Birlik İdari Soruşturma Raporu da dikkate alınarak davacının Nizamnamenin 47. ve Yönetmeliğin 80/3 ile 111. maddeleri uyarınca işten çıkarılması gerektiği ve Yönetim Kurulunca ihtiyaç duyulduğunda asgari ücretli ve sözleşmeli olarak Oda'da çalıştırılabileceğine karar verildiği,

… tarih ve … sayılı Yönetim Kurulu kararı ile davacının daimi hizmetli personel kadrosunun iptali ile Nizamnamenin 47. ve Yönetmeliğin 80/3 ile 111. maddeleri uyarınca işten çıkarılmasına ve istemi halinde Oda'da asgari ücretli ve sözleşmeli olarak çalışabileceğine karar verildiği, davacının 08.04.2015 tarihli Noter İhtarı ile idareye anılan mevzuat hükümleri uyarınca işe alınma şartlarından birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya bu şartlardan birini işe alındıktan sonra kaybetmesi durumunun sözkonusu olmadığını, sahip olmadığı hiçbir belge, diploma, vb. İdareye sunmadığı,

mülakat sınavına çağrıldığı günkü şartları ise taşımaya devam ettiğini belirttiği tespit edilmiştir.

Davacının işe alınma şartlarından birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya bu şartlardan birini işe alındıktan sonra kaybetmesi nedeniyle Nizamnamenin 47. ve Yönetmeliğin 80/3 ile 111. maddeleri uyarınca işten çıkarılmasına karar verildiği görülmekle birlikte, davacının Ziraat Odaları Personel Yönetmeliği'nin 14-17. maddeleri arasında öngörülen esaslar çerçevesinde mülakat sınavına girdiğini 08.04.2015 tarihli noter ihtarında belirttiği, bu kapsamda davacının işe alım sürecinde sözkonusu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde öngörülen usuller gereği ilan, sınav kurulu teşkili, mülakat sınav sonucu tutanağı,

vb. prosedürlerin yerine getirilmesine ilişkin bilgi ve belgelerin davalı Oda'dan istenerek yapılacak incelemeye göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme sonucu verilen kararda hukuka uyarlık görülmemiştir.

Öte yandan 04.09.1959 tarih ve 10297 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesi'nin 47. maddesinde; hizmetlilerin vasıfları, istihdam şartları ve ücretlerinin Yönetim Kurulunca tespit ve Odalarda, Oda Meclislerince tasdik edileceği, 15 gün önce ihbar edilmek veya 15 günlük ücretleri ödenmek şartıyla bunların işlerine her zaman son verilebileceği öngörülmekle birlikte, 6964 sayılı Kanun'un 38. maddesi uyarınca yayımlanan Ziraat Odaları Personel Yönetmeliği'nin 113. maddesinde.

"Bu Yönetmelikte düzenlenmeyen konularda İş Kanunu hükümleri geçerlidir." düzenlemesine yer verilmiş olması bakımından, İş Kanunu hükümlerine tabi olarak çalışan davacının Yönetmeliğin 80,103 ve 111. maddeleri haricinde İş Kanunu hükümleri çerçevesinde yapılacak değerlendirme ile işten çıkarılabileceği açıktır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.