Danıştay 8. Daire E.2019/8033 K.2022/4458

Dava konusu istem: Şırnak İli, Güçlükonak İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde geçici köy korucusu olarak görev yapan davacı tarafından; Geçici Köy Korucuları Yönetmeliğinin 17/ç-(5) maddesi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin ... tarih, ... sayılı Valilik Makamı Olurlu işlemin iptali ile yoksun kalınan parasal hakların faiziyle ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; usulüne uygun alınan savunmalar neticesinde davacıya verilen ücretten kesme cezalarından iki tanesinin 2016 yılında ilişkin olduğu, anılan cezaların iptali istemiyle dava açıldığı yönünde davacı tarafın bir iddiası olmadığı gibi dava dosyasında bu yönde bir bilgi ve belge bulunmadığı,

davacının Geçici Köy Korucuları Yönetmeliğinin 17/ç/(5). maddesi "bir yıl içerisinde birden fazla ücretten kesme cezası almak" fiilini işlediği sabit olduğu ve işlemin aynı Yönetmeliğin "Geçici köy korucularının ilk disiplin amiri bağlı bulunduğu merkez ilçe veya ilçe jandarma komutanı, üst disiplin amiri ise ilgili vali yardımcısı veya kaymakamlardır.

Vali disiplin amirlerinin yetkilerini re'sen kullanabilir..." şeklindeki 18. maddesinin 2. fıkrasındaki usule uygun tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu işlemin usul ve mevzuata aykırı olduğu, dava konusu işlemin dayanağı fiiller hakkındaki savunmalarının bağlı olduğu Jandarma Karakol Komutanlığı tarafından davalı idareye iletilmediği, verilen cezaların haksız olduğu, göreve gitmesi hakkında tarafına bildirim yapılmadığı, mazeretli olduğu halde hakkında tutanak tutulduğu, cezai işlem yapıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Geçici köy korucusu olan davacıya, 29/02/2016 tarihinde yapılan internet araştırmasında şahsi sosyal medya hesabından bölücü terör örgütü propagandası yaptığı, 04/06/2016-10/06/2016 tarihleri arasında Ilısu Barajında görevli olduğunu bildiği halde mazeretsiz göreve gelmediği gerekçesiyle savunması alınarak iki defa ücretten kesme cezası verilmesi sebebiyle davacının görevine Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nin 17. maddesinin "Görevden Çıkarma" başlıklı (ç-5) bendinde; "Bir yıl içerisinde birden fazla ücretten kesme cezası almak" maddesine dayanılarak son verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 129. maddesinde; memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği hükme bağlanmıştır.

442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde; geçici köy korucuları ile korucu başlarının; görevlendirme şekilleri, göreve alınmalarında aranacak şartlar, görevleri, uygulanacak disiplin cezaları ve görevlerine son verilmesini gerektiren haller, disiplin amirleri, yararlanacakları giyim eşyaları ile bunların şekli ve verilme zamanları, eğitim ve denetim usûl ve esasları, sicil ve izinleri, ilk müracaatlarında sahip olmaları gereken sağlık şartları, başka bir işte çalışma hakları ile bu Kanunda yer alan diğer hususlara ilişkin uygulamaların Milli Savunma Bakanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır.

Bu madde hükmü uyarınca 09/01/2008 tarih ve 2018/13105 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe giren Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nin "Disiplin Cezaları" başlıklı 17. maddesinin ç 'görevden çıkarma' başlıklı 1. bendinde; '(1) Bir daha geçici köy korucusu olarak görevlendirilmemek üzere; tazminat ödenmeksizin, görevlendirilmelerindeki esas ve usullere uyularak görevle olan ilişiğin kesilmesidir. "Göreve son verme cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:" hükmü, aynı maddenin 5. bendinde; "Bir yıl içerisinde birden fazla ücretten kesme cezası almak" hükmü, "Disiplin cezası vermeye yetkili amirler" başlıklı 18. maddesinin 2. fıkrasının son cümlesinde; 'Savunma hakkı verilmeden disiplin cezası uygulanamamaz.' hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nin ilgili maddelerinin incelenmesinden, görevden çıkarmanın, anılan Yönetmeliğin 17. maddesinde "Disiplin cezaları" başlığı altında sayılması nedeniyle disiplin yaptırımı niteliğinde bir işlem olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre, bu işlemler, anayasal ve yasal düzenlemelerde disiplin yaptırımları için belirlenen ilkelere uyularak tesis edilmelidir. Bununla birlikte, Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nde disiplin yaptırımları ile ilgili olarak ayrıca bir usul belirlenmediği görüldüğünden, bu konuda genel hükümlerin dikkate alınması gerekmektedir.

Davacıya aynı yıl içinde uygulanan iki ücretten kesme cezası nedeniyle dava konusu görevden çıkarma işleminin uygulandığı, ücretten kesme cezaları için ayrı ayrı savunma alındığı görülse de, dava konusu görevden çıkarmanın da yukarıda izah edilen mevzuata göre, disiplin yaptırımı olması ve savunma hakkı verilmeden disiplin yaptırımı uygulanamayacağı düzenlemesi gereği, dava konusu işlem için de ayrıca savunma alınması gerekirken davacının savunmasının alınmadığı görülmüştür.

Dairemiz yerleşik içtihadına göre; geçici köy korucularının görevlerine son verilmesine ilişkin disiplin yaptırımları ve buna bağlı işlemlerin tamamında savunma alınma zorunluluğu bulunmasına rağmen, her dosyada soruşturma yapılması gerekmemektedir. Dava konusu olayın niteliği, davacının iddiaları nedeniyle araştırılması gereken hususların varlığı halinde soruşturma yapılması gerektiği açıktır.

Dava konusu işlemin dayanağı fiillerle ilgili olarak soruşturma yapılmasının gerekli olduğu, soruşturmanın da ilgili Yönetmelikte disiplin yaptırımlarına ilişkin usulün belirlenmemesi nedeniyle genel hükümlere uygun olarak yapılması hukuki güvenlik ilkesinin bir gereğidir.

Buna göre, "Bir yıl içerisinde birden fazla ücretten kesme cezası almak" fiilinin, Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nde görevden çıkarmayı gerektiren bir disiplin cezası olarak açıkça düzenlenmesi, işlem tesis edilirken disiplin cezası verilmesine ilişkin usule uyulmasının zorunlu olmasına karşın; 2016 yılı içerisinde birden fazla ücretten kesme cezası ile cezalandırılan davacının, görevine son verilmesine ilişkin dava konusu işlem için usulüne uygun olarak soruşturma başlatılmadığı ve savunmasının alınmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, parasal haklara ilişkin talep yönünden de bu aşamada değerlendirme yapılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.