Danıştay 8. Daire E.2019/1642 K.2024/1779

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince, işin gereği görüşüldü:

Dava; Düzce İli Darıyeri Mengecik Köyü - Merkez Küçüksu arasında D4 yetki belgesi ile yolcu taşımacılığı yapan davacının asgari kapasite şartını yasal sürede tamamlayamadığı gerekçesiyle yetki belgesinin iptaline ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesince; davacının yetki belgesinin eki taşıt belgesinde kayıtlı 1994 model ... plakalı özmal taşıtının 01/01/2014 tarihi itibariyle 19 yaşından büyük olduğu ve asgari kapasite hesabında dikkate alınmadığı anlaşıldığından davacının asgari kapasite şartını yasal sürede tamamlamadığı gerekçesiyle yetki belgesinin iptaline ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

11.06.2009 tarih ve 27255 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 6. maddesinde. "Değişik: RG 23/10/2012-28450) D4 yetki belgesi: Taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak ticari yolcu taşımacılığı yapacaklara verilir.

(Ek cümle: RG 23/10/2012-28450) Sadece tarifesiz taşımacılık yapmak üzere D4 yetki belgesi düzenlenmez." şeklinde belirtilmiş olup, 13/4-(ç) bendinde. "D4 yetki belgesi için başvuranların, ticari olarak kayıt ve tescil edilmiş en az 1 adet özmal otobüse ve 5.000 Türk Lirası sermaye veya işletme sermayesine sahip olmaları şarttır." düzenlemesi yer almaktadır.

Aynı Yönetmeliğin 23. maddesinde; "(1) Yetki belgesi sahipleri; a) Yetki belgesi alındıktan sonra taşıt belgelerinde kayıtlı taşıtlarının kazaya uğraması, yanması, hurdaya ayrılması veya benzer bir mücbir sebepten dolayı iş göremez duruma gelmesi veya taşıt satışı yapmış olmaları halinde, bu durumları değişikliğin meydana geldiği tarihten itibaren 60 gün içinde Bakanlığa bildirirler.

Bakanlığa bildirimin yapıldığı tarihte veya söz konusu durumların Bakanlıkça tespiti halinde tespitin yapıldığı tarihte bu taşıtlar taşıt belgelerinden re’sen düşülür.

Belirtilen nedenlerle bu Yönetmelikte öngörülen asgari kapasite şartının kaybedilmesi halinde; asgari kapasitenin kaybedildiği tarihin başlangıcı olarak taşıtların kazaya uğrama, yanma, hurdaya ayrılma veya benzer bir mücbir sebepten dolayı iş göremez duruma geldiği tarih veya taşıtın satış tarihi esas alınır. b) (a) bendinde belirtilen nedenlerle veya bu Yönetmelik hükümlerine aykırılıktan dolayı yapılan re’sen düşümler sonucu veya taşıtların yaşları nedeniyle bu Yönetmelikte öngörülen asgari kapasite şartının kaybedilmesi halinde;

asgari kapasitenin kaybedildiği sürelerin toplamı, yetki belgesinin 5 yıllık geçerlilik süresi boyunca 540 takvim gününden fazla olamaz. (Değişik: RG 23/05/2013-28655) (2) Birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerindeki hükümler saklı kalmak kaydıyla, asgari kapasiteyi kaybedecek şekilde taşıt düşümü yapılamaz." şeklinde düzenlenmiş olup, 24. maddesinin 1. fıkrasının a) bendinin 7. alt bendinde ise.

"D1, D2 ve D4 yetki belgeleri eki taşıt belgelerine asgari kapasitenin dışında kaydedilecek otobüsler için yaş şartı aranmaz. D1 ve D2 yetki belgeleri için asgari kapasiteyi sağlayacak sayıda özmal otobüsün ilk başvuru ve faaliyet süresince 10 yaşından. D4 yetki belgeleri için asgari kapasiteyi sağlayacak sayıda özmal otobüsün ilk başvuru ve faaliyet süresince 19 yaşından büyük olmaması şarttır." hükmü yer almaktadır.

