Danıştay 8. Daire E.2019/2748 K.2023/4457

Dava konusu istem: Davacı tarafından; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3. maddesine aykırı hareket ettiği gerekçesiyle maliki olduğu … plakalı aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine yönelik tesis edilen … tarih ve … sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:2016/1242 sayılı kararda; Anayasa Mahkemesi'nin 09/04/2015 günlü ve 29231 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 11/09/2014 günlü ve E:2014/52, K:2014/139 sayılı kararı gözönünde bulundurulduğunda davacıya ait aracın sürücü Ahmet Baytekin'in sevk ve idaresinde iken ticari amaçla yolcu taşımacılığı yapıldığının tespiti üzerine, aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde, araç sahibi aynı zamanda araç sürücüsü olmadığından hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … gün ve E:…, K:… sayılı kararda.

Anayasa Mahkemesince 11/09/2014 tarih ve E:2014/52, K:2014/139 sayılı kararda, korsan tabir edilen yasa dışı taşımacılığın yapıldığının tespit edildiği durumlarda, araç sürücüsü aynı zamanda araç sahibi değilse, sürücünün belgesiz olarak ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapmasına izin veren ve yasa dışı taşımacılık yapılmasında kusuru bulunan araç sahibine de aynı miktarda ceza verilebileceğinin kabul edildiği, ancak itiraz konusu kuralda araç sahibi açısından suç ile illiyet bağı aranmaksızın sadece ruhsat sahibi olmaları nedeniyle yaptırım uygulanmasının cezaların şahsiliği ilkesine aykırı bulunduğu için iptal kararı verildiği,

bu hale göre, yasa dışı taşımacılık yaptığı ileri sürülen araç sürücüsünün taşımacılık faaliyetinden bilgisi olan ve buna izin veren araç sahibi yönünden, başka kanuni dayanağın bulunması ve sorumluluk esaslarının belirtilmesi halinde idari yaptırım kararı verilebileceğinin tabii olduğu,

buna göre, sahip olduğu aracın izinsiz yolcu taşımacılığında kullanılması hususunda bilgi sahibi olduğu saptanan araç sahibi ile ilgili 5326 sayılı Kanunun 8. maddesinin 2. fıkrasında yer alan temsil ilişkisinin sonucu olarak temsil edilene de yaptırım uygulanabileceği, 4. fıkrasında ise tespit edilen temsil ilişkisinin hukuken geçerli olmadığı durumlarda da bu yaptırımın uygulanabileceğinin düzenlenmesi karşısında,

sahip olduğu aracın izinsiz yolcu taşımacılığında kullanılması hususunda bilgi sahibi olduğunun dosya kapsamından anlaşılması halinde araç sahibine de izinsiz ticari amaçlı taşımacılık fiili için kanunda öngörülen yaptırımın uygulanabilmesinin mümkün olduğu, öte yandan D2 yetki belgesi ile önceden bir taşıma hattı ve taşıma güzergahı ile bir zaman ve ücret tarifesi belirlenmeksizin; grup yolcu durumuna göre arızi veya mekik sefer düzenlenerek yurt içi tarifesiz ticari yolcu taşımacılığının yapılabildiği,

yapılan bu işin şehirler arası yolcu taşımacılığı olarak değerlendirildiğinde, büyükşehir belediye sınırları içinde servis aracı olarak çalışmalarına izin verilemeyeceği, D türü yetki belgesine sahip olan araçların büyükşehir belediyesinden izin ve ruhsat alamayacakları gibi büyükşehir belediye sınırları içinde ticari amaçlı personel ya da öğrenci servis taşımacılığı da yapamayacağının anlaşıldığı, bu duruma göre servis ruhsatı ve güzergah izin belgesi bulunmayan aracın 60 gün süreyle tarafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından,

davacının araç sürücüsü olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemi iptal eden Mahkeme kararında yasal isabet görülmediği gerekçeleriyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Bölge İdare Mahkemesince ruhsat ve güzergah izin belgesi bulunmaksızın personel servis taşımacılığı yapıldığından bahisle davanın reddine karar verildiği görülmekte ise de personel servis taşımacılığı yaptığına ilişkin herhangi bir somut delilin dosya kapsamında bulunmadığı, D2 belgesinin verdiği yetkiye istinaden yurt içi tarifesiz yolcu taşımacılığı yaptığı, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı belirtilerek hukuka aykırı olan temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinde, "1) İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir.

3) Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir.

6) Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir." hükmü yer almış; aynı kanunun "Temyiz" başlıklı 46'ncı maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde; belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlemlere karşı açılan iptal davaları hakkında verilen kararların Danıştay'da, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebileceği kurala bağlanmıştır.

