Danıştay 8. Daire E.2019/5433 K.2024/3555

Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... plakalı ticari taksiyle "durağı dışında gereksiz bekleme yapmak, nizami yanaşmadan yolcu alıp, indirmek" fiilini 2. kez gerçekleştirdiğinden bahisle Bolu Belediyesi Taksi Durakları ve Taksi Taşımacılığı Yönetmeliği'nin 21. maddesinin (d) fıkrasının 5. bendi gereği, aracının 30 gün parka çekilmesi cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve... sayılı Bolu Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; uyuşmazlıkta, dava konusu işleme dayanak alınan Bolu Belediyesi Taksi Durakları ve Taksi Taşımacılığı Yönetmeliği'nin 21. maddesinin (d) fıkrasının 5. bendinde, durağı dışında gereksiz bekleme yapma, nizami yanaşmadan yolcu alma ve indirmenin ikinci tekrarında 2. tür ceza uygulanarak aracın 30 gün bağlanacağına yönelik bir düzenlemeye yer verildiği,

anılan Yönetmeliğin dayanakları arasında bulunan 1608 sayılı Kanun hükümlerinde "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere" idari para cezası uygulanması, yasaklanan faaliyetin meni gibi bir takım yaptırımlar bulunmakla birlikte, gerek anılan Kanun hükümlerinde gerekse dayanak alınan diğer Kanun hükümlerinde bu türden durumlarda aracın 30 gün bağlanabileceğine yönelik bir düzenlemeye yer verilmediğinden,

yasal bir dayanak olmaksızın salt Yönetmelik hükmü esas alınarak davacının aracıyla ilgili 30 gün parka çekme cezası verilmesi şeklinde yaptırım uygulanmasının Cezaların Kanuniliği ilkesine uygun düşmeyeceğinin açık olduğu, bu durumda, Bolu Belediyesi Taksi Durakları ve Taksi Taşımacılığı Yönetmeliğinin ilgili maddesi uyarınca tesis edildiği anlaşılan aracın 30 gün parka çekilmesine ilişkin cezanın, Cezaların Kanuniliği ilkesine uygun düşmeyeceğinden,

30 gün parka çekme cezası verilmesine dair ... tarih ve ... sayılı Bolu Belediyesi Encümeni kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davanın konusuz kaldığı, 07.02.2017 tarihli encümen kararıyla taksinin üçüncü bir kişiye devredildiği, dava konusu işlemin ceza değil bir idari yaptırım kararı olduğu, belediyelerin ilgili mevzuat çerçevesinde sahip oldukları yetki ve sorumluluk kapsamında idari yaptırım uygulayabilecekleri, temyize konu kararın bozulması gerektiği hususları ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının Bolu İlinde ... Taksi Durağına kayıtlı ... plakalı aracı ile ticari taksicilik yaptığı, Bolu Otogarı içerisinde yolcu indirme peronlarında Terminal Taksi Durağına kayıtlı olmayan aracı ile bekleme yaptığı ve yolcu aldığının tespitine yönelik olarak 22.10.2016 ve 26.10.2016 tarihlerinde Bolu Belediyesi Zabıta Müdürlüğünce tutanaklar düzenlendiği, anılan taksinin fotoğraflarının çekildiği,

öncesinde de aynı eylemlerinden dolayı ...tarih ve ... sayılı Bolu Belediyesi Encümen Kararıyla davacıya idari para cezası verildiği (dava açılmadığı), buna göre, davalı Bolu Belediyesince söz konusu idari para cezası sonrası davacı tarafından aynı eylemlerin ikinci defa işlenmesinin tespitine yönelik olarak düzenlenen tutanaklar ve fotoğrafların birlikte değerlendirilmesi neticesinde.