Yönetmeliğin yayımlandığı tarihteki 78. maddesinin 5. fıkrasında.

23. maddenin; birinci fıkrasının (c) bendine göre Bakanlığa süresi içinde bildirimde bulunması gerektiği halde bildirimde bulunmayarak asgari kapasiteyi aynı bentte öngörülen 60 günlük süre içinde sağlamadığı tespit edilen yetki belgesi sahipleri için geçici durdurma işlemi tesis olunmadan yetki belgelerinin doğrudan iptal edileceği, birinci fıkrasının (b) veya (ç) bentlerine aykırı hareket edenlerin yetki belgelerinin iptal edileceği düzenlenmiş, aynı maddenin 23/10/2012 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle.

23. maddenin birinci fıkrasının (b), (c) ve (ç) bentlerine aykırı hareket edenlerin yetki belgelerinin iptal edileceği şeklinde düzenlenmiş, 23.05.2013 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle de aynı madde. 23. maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen sürenin aşılması halinde ilgili yetki belgesinin iptal edileceği şeklinde düzenlenmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacının Düzce İli Darıyeri ... Köyü - Merkez Küçüksu arasında D4 yetki belgesi ile yolcu taşımacılığı yaptığı, davacının bu belgeyi 28/10/2013 tarihinde aldığı ve 28/10/2018 tarihine kadar geçerlilik süresinin bulunduğu, davacının yetki belgesinin eki taşıt belgesinde kayıtlı 1994 model ... plakalı özmal taşıtının 01/01/2014 tarihi itibariyle 19 yaşından büyük olduğu ve asgari kapasite hesabında dikkate alınmadığı, davacıya ait asgari kapasiteyi sağlayacak başkaca taşıtının bulunmadığının tespiti üzerine davalı idarece asgari kapasite şartını yasal sürede tamamlayamadığı gerekçesiyle yetki belgesinin iptal edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta; davacının yetki belgesinin eki taşıt belgesinde kayıtlı 1994 model ... plakalı özmal taşıtının 01/01/2014 tarihi itibariyle 19 yaşından büyük olduğu ve asgari kapasite hesabında dikkate alınmadığı, davacıya ait asgari kapasiteyi sağlayacak başkaca taşıtının bulunmadığı ve işlem tarihi itibariyle asgari kapasitenin kaybedildiği sürelerin toplamı, yetki belgesinin 5 yıllık geçerlilik süresi boyunca 540 takvim gününden fazla olduğu görülmüş olup; yetki belgesi alma şartlarını kaybeden ve belirlenen sürede eksiklerini tamamlamayan davacı hakkında, Yönetmeliğin 23. ve 78/5. maddelerinin uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Ancak; 04.05.2016 tarih ve 29702 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle Yönetmeliğin 23. maddesinde asgari kapasitenin altına düşecek şekilde araç eksilmesi halinde, kapasitenin kaybedildiği süre toplamının yetki belgesinin geçerli olduğu 5 yıl içerisinde 630 günü aşamayacağı şeklinde davacı lehine düzenleme yapılmış olup, davacının durumunun lehine olan bu düzenleme kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu durumda, davacının asgari kapasite şartını 01/01/2014 tarihi itibariyle kaybettiği, yetki belgesinin de 15.09.2015 tarihinde Bakanlık Olur'u ile iptal edildiği, iptal işleminin sonucu olarak yetki belgesinin geçerliliğinin sona erdiği,

idari işlemle iptal edilen bu belgede yazılı son geçerlilik tarihinin yapılacak hesaplamada dikkate alınamayacağı, davacının yetki belgesinin geçerlilik süresi içerisinde asgari taşıma kapasitesini kaybettiği ve yetki belgesinin iptal edildiği tarihler arasında geçen sürelerin toplamının 630 günü aşmadığı görüldüğünden, Yönetmeliğin işlem tarihinde geçerli olan 23. maddesi uyarınca belirlenen sürelerde asgari kapasite şartını yasal sürede tamamlayamadığı gerekçesiyle tesis edilen dava konusu işlemde söz konusu lehe düzenleme uyarınca hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.