Danıştay 8. Daire E.2018/4526 K.2022/5561

Dava konusu istem: Maltepe Askeri Lisesi'nden mezun olan ve 2009-2010 yılları arasında Hava Harp Okulu'nda eğitime başlayan ve sonrasında maruz kaldığı baskı dolayısıyla 28/08/2009 tarihinde Hava Harp Okulundan ayrılan davacı tarafından; 114.000 TL maddi ve 250.000 TL manevi olmak üzere toplam 364.000 TL tazminatın ödenmesi istemiyle 13/07/2017 tarihinde yapmış olduğu başvurunun zımnen reddedildiğinden bahisle 15.000 TL maddi ve 100.000 TL manevi tazminatın istifa dilekçesinin idareye verildiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının 28/08/2009 tarihinde okulla ilişiğinin kesildiği, söz konusu işlemin tesisinden itibaren doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarının birlikte açabileceği gibi, ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine,

bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı dava açılması gerekirken, bu sürelerin dolmasından çok sonra 13/07/2017 tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun yeni bir dava açma süresini ihya etmeyeceği açık olduğundan, yapılan başvurunun reddi üzerine açılan iş bu davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın 2577 Sayılı Kanun’un 15. maddesinin (1-b) bendi uyarınca süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 2577 sayılı Kanunun 13. maddesinde idareye başvuru için öngörülen en geç beş yıllık sürenin eylemin idariliğinin öğrenilmesinden ve yol açtığı zararın ortaya çıkmasından itibaren hesaplanması gerektiği, devletin yönetim kademelerinin dahi tespit edememiş olduğu suçları, failleri ve aynı zamanda idari eylemleri tespit ederek başvuru ve dava hakkını kullanmasını beklemenin ve buna göre hüküm kurmanın açıkça hukuka ve hakkaniyete aykırı sonuçlar ortaya çıkmasına sebep olacağı, kendisine yapılan işkence, eziyet ve kötü muamele eylemlerinin idariliğinin 15 temmuz sonrası yapılan soruşturma,

kovuşturma ve ceza yargılamalarında ortaya çıktığı, dolayısıyla başvuru hakkını kullanması gereken sürelerin başlangıcının 15/07/2016 tarihinin olduğu, Mahkeme tarafından verilen süre aşımı yönünden davanın reddine dair kararın Danıştay ve AHİM kararlarına ve ilgili kanun maddelerinin düzenleniş amacına ve doktrine aykırı ve aşırı şekilci nitelikte olduğu, ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Davanın açıldığı 2017 yılında temyiz sınırının 103.000 TL olduğu ve davacının da 115.000 TL tazminat talebinde bulunduğu görüldüğünden işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinde, "1) İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir...3) Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir...6) Bölge idare mahkemelerinin 46. maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir.", hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun "Temyiz" başlıklı 46. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, konusu yüz bin Türk Lirasını aşan vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemlere karşı açılan davalar hakkında bölge idare mahkemesinin istinaf yoluyla yapılan başvurular üzerine verdikleri kararlar, temyiz edilebilecek olan kararlar arasında sayılmış, ek 1. maddesinde ise; bu kanunda öngörülen parasal sınırların, her takvim yılı başından itibaren geçerli olmak üzere, önceki yılda uygulanan parasal sınırların, o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca Maliye Bakanlığı'nca her yıl tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

2577 sayılı Kanun'un 46. ve ek 1. maddeleri dikkate alınarak yapılan hesaplama neticesinde; konusu para ile ölçülebilen davalarda temyiz sınırının, 2016 yılı için 100.000 TL, 2017 yılında 103.000 TL (%3,83), 2018 yılında 117.000 TL (%14,47), 2019 yılında 144.000 TL (%23,73), 2020 yılında 176.000 TL (%22,58), 2021 yılında 192.000 TL (%9,11), 2022 yılında 261.000 TL (%36,20) olarak uygulanacağı tespit edilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; İdare Mahkemelerinin kesin kararları dışında kalan bütün kararlarına karşı mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine istinaf başvurusunda bulunulabileceği, bölge idare mahkemesince istinaf incelemesi üzerine verilen kararlara karşı ise sadece 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinde yer alan konular ile sınırlı olarak Danıştay'a temyiz başvurusunda bulunulabileceği, bölge idare mahkemelerince istinaf incelemesi üzerine verilen ve 46. madde kapsamı dışında olan kararların ise kesin olduğu görülmektedir.

Uyuşmazlık konusu olayda, davacının 15.000 TL maddi ve 100.000 TL manevi olmak üzere toplan 115.000 TL tazminat ödenmesi istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmakta olup, Bölge İdare Mahkemesince 2018 yılında kararı verilen ve konusu 2018 yılı için belirlenen 117.000 TL sınırını aşmayan davanın incelenmesine olanak bulunmamaktadır.