Danıştay 8. Daire E.2018/3492 K.2022/5614

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından; Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen Altyapı Koordinasyon Merkezi Kuruluş, Görev, Çalışma Usulleri Uygulama Yönetmeliği'nin 26/1-g maddesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; gerek 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, gerekse 5393 sayılı Belediye Kanunu ile 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uyarınca, belediyelerin yasal görevlerini ifa sırasında bu görevin yerine getirilmesini engelleyici davranışların cezalandırılması ile sorumluluk sahasındaki mallara verilen zarar ve ziyanın tazminine ilişkin bir yetkiye sahip olmadığı,

ancak 486 sayılı Yasa'nın 2. ve 4. maddelerinde öngörülen prosedürler işletilmek suretiyle işlem tesis edilebileceği, diğer taraftan "suç ve cezaların kanuniliği" ilkesine aykırı şekilde, zarar-ziyan bedelinin ilgilinin tek taraflı borçlu kabul edilmesi suretiyle tarifeye dayalı olarak istenemeyeceği ve bu konuda tarife de düzenlenemeyeceği, dolayısıyla iptali istenilen Yönetmelik maddesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının Yönetmeliğin farklı maddelerinin iptali istemiyle ayrı ayrı açtığı davalara yönelik bağlantı itirazının değerlendirilmediği, dava konusu Yönetmelik hükmünün tamamının iptaline karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı, ilgili Kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kamu yararı ile hizmet gerekleri gözetilerek hazırlanan dava konusu Yönetmelik maddesinde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından. Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen Altyapı Koordinasyon Merkezi Kuruluş, Görev, Çalışma Usulleri Uygulama Yönetmeliği'nin, "Müeyyideler" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde yer alan, "Kazılardan çıkarılan malzemeler yeniden dolgu malzemesi olarak kullanılamaz. Açılan tranşeler yönetmelik madde 25'de belirtilen stabilize malzeme ile sıkıştırılarak doldurulur.

Uygun olmayan dolgu malzemesi kullanılması halinde, söz konusu dolgu malzemesi tranşeden çıkarılarak, yerine uygun stabilize malzemenin sıkıştırılarak doldurulması sağlanır ve Belediye Meclisi'nce heryıl belirlenen cezai müeyyide bedeli tahsil edilir. Kazı ruhsatı alanlar kazılardan çıkacak toprak ve molozları yolda veya yaya kaldırımında bekletilmeksizin belirlenmiş moloz döküm alanlarına dökmek zorundadır.

Kazıdan çıkan molozlar kaldırıldıktan sonra tranşe çevresi ıslatılarak süpürülür ve temizlenir. Buna uyulmadığı takdirde, inşaat artıkları Büyükşehir Belediyesi'nce kaldırılıp masraf ilgili mevzuat hükümlerince ilgili kişi veya kurumdan alınır. Ayrıca çalışma alanının temizlenmemesi ve harfiyat ve molozların kaldırılmaması hususlarına ayrı ayrı Belediye Meclisi'nce her yıl belirlenen cezai müeyyide bedeli tahsil edilir." düzenlemesinin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14. maddesinin (a) bendinde belediyenin mahalli müşterek nitelikte olmak koşuluyla, imar, su, kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel altyapı; çevre ve çevre sağlığı, şehiriçi trafik hizmetlerini yapıp, yaptırabileceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezalar vermek yetkisi ve imtiyazının olduğu; 34. maddesinin (ı) bendinde; encümenin diğer kanunlarda kendine verilen görevleri yerine getirmek görev ve yetkisinin olduğu hükme bağlanmıştır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek; (g) bendinde; büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak bakım ve onarımını sağlamak, büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında düzenlenmiş.

"Alt Yapı Hizmetleri" başlıklı 8. maddesinde, alt yapı hizmetlerinin koordinasyon içerisinde yürütülmesi amacıyla alt yapı koordinasyon merkezinin (AYKOME) kurulacağı; bu merkezin çalışma usul ve esaslarının İçişleri Bakanlığınca çıkartılacak bir Yönetmelikle belirleneceğinin hükme bağlandığı, bu hükme dayalı olarak çıkartılan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 8. maddesinin (f) bendinde.