Bolu Belediyesi Taksi Durakları ve Taksi Taşımacılığı Yönetmeliği'nin 21. maddesinde belirlenen "durağı dışında gereksiz bekleme yapmak, nizami yanaşmadan yolcu alıp, indirmek" fiilini 2. kez gerçekleştirdiğinden bahisle ... tarih ve... sayılı Bolu Belediye Encümeni kararı ile davacının aracının 30 gün parka çekilmesi cezası verilmesine karar verildiği, bunun üzerine anılan cezanın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 124. maddesinde, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve kanuna aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır. Kanun koyucu; düzenleyeceği konularda genel prensipleri belirler ve bunun uygulanmasını yürütmeye, başka bir ifadeyle idarelere bırakır. Bu asli düzenleme yetkisinin Yasama organına ait

olmasının doğal bir sonucudur. Ancak, idarelerin düzenleme yetkisi yasama organının çizdiği sınırlar içinde ve üst hukuk normlarına aykırı olmamak kayıt ve şartına bağlı olarak gerçekleşebilir.

İdare, yönetim ilişkisi nedeniyle idare edilenler hakkında yaptırım uygulama yetkisine sahiptir ve bu yetki, Anayasa çerçevesi içinde yasalarla düzenlenen alanlarda ve yine yasalarda belirlenen koşullarda kullanılır.

Bir başka anlatımla, idari yaptırımlar cezai nitelik taşıdıklarından bu yetkinin Kanunlarla düzenlenen alanlarda, yine Kanunlarla belirlenen şartlarda kullanılması gereklidir. İdarenin yasal belirleme ve dayanak olmadan herhangi bir davranışın yaptırım gerektirdiğini takdir ederek kendi düzenleme yetkisi çerçevesinde kural koyması hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz.

5393 sayılı Belediye Kanununun 15/b maddesinde, Kanunların belediyeye verdiği yetkiler çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak, "p" bendinde de, kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taşıt sayılarının bilet ve ücret tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirlemek, ve yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek, kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yapmak belediyelerin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.

Öte yandan, 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkami Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanunun uyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunan 1. maddesinde; belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanunu uyarınca idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verileceği kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen maddi olay ve ilgili mevzuat hükümlerinin birlikte incelenmesi neticesinde;

1608 sayılı Kanunun, belediyelere yetki ve görev alanları ile ilgili konularda yasak koyma ve bu yasağa uymama halinde idari yaptırımı uygulama yetkisi verdiği açıktır.

Aktarılan yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, belediye sınırları içinde taksi taşımacılığı yapılması, toplu taşıma ile ilgili olarak belediyelerin düzenleme yapma, ceza verme görev ve yetkisinin bulunduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Dava konusu işlemin dayanağını teşkil eden Bolu Belediyesi Taksi Durakları ve Taksi Taşımacılığı Yönetmeliği de, taksi taşıma işleticilerine ilişkin kuralların yanı sıra hizmetin sunumuna ilişkin genel ilke ve kurallar belirlenerek hizmetin sunumu ile ilgili hangi fiillerin suç kabul edileceği sayılmış, taksinin durağı dışında gereksiz bekleme yapmak, nizami yanaşmadan yolcu alıp, indirmek eyleminin tespit edilmesi durumunda, eylemin ilk defa yapıldığının tespitinde idari para cezası, aynı eylemin ikinci defa tekrarı halinde de dava konusu işlemde olduğu gibi aracın 30 gün süre ile parka çekilmesi yaptırımının uygulanacağı düzenlenmiştir.

Söz konusu Yönetmelikte yer alan düzenlemelerin, aktarılan yasal kuralların anlam ve amacına aykırılık içermediği görülmektedir. Bu düzenleme ile, belediyenin taksi taşıma hizmetini özel

kişiler eliyle gördürmesi nedeniyle sahip olduğu denetleme görevi kapsamında, hizmetin gereği gibi işlemesi ve mevzuata aykırı işleyişin önlenmesi amaçlanmıştır.

Bu açıklamalar karşısında, Belediye Kanunundan kaynaklı sorumluluk ve yetki kapsamında düzenlenen ve yürürlükte bulunan, anılan Kanunlara aykırılığı bulunmayan Bolu Belediyesi Taksi Durakları ve Taksi Taşımacılığı Yönetmeliği'nin 21. maddesinin (d) fıkrasının 5. bendi hükmüne göre, tesis edilen işlemin esasının incelenmesi gerekmektedir.

Bu durumda, cezaların kanuniliği ilkesine aykırı bulunduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı anlaşıldığından, dosyanın esası hakkında inceleme yapılarak yeniden karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki Bolu İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.