Danıştay 8. Daire E.2019/1824 K.2023/2828

Dava konusu istem: Davacıya ait … plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2/3.maddesi uyarınca altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; aracı kullananın davacı olmadığı, cezaların şahsiliği ilkesi ve Anayasa Mahkemesi'nin 09.04.2015 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan 11.09.2014 tarihli ve E:2014/52, K:2014/139 sayılı kararı göz önüne alındığında yasal dayanağı kalmadığından dolayı araç sahibi olan davacı hakkında tesis edilen aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi'nce.

Anayasa Mahkemesi kararında korsan tabir edilen yasa dışı taşımacılığın yapıldığının tespit edildiği durumlarda, araç sürücüsü aynı zamanda araç sahibi değilse, sürücünün belgesiz olarak ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapmasına izin veren ve yasa dışı taşımacılık yapılmasında kusuru bulunan araç sahibine de aynı miktarda ceza verilebileceğinin kabul edildiği, ancak itiraz konusu kuralda araç sahibi açısından suç ile illiyet bağı aranmaksızın sadece ruhsat sahibi olmaları nedeniyle yaptırım uygulanmasını cezaların şahsiliği ilkesine aykırı bulduğu için iptal kararı verildiği;

yasa dışı taşımacılıkta kullanılan aracın sürücüsünün aynı zamanda aracın sahibi olması halinde yasada belirtilen idari yaptırımın uygulanacağı dikkate alındığında, araç sahibinin yasa dışı taşımacılık yaptığı ileri sürülen araç sürücüsünün taşımacılık faaliyetinden bilgisi olması ve buna izin vermesi halinde araç sahibi ile suç arasındaki illiyet bağının da oluştuğunun, başka bir anlatımla araç sahibinin bilgisi ve iradesi ile yapılan izinsiz taşıma faaliyetinden araç sahibinin de sorumlu olduğunun kabulü gerekeceği,

ancak olayda tespit edilen durumun 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3. maddesinde yasaklanan eylem kapsamında olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği, trafik kaydında kullanım amacı ticari olan dava konusu araç için belediyece verilmiş ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte geçerli olan Servis Aracı Güzergah Kullanım İzin Belgesi bulunduğu, tespite konu taşımacılığın da iddia olunduğunun aksine, şehirler arası taşımacılık olduğu yolunda idarece yapılmış yeterli bir tespit de bulunmadığı anlaşıldığından,

güzergah izni dışında yapılan taşımacılık nedeniyle ilgili yönerge hükümlerine göre yaptırım uygulanması gerekeceğinden, uyuşmazlık konusu taşımacılığın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrası kapsamında değerlendirilerek tesis edilen dava konusu işlemde bu nedenle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılarak istinaf başvurusunun bu gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davalı idareye bağlı ekiplerce 21.05.2016 tarihinde E80 Tem Otoyolu ... Oto Kuzey Yolda yapılan denetimde, davacıya ait araçla, dava dışı ... sevk ve idaresinde Suriye uyruklu yolcuların Otogardan Edirne istikametine götürdüğünün tespit edilmesi üzerine bu tespite dayanılarak ilgili belediyeden izin ve ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı taşımacılık yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca dava konusu trafikten men işlemi tesis edilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması" başlıklı Ek-2/3 maddesinde; "...ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, (...) bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumluluklarına birinci fıkrada gösterilen idari para cezasının üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanacağı, ayrıca, aracın her defasında altmış gün süre ile trafikten men edileceği," hükmüne yer verilmiştir.

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 5. maddesinde taşımacılık yapılabilmesi için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'ndan yetki belgesi alınmasının zorunlu olduğu hükmüne yer verilmiş, 26. maddesinde de bu kurala uymayanlara verilecek cezalar belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Olayda düzenlenen tutanakta, otogardan alınan yolcuların Edirne'ye götürüldüğüne ilişkin beyanların yer aldığı, şu haliyle belediye sınırları içerisinde izinsiz ve ruhsatsız ticari taşımacılıkta bulunulduğuna dair herhangi bir tespitin bulunmadığı anlaşıldığından 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3. maddesi kapsamında işlem tesis edilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Öte yandan, gerçekleşen şehirler arası yolcu taşımacılığı faaliyetinin izinsiz yürütüldüğünün anlaşılması halinde 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve ilgili mevzuatı uyarınca işlem tesis edilebileceği de açıktır.