Öte yandan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "İşleten : Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.", "Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması" başlıklı Ek 2. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan 3. fıkrasında, "İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak,

fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir." hükmü yer almıştır.

08.01.2018 tarih ve 30295 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 4. maddesinde; vv) Sözleşmeli taşıt: Yetki belgesi sahibinin kendi unvan ve sorumluluğu altında çalıştırmak üzere, noterden veya E-Devlet kanalıyla yapılmış sözleşmeyle temin ettiği başkasına ait taşıtı veya 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu kapsamında yetki belgesi sahibinin doğrudan kiracı olarak tarafı olduğu bir finansal kiralama sözleşmesi yoluyla temin ettiği taşıtı, jjj) Taşıma sözleşmesi: Tarifesiz yolcu taşımacılığında,

yetki belgesi sahibi ile taşımayı yaptıran veya taşınan grup arasında imzalanmış sözleşmeyi, mmm) Taşıt kartı: Bir taşıtın yalnız bir yetki belgesinde kayıtlı olduğunu ve bu yetki belgesi altında çalıştırılabileceğini gösteren belgeyi, üüü) Yetki belgesi: Bu Yönetmelik kapsamında faaliyette bulunacak gerçek ve tüzel kişilere çalışma izni veren ve Bakanlıkça düzenlenen belgeyi ifade eder.", 6. maddesinde; "(4) D türü yetki belgesi: Otobüsle tarifeli veya tarifesiz yurtiçi yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir.

Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır: b) D2 yetki belgesi: Ticari ve tarifesiz olarak yapacaklara verilir.", 25. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin (2) numaralı alt bendinde.

"D2 yetki belgesi eki taşıt belgesine, özmal otobüs cinsi taşıt sayısının 2 katını geçmemek üzere ticari olarak kayıt ve tescil edilmiş sözleşmeli otobüs cinsi taşıtlar kaydedilebilir.", 40. maddesinin 2. fıkrasında; "(2) Bir yetki belgesi sahibinin taşıt belgesine sözleşmeli olarak kayıtlı taşıtların sahipleri kendi nam ve hesabına taşıma yapamazlar.

Bu fıkraya aykırı hareket edenlere, Kanunun 26 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası uygulanır." hükümleri yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; davacının maliki olduğu ... plaka sayılı üzerinde Ülkü Tur isimli şirketin logosu bulunan otobüs cinsi aracın sürücü ...'in sevk ve idaresinde iken 20.10.2015 tarihinde emniyet görevlileri tarafından durdurulduğu, yapılan denetimde araçta 8 yolcunun bulunduğu, yolcu isimlerinin tutanakta belirlendiği, araca ait D2 yetki belgesi mevcut ise de ilgili Belediyeden alınmış güzergah izin belgesinin bulunmadığından bahisle 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3. maddesi uyarınca dava konusu işlemle aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, davacı ...'ın maliki olduğu ... plakalı aracın dava dışı ... Tur Taşımacılık Akaryakıt Temizlik İnş. Güv. San. ve Tic. Ltd. Şti isimli şirketin D2 yetki belgesi kapsamında sözleşmeli olarak şirketin kullanımına bırakıldığı, söz konusu yetki belgesinin geçerlilik süresinin sonuna kadar olacak şekilde, 21.08.2015-28.12.2016 tarihleri arasında geçerli araç taşıt kartının düzenlendiği, … Noterliğince düzenlenen … tarih ve … yevmiye numaralı taşıma sözleşmesi incelendiğinde ise, sözleşme yapılan taşıtın karayolu alt yapısı ve trafik bakımından bir sakıncası olmamak, yasaklama ve kısıtlaması bulunmamak şartıyla yurt içinde/uluslararasında yetki belgesi sahibinin- taşımacının unvanı altında taşıma yapmak için kullanılacağının kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

Buna göre; taşımacılığın adı geçen şirket unvanı altında gerçekleştirildiği, uyuşmazlık konusu aracın da yetki belgesi sahibinin taşıt kartına kayıtlı olduğu, davacının karayolu taşıma mevzuatına göre aracıyla kendi nam ve hesabına taşıma faaliyetinde bulunabilmesinin hukuken mümkün olmadığı, dolayısıyla dava konusu aracın trafikten men edilmesine yönelik işlem yönünden davacının ticari faaliyetini etkileyen bir durumun söz konusu olmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, 2577 sayılı Kanunun 46/1-d bendi kapsamında bulunmayan dava konusu işleme karşı açılan davada Bölge İdare Mahkemesince verilen karara karşı yapılan temyiz başvurusunun esasının incelenme olanağı bulunmamaktadır.