Danıştay 6. Daire E.2019/15466 K.2024/7356

... Başkanlığı - ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. (...Alçı Sanayi ve Tic. A.Ş.) VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... mevkiinde bulunan bir kısım parselleri kapsayan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının onaylanmasına ilişkin ... tarihli,... sayılı ... Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davaya konu alanın toplu konut alanı olarak belirlenmesinin; jeolojik açıdan önlemli alan statüsüne bağlı tedbirler alınması kaydıyla-şehrin gelişim yönü, düşük gelirli halka konut temin etme amacını taşıması,

kent merkezine olan yakınlığı/konumu, mülkiyet durumu göz önünde bulundurulduğunda şehircilik ilkeleri açısından sorun taşımadığı ancak maden rezervi olan alanda toplu konut planlaması yapılırken Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 22, 23 ve 24.maddelerinde öngörülen planların hazırlanması sürecinde gerekli etüt ve analizlerin eksik olarak yapıldığı, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8/e bendinde belirtilen hükümler doğrultusunda kurumlardan görüş alınmadığı anlaşıldığından hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

... Belediye Başkanlığının iddiaları; davacının haksız kazanç elde etmeyi amaçladığı, işletmesinin ruhsat süresi dolduğu, davacının alanda fiili olarak çalışmasının bulunmadığı ve alanı terk ettiği, ileri sürülmektedir.

Toplu Konut İdaresi Başkanlığının iddiaları; işletme ruhsat süresinin sona erdiği, sonradan yapılan ruhsat yenileme başvurusunun dava konusu planlama alanı korunarak yenilendiği, buna karşı davacı tarafça açılan davanın reddine karar verildiği, davacının bakılan davayı açmada hukuki menfaati bulunmadığı, inşaatlara başlanarak hak edişlerin ödendiği ve inşaatların yıkımı ile ve kamu zararı miktarı daha fazla olacağı, alanın zaten yapılaşmaya açık bir bölge olduğu, toplu konut yapılmasında üstün kamu yararı bulunduğu, madenle ilgili görüş alınmama dışında toplu konut yapımının şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olduğu, şirketin madencilik faaliyeti yapmadığı, alanın mülkiyet hakkının Hazineye ait olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Alandaki ruhsat sürelerinin uzatıldığı, ayrıca dava konusu işleme dayanılarak verilen yapı ruhsatlarına karşı taraflarınca açılan davada, ruhsatların iptaline karar verildiği, alanda ülke ekonomisi açısından önem arz edecek derecede rezerv bulunduğu, söz konusu alanda alçıtaşı maden işletme ruhsatına dayanarak maden çıkarıldığı, ikinci sınıf gayri sıhhi müessese işletme ruhsatlarının bulunduğu, Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen heyetin düzenlediği 18.05.2017 tarihli raporda inşaatın madencilik faaliyetine engel olacağının tespit edildiği,

herhangi bir görüş alınmadan nazım imar planı ile uygulama imar planlarının onaylandığı, TOKİ tarafından inşa edilen taşınmazların daha uygun başka bir mahalde yapılma imkanının olduğu tüm bu nedenlerle temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra davacı ... Alçı Sanayi ve Tic. A.Ş.'nin... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine devredilmesi nedeniyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Tarafların Kişilik veya Niteliğinde Değişiklik" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrası uyarınca Dalsan Alçı Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin davacı olarak belirlenmesi suretiyle işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... mevkiinde davacı şirketin alçıtaşı üretimi işletme ruhsatının bulunduğu sahanın içerisindeki bir kısım parselleri kapsayan alanda TOKİ konutları yapımı amacıyla ... Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kabul edilmiş, daha sonra davalı idare tarafından 531 adet konut, 1 adet cami, 1 adet 4 dükkanlı iş merkezi inşaatları ile altyapı ve çevre düzenlemesi işi için Toplu Konut İdaresi Başkanlığı adına 05.05.2017 tarihli, ...sayılı toplam 29 adet yapı ruhsatı düzenlenmiş, 19.09.2017 tarihinde anılan imar planlarının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 Sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan şekliyle 5. maddesinde, "Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır.

Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." şeklinde tanımlara yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; davacı şirket tarafından uhdesinde bulunan ... İli ...

İlçesi sınırları dahilindeki S:... sayılı IV(a) grubu alçıtaşı işletme ruhsat sahası ile ilgili 28.08.2017 tarihinde ruhsat süresinin sona ermesi sebebiyle 26.07.2017 tarihinde yapılan süre uzatım talebinin, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarihli, E... sayılı işlemiyle uygun bulunarak 28.08.2017 tarihinden geçerli olmak üzere 10 yıl işletme ruhsatı ve 15.05.2019 tarihinden geçerli olmak üzere alçıtaşı işletme izni düzenlendiği, söz konusu işlemle işletme izin alanına rastlayan davaya konu 6,75 hektar ...

TOKİ inşaat alanı nedeniyle 48,93 hektar işletme izin alanından 8,54 hektar alanın taksir edilmek suretiyle, yeni işletme izninin 40,39 hektar olarak düzenlendiği, davacı tarafından anılan işlemin iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesinin E:... esasına kayıtlı olarak açılan davada, idarece yapılacak değerlendirme neticesinde meri mevzuata göre yatırım alanının taksir edilmesinin mümkün olması ve söz konusu TOKİ inşaat yatırımının tamamlanmış olması karşısında, işletme izin alanının ihtilaf konusu kısmında madencilik faaliyetinin devam etmesi konusunda fiili ve hukuki imkansızlık oluştuğu, bu fiili ve hukuki imkansızlık göz önünde bulundurulduğunda,

davacı şirketin bu aşamada yapmış olduğu süre uzatım talebi üzerine temdit talebinin söz konusu alanın taksir edilerek kabulüne ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçeleriyle ... tarih ve K:... sayılı kararla davanın reddine karar verildiği, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile reddine karar verildiği, bu kararın temyiz edilmesi üzerine de Danıştay Sekizinci Dairesinin 04.07.2024 tarih ve E:2022/511, K:20244146 sayılı kararı ile onanmak suretiyle kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacının maden işletme ruhsatı süre uzatım talebinin taksir edilerek kabul edildiği, dolayısıyla dava konusu imar planları ile planlanan toplu konut alanının korunduğu anlaşıldığından, İdari dava dairesince bahsedilen bu güncel durumun göz önünde bulundurulmak suretiyle dava konusu işlemin şehircilik ilkeleri ve planlama esasları yönlerinden değerlendirilerek yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.