Danıştay 8. Daire E.2019/4609 K.2024/7509

Dava konusu istem: Bursa ili, İzmir yolu, ...

Kavşağı No:... .../... adresinde bulunan akaryakıt istasyonunda 1992 yılından beri faaliyet gösteren davacı şirket tarafından; söz konusu istasyonda, geçiş yolu izin belgesinin onaylı vaziyet planına aykırı yapıların bulunduğundan bahisle ... tarih ve ... sayılı Geçiş Yolu İzin Belgesinin iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) işlemi ile geçiş yolu izin belgesinin iptal edilmiş olması dolayısıyla karayolu trafik güvenliğini yitirmiş olması,

yapı kullanma izin belgesinin olmaması ve tesisteki ruhsatsız yapılar için yıkım kararı alınmasına rağmen uygulanmaması ve tesisin ruhsatsız faaliyetine devam etmesi nedeniyle davacıya ait ... tarih ve ... sayılı 2. sınıf Gayri Sıhhi Müesseselere Ait İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; ''..Uyuşmazlığın çözümü teknik yönden yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasını gerektirdiğinden, 08/08/2017 tarihli ara kararı uyarınca 15/09/2017 tarihinde dava konusu şirketin bulunduğu taşınmaz mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve 06/11/2017 tarihinde Mahkeme kayıtlarına giren bilirkişi raporunda özetle.

Geçiş Yolu İzin Belgesinin vaziyet planına aykırı olup olmadığı açısından yapılan incelemede tesise giriş çıkışların 30.07.1992 tarihli Geçiş Yolu İzin Belgesinin eki vaziyet planına uygun olduğu, Akaryakıt istasyonunun yaya ve araç trafik güvenliği açısından tehlike arzedip arzetmediği açısından yapılan incelemede tesisin Orhaneli kavşağı üzerinde yer aldığı, kavşak mesafelerinin 50 metrenin altında olduğu,

Kavşak mesafelerine ilişkin Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin 17. maddesine göre en az Bursa - İzmir yolunun bölünmüş yol niteliğinde olduğundan kavşak mesafesine 50 metre mesafeye izin verildiği ancak tesisin yönetmeliğin yayımlanmasından önce Geçiş Yolu İzin Belgesi aldığı, ayrıca Karayolları Genel Müdürlüğü'nün Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Şube Müdürlüğü'ne yazdığı 23.07.2017 tarihli yazısında "6-51 K.K.

No.lu (Bursa-Orhaneli yolunun 1+0000 kilometresinde) Bursa ili, Nilüfer ilçesi, Odunluk Mahallesi sınırları dahilinde bulunan tapunun 256 ada 1 no.lu parselde mevcut akaryakıt ve LPG Satış İstasyonu için Geçiş Yolu İzin Belgesi verilmesi hususunda kurum görüşüne göre, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 17. ve 18. maddelerine dayanılarak hazırlanan ve halen yürürlükte olan Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik gereği sakınca görülmediği,

Geçiş Yolu İzin Belgesinin kazanılmış haklar yönünden Belediye tarafından değerlendirilmesi gerektiği, Geçiş Yollarının taşınmazın bulunduğu alanda en son yapılan kavşak ve yol planlamasına uygun olup olmadığı açısından yapılan incelemede taşınmazın mülkiyet sınırlarında ve kavşak mesafesinde herhangi bir değişiklik oluşturmadığı, davaya konu ruhsatın, onaylı proje ve yapı kullanma izin belgesine aykırı olup olmadığı açısından tesisin 2981 sayılı Kanun'un 12/c maddesine göre geçici 5 yıllık ilk yapı ruhsatı aldığı,

sonrasında ... tarih ve ... sayılı Encümen Kararı ile kullanım amacının benzin istasyonu olarak değiştirilerek tadilat ruhsatı aldığı, tadilat ruhsatından 588 metrekare benzin istasyonunu kapsadığının anlaşıldığı, ardından ruhsat harici yapıların inşa edildiği ve yapı kullanma izin belgesinin olmadığı tespitlerine yer verilmiştir.

Anılan bilirkişi raporu teknik açıdan yeterli görülmüş olup, bilirkişi raporuna yöneltilen itirazlar ise raporu sakatlayacak nitelikte bulunmamıştır.