AYKOME'nin kazı ruhsatı vereceği ve buna ilişkin bedeli belirleyeceği, 12. maddesinin (ç) bendinde ruhsatsız kazı yapılmasını önleyeceği ve ruhsatsız kazı yapıldığının tespiti halinde, kazı yapanlar hakkında gerekli işlemin yapılmasını sağlayacağı, düzenlemeleri bulunmaktadır.

1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesinde; "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve sahaliyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatlar Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir.

Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması halinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirilir." hükmü yer almaktadır.

Söz konusu madde 23/01/2008 günlü 5728 sayılı Kanun'un 66. maddesi ile yeniden düzenlenmiş olup, ilgili kanun gerekçesinde; maddeyle fiilin niteliği dikkate alınarak Kabahatlar Kanununun 32. maddesine yollamada bulunulmuş, ayrıca yeni bir hüküm olarak, belediye hizmetlerinde etkinliğin sağlanması ve ilgili kişinin de bu kanunda belirtilen aykırılık hallerini süratle gidermesi olanağı sağlanmıştır, denilmek suretiyle belediyeye tanınan yetkinin amacı açıklanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; belediyelere bir çok görevler yükleyip, belli hizmetler için yetkiler veren belediye mevzuatı ve ilgili Yönetmelikte, kamu hizmetlerinin yürütümüne dair kararlarının uygulanabilmesini hizmetlerin etkinliğinin artmasını sağlayıcı cezai ve yaptırım hükümlerinin bulunmadığı; belediyelerin yasal görevlerini ifa sırasında bu görevin yerine getirilmesini engelleyici davranışların cezalandırılması ile sorumluluk sahasındaki mallara verilen zarar ve ziyanın tazminine ilişkin bir yetkinin belediyelere tanınmadığı anlaşılmakta ise de.

1608 sayılı Yasanın 1. maddesinin belediyeleri bu hususlara ilişkin olarak yetkilendirdiği; bir başka ifade ile; belediyenin kanunla yüklenen görevini yerine getirmesini engelleyici bir davranışta bulunulması halinde; belediye encümenince, söz konusu davranışın ortadan kaldırılmasına karar verileceği; emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması halinde söz konusu fiilin masrafları %20 zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirileceği anlaşılmaktadır.

Öte yandan; her ne kadar İdare Mahkemesince, 486 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında Kanunu'nun 2. ve 4. maddesine uygun şekilde tahribatı yapanlara süre verilerek tahribatın giderilmesinin istenilmesi gerektiği, ancak davalı idare tarafından bu usule uyulmadığından işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de;

söz konusu maddelerde, genel kanalizasyon ve su yollarını zorunlu olarak açtıranların belediyece belirlenen süre içinde eski haline getirmek zorunda oldukları, belirlenen süre içinde yapılmadığı takdirde belediyece keşif yaptırılarak onarılacağı ve harcanan paraların tahsil edileceği gibi, masrafların %10'unun da ceza olarak tahsil edileceği belirtilmiş ve hasar bedelinin belediye rüsumu gibi tahsil olunacağı hükme bağlanmış olup uyuşmazlığın bu kapsamda değerlendirilemeyeceği açıktır.

Bu durumda; davalı belediyece 1608 sayılı Yasa'da öngörülen prosedür işletilmek suretiyle, davacı tarafından zemine verilen zarar ve ziyanın belli sürede giderilmesinin istenilmesi, giderilmemesi halinde masrafın %20 fazlasıyla ilgilisinden tahsil edilmek üzere belediyece yerine getirilmesi gerekirken, bu prosedür yerine getirilmeden zarar-ziyan bedelinin ilgilisini resen borçlu kabul edip, tek taraflı tarifeye dayalı olarak istenemeyeceği anlaşıldığından işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmamakta ise de sonucu itibariyle yerinde görülen kararın belirtilen gerekçe ile onanması gerekmiştir.