Danıştay 8. Daire E.2020/1006 K.2023/4705

Dava konusu istem: Sivas İli, Gölova İlçesi sınırları içerisinde bulunan Sicil:... sayılı 4. Grup maden işletme ruhsatına sahip davacı tarafından 3213 sayılı Maden Kanun'un 13/1. maddesi gereği ruhsatın iptal edilmesine dair ... tarih ve ... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ruhsat bedelinin üç ay içerisinde yatırılmasına ilişkin ... tarih ve E:... sayılı yazıyı tebellüğ eden ... isimli şahsın şirket çalışanı olmadığı görüldüğünden söz konusu tebligatların usulüne uygun bir tebligat olarak kabulüne imkan bulunmadığı,

dolayısıyla işletme ruhsatının iptali gibi vahim sonuçlar doğuran ihtar tebligatının usulsüz olduğu sonucuna varılmış olup, usulsüz olarak tebliğ edilen, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesi hükmü uyarınca .. tarih ve E:... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün ihtar yazısı dayanak alınarak 3 aylık süre içerisinde işletme ruhsat bedeli ödenmediğinden bahisle işletme ruhsatının iptali yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Maden Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 6592 sayılı Kanun ile 2016 yılından başlamak üzere yıllık ruhsat harcı alınması uygulamasının kaldırılarak yerine ruhsat bedeli alınması uygulamasının getirildiği, Sicil:.... sayılı ruhsatın 6592 sayılı Kanun yürürlüğe girdikten sonra 2016 yılı ve 2017 yılı işletme ruhsat bedellerinin süresi içerisinde yatırılmamış olmasına istinaden yürütülen süreç sonucunda 6592 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı Maden Kanununun 13. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen hükümler doğrultusunda 16/12/2017 tarihi itibariyle iptal edildiği,

ruhsat sahibinin Maden Kanunundan kaynaklanan yükümlülüklerini iki yıl üst üste yerine getirmemesinin basiretli bir işletmeci davranışı olmadığı, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Sivas İli, Gölova İlçesi sınırları içerisinde bulunan Sicil:... sayılı 4. Grup maden işletme ruhsatının 2016-2017 yılı ruhsat bedellerinin süresi içerisinde yatırılmaması nedeniyle davacıdan, ... tarih ve E:... sayılı işlem ile ruhsat bedelinin üç ay içerisinde yatırılmasının istenilmiş, anılan işlem İlknur Tabanoğlu adlı bir kişiye tebliğ edilmiştir.

Verilen süre içerisinde ruhsat bedelinin ödenmemesi sebebiyle ruhsat 3213 sayılı Maden Kanununun 13. maddesinin 1. fıkrası gereğince 16/12/2017 tarihi itibariyle iptal edilmiş, 2016 ve 2017 yılı ruhsat bedelinin %70’lik kısmına tekabül eden miktar için vergi dairesine yazı yazılacağına dair ... tarih ve ... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü işlemi tesis edilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinde "Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur.

İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır.

Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir. Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz.

Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir." hükmüne yer verilmiştir.

7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 10. maddesinde, "Tebligat, tebliğ yapılacak şahsa bilinen en son adresinde yapılır." düzenlemesi; 12. maddesinin 1. fıkrasında, "Hükmi şahıslara tebliğ, salahiyetli mümessillerine, bunlar birden ziyade ise, yalnız birine yapılır."

düzenlemesi; 13. maddesinde ise, "Hükmi şahıslar namına kendilerine tebliğ yapılacak kimseler her hangi bir sebeple mütat iş saatlerinde iş yerinde bulunmadıkları veya o sırada evrakı bizzat alamıyacak bir halde oldukları takdirde tebliğ, orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerinden birine yapılır." düzenlemesi yer almaktadır.

Aynı Kanun'un "Tebliğ evrakının muhatabına verilmemesi ve tebligatı kabulden kaçınma" başlıklı 54. maddesinde, "(Değişik birinci fıkra: 23/1/2008-5728/253 md.) Muhatap namına kendilerine tebligat yapılan kimseler tebliğ evrakını muhataplarına en kısa zamanda vermedikleri ve bundan gecikme veya zarar vukua geldiği takdirde bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Kendisine yapılması gereken tebligatı almayan muhatap ile muhatap adına tebligatı kabule mecbur olup da tebligatı kabul etmeyenler hakkında da yukarıda belirtilen cezalar uygulanır." düzenlemesine; "Yalan beyan" başlıklı 55. maddesinde ise, (Değişik birinci fıkra : 23/1/2008-5728/254 md.) Daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde;

a) Kendisi hakkında tebliğ memuruna yalan beyanda bulunan muhatap,

b) Muhatap namına kendisine tebligat yapılabilecek olup da, bu Kanunun tatbiki dolayısıyla tebliğ memuruna muhatap hakkında yalan beyanda bulunan kişi,

c) Muhatap olmadığı veya muhatap namına tebellüğ etmeye yetkisi bulunmadığı halde tebliğ memuruna hüviyet ve sıfatı hakkında yalan beyanda bulunarak tebliğ evrakını alan kimse,

her bir bentte tanımlanan fiil dolayısıyla bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır..." düzenlemesine yer verilmiştir.

Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 21. maddesinde, "(1) Tüzel kişiler adına tebligatı almaya yetkili kişiler, herhangi bir sebeple mutat iş saatlerinde işyerinde bulunmamaları veya o sırada evrakı bizzat alamayacak bir halde olmaları durumunda tebliğ, tüzel kişinin o yerdeki sürekli çalışan memur veya müstahdemlerinden birine yapılır.

(2) Ancak, kendisine tebliğ yapılacak memur veya müstahdemin, tüzel kişinin o yerdeki teşkilatı veya personeli içinde görev itibariyle tebligatın muhatabı olan tüzel kişinin temsilcisinden sonra gelen bir kimse veya evrak müdürü gibi esasen bu tür işlerle görevlendirilmiş bir kişi olması gereklidir.

(3) Bu kişilerin de bulunmaması halinde, bu husus tebliğ mazbatasında belirtilir ve tebliğ, o yerdeki diğer bir memur veya müstahdeme yapılır." kuralına; "Kimlik araştırması" başlıklı 36. maddesinde de "(1) Tebliğ memuru, tebligat yaparken muhatabın veya bu Yönetmelik hükümlerine göre onun adına tebliğ yapılacak kişilerin kimlikleri ile bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşıyıp taşımadıklarını incelemeye yetkilidir." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin tesisine dayanak olan 2016 ve 2017 yıllarına ait ruhsat bedelinin 3 ay içerisinde ödenmesi, aksi halde ruhsatın iptal edileceğine ilişkin ihtarı içeren ... tarih ve E:... sayılı yazının davacı şirkete tebliğine ilişkin mazbata incelendiğinde "Tebliğ evrakı iş yerinde daimi işçi ... imzasına" şeklinde kayıt düşülerek 15/09/2017 tarihinde şirket çalışanına tebliğ edildiği görülmektedir.

3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haline göre ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verileceği ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanmasının istenileceği, bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edileceği düzenlemesi bulunmaktadır. Bu madde uyarınca düzenlenen yaptırımın ağırlığı dikkate alınarak yapılan tebligatın usulüne uygun olarak yapılıp yapılmadığı önem arz etmektedir.

Mahkemece dava konusu işleme dayanak teşkil eden ... tarih ve E:... sayılı yazının tebliğ edildiği şahsın davacı şirket çalışanı olmadığı gerekçesi ile tebligatın usulsüz olduğu kabul edilmiş ise de, ... isimli şahsın davacı şirkette çalıştığına ilişkin SGK kaydı bulunmasa da şirkette çalışmayan bir kişinin tebligat esnasında şirket adresinde bulunması ve tebligatı almasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu gibi şirket çalışanı olması için de sigortalı olarak görev yapması gerekmediği açıktır.

Öte yandan, adı geçen şahsın başka bir işyerinde çalıştığına ilişkin bilgi ve belge de sunulmadığı göz önüne alındığında, 2016 ve 2017 yıllarına ait ruhsat bedelinin 3 ay içerisinde ödenmesi, aksi halde ruhsatın iptal edileceğine ilişkin ihtarı içeren ... tarih ve E:... sayılı yazının davacı şirkete usulüne uygun tebliğ edildiği sonucuna varılmaktadır.

Ayrıca, davacı şirket tarafından, Tebligat Kanunu'nun ayrıntısı yukarıda yer alan 54 ve 55. maddelerindeki cezai hükümler uyarınca ... tarih ve E:... sayılı yazıyı tebliğ alan şahıs hakkında herhangi bir şikayette veya suç duyurusunda bulunulduğuna dair bilgi ve belgeye de yer verilmemiştir.

Son olarak, Tebligat Kanunu'nda hükmi şahıslar namına yapılacak tebligatlarda kendilerine tebliğ yapılacak kimselerin herhangi bir sebeple mutat iş saatlerinde iş yerinde bulunmadıklarının anlaşılması halinde tebliğin orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerinden birine yapılabileceğinin düzenlendiği, bu nedenle tebliğ mazbatasına ayrıca bir şerh düşülmese de olayda tebliğ yapılacak kimselerin bulunmaması nedeniyle davacı şirket çalışanına tebligat yapıldığı anlaşıldığından, yapılan tebligatın bu yönüyle de usulüne uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, davacı şirket tarafından 2016 ve 2017 yılı ruhsat bedellerinin yatırılmaması üzerine, tebliğ edilen ... tarih ve E:... sayılı yazı ile ruhsat bedelinin 3 ay içinde yatırılmasının istenildiği ve yatırılmadığı takdirde ruhsatının iptal edileceği hususunun bildirildiği, fakat buna rağmen davacı şirket tarafından verilen 3 aylık süre içerisinde ruhsat bedelinin yatırılmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.