Davada, Nilüfer Belediyesi Encümen Kurulu tarafından ... tarih ve ... sayılı karar ile 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca yıkım karar alındığı, Nilüfer Belediyesi tarafından ... tarih ve ... sayılı Yapı Tespit ve Tatil Zaptı ile tespit edilen ruhsatsız yerin 468,34 metrekare olduğu, bu zapta ilişkin ... tarih ve ... sayılı Encümen Kararında ise yıkım hakkında bir karar alınmadığı ancak inşaatın mühürlendiği,

Bilirkişi Raporunun 5. bölümünün 21. maddesinde, "..yapının ... tarih ve ... sayılı fen zaptına uygun hale getirildiğine" dair Nilüfer Belediyesi Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün 24.08.2017 tarihli yazısı karşısında yıkıma konu alanların yıkılmış olduğu ve ... tarih ve ... sayılı Yapı Tespit ve Tatil Zaptına uygun hale getirildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda; davacı şirketin ... tarih ve ... sayılı "akaryakıt satış istasyonu" konulu 2. sınıf gayri sıhhi müessese ruhsatına konu yapıya Nilüfer Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 2981 sayılı Kanunun 12/c maddesi uyarınca 5 yıllık geçici yapı kullanma izin belgesi verilmiş olduğu anlaşılmaktadır.

Bu hali ile davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunun ruhsatlandırıldığı tarihte yapı kullanma izin belgesi bulunduğu anlaşılmakla, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Geçici 1. maddesi uyarınca kazanılmış hakkın bulunduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Bu fiili ve hukuki durum karşısında, süreli verilmiş olan yapı kullanma izin belgesinin ilgili mevzuat gereği yenilenmesi gerekmekte olup bu iznin alınabilmesi bakımından İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesi uyarınca süre verilmek suretiyle verilen sürede gereğinin yerine getirilmemesi halinde Yönetmelikteki kuralın işletilmesi gerektiği açıktır.

Bu durumda, Yönetmeliğin 13. maddesindeki kurala dayanılmadan tesis edilmiş olan ruhsat iptaline ilişkin işlemde bu haliyle hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

Öte yandan; davacının yapı kullanma izin belgesi başvurusunda bulunduğunda, bilirkişi raporunda belirlenen imara aykırılıklar ve Nilüfer Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün, aykırılıklarının giderildiğine ilişkin yazıları ile akaryakıt istasyonunun gelinen noktada mevcut imar durumunun da dikkate alınacağı, yapı kullanma izin belgesi verilmemesi halinde bu işlemin iptali istemiyle dava açılması halinde de başvurunun reddedilme sebeplerinin bu hususlarla birlikte bir bütün olarak değerlendirileceği de açıktır." gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; davacı şirket tarafından işletilen akaryakıt istasyonuna, Nilüfer Belediyesi Encümeni kararıyla 17.09.1991 tarihinde 5 yıllık geçici yapı kullanma izin belgesi düzenlendiği, verilen bu izinden sonra davaya konu parselin 468,34 metrekarelik kısmında geçiş yolu izin belgesi eki onaylı vaziyet planına aykırı yapıların bulunduğunun tespit edildiği, imara aykırı yapılaşmalarla ilgili olarak yıkım ve para cezası kararları verildiği, geçiş yolu izin belgesinin, onaylı vaziyet planına aykırı yapıların bulunması nedeniyle iptal edildiği.

Nilüfer Belediyesi'nin ... tarih ve ... sayılı yazısında, akaryakıt istasyonunda yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi bulunmayan kaçak yapıların varlığının tespiti üzerine 20.05.2009 tarihinde yıkım kararı alındığı, 07.12.2016 tarihinde ise 468,34 metrekare ruhsatsız yapının mühürlendiğinin belirtildiği, yıkım kararının uygulanmaması ve karayolu trafik güvenliğinin sağlanmaması üzerine ruhsat iptaline gidildiği, davacının kazanılmış hakkının bulunmadığı belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, Bursa ili, Orhaneli sapağı katlı kavşağında yapılacak revizyon çalışması kapsamında araç giriş çıkışlarının yeniden düzenlendiği, dava konusu işlemlerin tesis edilmesinden önce yıkıma konu yapıların UKOME kararında belirtilen sürenin sonunda (25.05.2017 tarihinde) masrafı kendilerince karşılanmak suretiyle yıktırıldığı, yıkımı gerçekleştirilen yerde yol ve trafik güvenliğini tehlikeye sokacak bir unsur bulunmadığı,

