Danıştay 8. Daire E.2020/2163 K.2024/205

Dava konusu istem: Davacı tarafından, İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, … Mahallesi … pafta, … ada, … parselde kayıtlı taşınmaz ile ilgili inşai faaliyete ilişkin 2.028,42 TL rabıt bedeli (atıksu kanal bağlantı bedeli) istenilmesine yönelik 24/04/2017 tarihli işlem ile bu bedelleri belirleyen tarifenin ilgili maddesinin iptali ve ihtirazi kayıtla ödenen bedelin yasal faiziyle iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; uyuşmazlık konusu ihtirazi kayıtla ödenen rabıt bedelinin, ilgililerin isteğine bağlı olarak davalı idareye başvuru yapılmasına binaen, idarece ifa edilecek hizmetin karşılığı olarak belirlenen tarifeye göre alınan bedel olduğu, davacı tarafından alınan hizmetin karşılığı olarak tarifede yer verilen tutarın davacıdan tahsiline ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı,

davacının isteği üzerine yapı ruhsatına esas mimari projenin onayı safhasında yapılacak olan rabıt bağlantısı hizmetine karşılık olarak hizmet bedeli olan ve harcamalara katılma yükümlülüğü kapsamında ödendiği anlaşılan bedelin hukuken yerinde olduğu ve iadesinin mümkün olmadığı, rabıt bedeli istenilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak bu kısım yönünden davanın reddine, tarifenin rabıt bedeli istenilmesine dayanak ilgili maddesinin iptali istemi yönünden ise, davacı tarafından ihtirazi kayıtla ödenen ve iadesine karar verilmesi istenilen rabıt bedelinin dayanağı tarifenin ilgili maddelerin iptali istemi ile.

Vergi Mahkemesi'nde E:… esas numarasıyla dava açıldığı, bu davalara ilişkin olarak verilen kararın kabule ilişkin kısmının İski Genel Müdürlüğü'nce Danıştay nezdinde temyiz edildiği ve henüz kesinleşmediği, davaya konu tutarlara dayanak olan tarifenin ilgili maddelerinin iptali istemiyle.

Vergi Mahkemesinde görülen dava olduğu tespit edildiği, tarafları, sebebi ve konusu aynı olduğu anlaşılan işlemin iptali istemiyle açılan davanın bu kısmı itibariyle (tarifenin ilgili maddesi) derdestlik sebebiyle esasının incelenmesine hukuken imkan bulunmadığından davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacıdan talep olunan rabıt bedeli (atıksu kanal bağlantı bedeli) yönünden, istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45.maddesinin 6.fıkrası ve 46.maddesi uyarınca dava konusu rabıt bedeli yönünden kesin olarak istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, İSKİ Tarifeler Yönetmeliği'nin dava konusu edilen kısmı yönünden ise, davacı tarafından, rabıt bedeline dayanak oluşturan İSKİ Tarifeler Yönetmeliği'nin ilgili kısmına.

Vergi Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında açılan davanın … tarih ve K:… sayılı karar ile davanın tarife yönünden reddine karar verildiği ve söz konusu kararın bu kısım yönünden temyiz edilmeksizin kesinleştiği, davanın tarifenin iptali istemi yönünden kesin hüküm nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken, derdestlik nedeniyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesinde sonucu itibariyle hukuka aykırılık görülmeyerek bu gerekçe doğrultusunda istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, rabıt bedeli yönünden kesin karar verilmesinin açıkça hukuka aykırı olduğu, tarifenin rabıt bedeli işleminin dayanak işlemi olduğu için birlikte dava konusu yapıldığı, su harcamaları ve kanalizasyon harcamaları konusunda genel düzenleme içeren ve genel kanun durumunda olan 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’ nun 87. ve 88. maddeleri mevcut olduğu halde özel kanun olan 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 23. maddesi dayanak alınarak inşaat işlerinde rabıt bedeli isminde bir bedel alınması ve bunun için tarife belirlenmesinin hukuken geçerli bir yasal

dayanağı mevcut olmadığı, 2560 sayılı Kanun'un 23. maddesinin, su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için tarife belirleme yetkisi verdiği, rabıt bedeli ise bu kapsamda olmadığından tarife belirlenmesi de hukuka uygun olmayacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının maliki olduğu İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, … Mahallesi … pafta, … ada, … parselde kayıtlı taşınmaz ile ilgili olarak … tarih ve … kayıt sayılı dilekçe ile yapılan başvuru üzerine, davalı İSKİ Genel Müdürlüğünün … tarih ve … makbuz numaralı tahakkuku ile bir kısım ücretler ile birlikte rabıt bedeli adı altında 2.028,42-TL ücret ödenmesinin istenilmesi üzerine, ödenmesi istenilen rabıt bedelinin 25/04/2017 tarihinde ihtirazi kayıtla ödemesi yapılmak suretiyle, rabıt bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin tarifenin ilgili maddesinin iptali ve ihtirazi kayıtla ödenen 2.028,00TL tutarındaki rabıt bedelinin yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasında, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları; idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak sayılmıştır.

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri Ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu Ve Görevleri Hakkında Kanun'un "İdare Mahkemelerinin görevleri" başlıklı 5.maddesinin 1.fıkrasında, idare mahkemeleri, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki: a) iptal davalarını, b) tam yargı davalarını, c) tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklardan hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan idarî sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaları, d) diğer kanunlarla verilen işleri, 2.fıkrasında,

özel kanunlarda Danıştayın görevli olduğu belirtilen ve İdari Yargılama Usulü Kanunu ile idare mahkemelerinin görevli kılınmış bulunduğu davaları çözümleyeceği hükmü, "Vergi Mahkemelerinin görevleri" başlıklı 6.maddesinde a) genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları, b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları, c) diğer kanunlarla verilen işleri çözümleyeceği hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; vergi mahkemelerinin görevi tanımlanmış olup, belirtilen düzenlemeye göre vergi mahkemesinin görevine giren uyuşmazlıkların, genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere veya bu konularla ilgili 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına yahut diğer kanunlar ile verilen işlere ilişkin olduğu, bunların dışındaki idari uyuşmazlıkların ise genel görevli idari yargı mercii olan idare mahkemeleri tarafından çözümlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Bölge İdare Mahkemesi kararında atıf yapılan rabıt bedeline dayanak oluşturan İSKİ Tarifeler Yönetmeliği'nin ilgili kısmına.

Vergi Mahkemesinin E: … sayılı dosyasında açılan davanın … tarih ve K:… sayılı karar ile davanın tarife yönünden reddine karar verildiği ve söz konusu kararın bu kısım yönünden temyiz edilmeksizin kesinleştiğinden kesin hüküm nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi yönünde karar verilmişse de Danıştay 9. Dairesinin 26/02/2019 tarih, E:2018:6709, K:2019/574 sayılı kararıyla, idarenin tek taraflı olarak, kamu gücüne dayanarak oluşturduğu Yönergeye karşı açılan davanın görüm ve çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu,

vergi ve benzeri mali yükümlülük niteliğini haiz olmayan ve dava konusu Yönergede düzenlenen tarifenin de vergi tarifesi olma niteliği bulunmadığından buna karşı açılan davanın da İdare Mahkemesinde görülüp çözümlenmesi gerekçesiyle E:… , K:… sayılı kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Öte yandan, dava konusu rabıt bedeli yönünden kesin olarak istinaf başvurusunun reddine karar verildiği görüldüğünden bu konuda inceleme yapılmamıştır. Bu durumda, işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, görevsiz vergi mahkemesi tarafından verilen karar esas alınarak incelenmeksizin ret kararı veren temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.