Danıştay 8. Daire E.2019/1783 K.2024/43

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince, işin gereği görüşüldü:

Dava; davacı tarafından, adına kayıtlı … plakalı araç üzerinde bulunan mülkiyeti muhafaza kaydının kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve …sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesince; uyuşmazlık konusu olayda, davacı ile aracı satın almış olduğu …İnş. Tic. ve Dan. Ltd. Şti. arasında mülkiyeti muhafaza şerhinin kaldırılması için noterde düzenleme şeklinde bir ibraname yapılmamış ise de, anılan şirketin 06.10.1998 tarihinde feshedildiği, fesih kararında şirketin aktifinde ve pasifinde hiçbir kayıtlı değerin kalmadığının belirtildiği, kaldı ki davacının sunmuş olduğu 10.10.1991 ve 31.01.1992 tarihli makbuzlardan da borcunu ödediği, bu durumda davacının kötü niyetinden söz edilemeyeceği ve aracı satın almış olduğu şirket feshedildiğinden bu aşamadan sonra noterde ibraname düzenlenemeyeceği anlaşıldığından, tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 69. maddesinde, ''Mülkiyeti muhafaza kaydıyla yapılacak araç satışlarına ilişkin sözleşmeler, herhangi bir noterde yapılabilir, fakat alıcının yerleşim yeri noterliğinde sicile kaydedilir. Bu araçlar da, alıcısı adına tescil edilir ve tescil belgelerine, mülkiyeti muhafazalı olduğuna dair şerh verilir.'' hükmüne yer verilmiştir.

Türk Medeni Kanunu'nun 688. maddesinde, mülkiyeti muhafaza sözleşmelerinin, menkulu alan kimsenin ikametgahındaki noter tarafından tasdik ve sicilli mahsusuna kaydedilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmış olup, 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 89. maddesinde, mülkiyeti muhafaza sözleşmelerinin düzenlenme şeklinde yapılması zorunlu işlemlerden olduğu belirtilmiştir. Yine aynı Kanunun 81. maddesinin 2. fıkrasında, tamamlanmasından sonra bir noterlik işleminin değiştirilmesinin veya fesih ve iptalinin veyahut evvelki işin nitelik ve değeri değişmemek şartıyla düzeltilmesinin evvelki işlemin yapıldığı şekilde yeni bir işlemle yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden; davacı ile … İnş. Tic. ve Dan. Ltd. Şti. arasında 11.12.1989 tarihinde noter aracılığıyla imzalanan sözleşme ile, şirkete ait aracın mülkiyeti muhafaza kaydıyla davacıya satışının gerçekleştirildiği, 10.10.1991 ve 31.01.1992 tarihlerinde düzenlenen makbuzlar ile davacının şirkete olan borcunu ödediği, ardından söz konusu şirketin aktifinde ve pasifinde hiçbir kayıtlı değerin kalmadığı belirtilerek 06.10.1998 tarihinde feshedildiği ve son olarak davacının 25.06.2015 tarihli dilekçe ile şirkete olan borcunu ödediğinden bahisle, araç üzerindeki mülkiyeti muhafaza şerhinin kaldırılması istemiyle davalı idareye yapmış olduğu başvurunun dava konusu işlem ile reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; her ne kadar İdare Mahkemesince, anılan şirketin 06.10.1998 yılında feshedildiği, bu durumda davacının kötü niyetinden söz edilemeyeceği ve aracı satın almış olduğu şirket feshedildiğinden bu aşamadan sonra noterde ibraname düzenlenemeyeceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; davacının, ilk olarak,

anılan şirkete olan borcunu ödediğinin tespiti ile mülkiyeti muhafaza kaydının kaldırılması istemiyle adli yargıda dava açması ve bu davada araç üzerindeki mülkiyeti muhafaza kaydının kaldırılmasına karar verilmesi durumunda, yargı kararını davalı idareye sunmak suretiyle araç üzerinde bulunan mülkiyeti muhafaza kaydının silinmesini talep etmesi gerekirken;

davacı tarafından mülkiyeti muhafaza kaydının kaldırılması amacıyla adli yargıda dava açma yoluna gidilmeksizin, bu hususun doğruluğunu inceleme, araştırma ve denetim yükümlülüğü bulunmayan davalı idareye mülkiyeti muhafaza şerhinin kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.