çalışma ruhsatı 1993 tarihinde alındığından yeniden ruhsat alınmasına gerek olmadığı gibi, Nilüfer Belediyesi tarafından ... ada ... parselde mahkeme kararları neticesinde imar planında düzeltme yapılması gerektiğinden imar uygulamalarının hala devam ettiği, Bursa UKOME Şube Müdürlüğü'nün 17.10.2014 tarihli yazısı uyarınca, Geçiş Yolu İzin Belgesi bulunan akaryakıt istasyonlarında ilave veya tadilat (LPD/CNG ilavesi, ticari yapı ilavesi, yakıt tankı/dispenser ilavesi ve her türlü değişiklik) yapılması halinde Geçiş Yolu İzin Belgesinin yenilenmeyeceği, kazanılmış haklarının bulunduğu belirtilerek,

temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davaya konu akaryakıt istasyonunun işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin işlemin sebep unsurlarından ve dayanaklarından birini oluşturan, dava konusu geçiş yolu izin belgesinin iptaline ilişkin işlem yönünden, Mahkemece hukuki irdeleme ve değerlendirme yapılmaksızın, eksik hüküm kurulmak suretiyle verilen karara yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Sekizinci ve Dördüncü Dairelerince, 2575 sayılı Yasaya 3619 sayılı Yasayla eklenen Ek 1 maddesi hükmü uyarınca birlikte yapılan toplantıda işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

(X)- Dava. Bursa ili, İzmir yolu, ...

Kavşağı No:... .../... adresinde bulunan akaryakıt istasyonunda 1992 yılından beri faaliyet gösteren davacı şirket tarafından; söz konusu istasyonda, geçiş yolu izin belgesinin onaylı vaziyet planına aykırı yapıların bulunduğundan bahisle ... tarih ve ... sayılı Geçiş Yolu İzin Belgesinin iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) işlemi ile geçiş yolu izin belgesinin iptal edilmiş olması dolayısıyla karayolu trafik güvenliğini yitirmiş olması,

yapı kullanma izin belgesinin olmaması ve tesisteki ruhsatsız yapılar için yıkım kararı alınmasına rağmen uygulanmaması ve tesisin ruhsatsız faaliyetine devam etmesi nedeniyle davacıya ait ... tarih ve ... sayılı 2. sınıf Gayri Sıhhi Müesseselere Ait İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ''Kararlarda bulunacak hususlar'' başlıklı 24. maddesinin (e) bendi uyarınca, Mahkeme kararlarında, kararın dayandığı hukuki sebepler ile kararın gerekçesi ve hükmün belirtilmesi gerekmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinden; ... adresinde faaliyet gösteren ve davacı şirket tarafından işletilen akaryakıt istasyonuna, Nilüfer Belediyesi Encümeni kararıyla 17.09.1991 tarihinde 5 yıllık geçici yapı kullanma izin belgesi düzenlendiği; verilen bu izinden sonra (2009 yılından önce) davaya konu parselin 468,34 metrekarelik kısmında izinsiz olarak yapılan kaçak yapıların, Nilüfer Belediyesi Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca yıkılmasına karar verildiği,

... tarih ve ... sayılı Yapı Tespit ve Tatil Zaptı ile tespit edilen ruhsatsız alanın 468,34 metrekare olduğunun ... tarih ve ... sayılı Encümen Kararı ile tespit edilmesinin ardından durumun UKOME Kurulu'na intikal etmesi üzerine Bursa Büyükşehir Belediyesi UKOME'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile, davaya konu akaryakıt istasyonunun, geçiş yolu izin belgesinin eki onaylı vaziyet planına aykırı olduğundan bahisle ... tarih ve ... sayılı Geçiş Yolu İzin Belgesinin iptal edilmesine ve bunun akabinde geçiş yolu izin belgesinin iptal edilmesi sonucu karayolu trafik güvenliğini yitirmiş olduğu, yapı kullanma izin belgesinin bulunmadığı,

Nilüfer Belediyesi tarafından tespit edilen ruhsatsız yapılar için yıkım kararı alınmasına rağmen kararın uygulanmaması ve tesisin ruhsatsız faaliyetine devam etmesi nedeniyle ... tarih ve ... sayılı "akaryakıt satış istasyonu" konulu 2. Sınıf Gayri Sıhhi Müesseselere ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı başkanlık oluru ile iptal edilmesine karar verilmesi üzerine, Geçiş Yolu İzin Belgesinin ve işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İdare Mahkemesince; davaya konu akaryakıt istasyonunun işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin işlem yönünden, aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca hukuki irdeleme ve değerlendirme yapılmak ve gerekçelendirilmek suretiyle hüküm kurulduğu görülmekte ise de, iptali istenilen bir diğer işlem olan Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin (UKOME) geçiş yolu izin belgesinin iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı dava konusu işlemi yönünden, hukuki bir irdeleme yapılarak gerekçelendirilmek suretiyle herhangi bir hüküm kurulmadığı ve eksik hüküm ile karar verildiği görülmektedir.

Açıklanan nedenle, ... İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyiz istemine konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının, geçiş yolu izin belgesinin iptaline ilişkin kısmı yönünden bozulmasına karar verilmesi gerektiği oyuyla, aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyoruz.