Danıştay 8. Daire E.2020/2243 K.2024/1599

Dava konusu istem: Bolu ili Gerede ilçesi Yeniçağa köyünde IV. grup (torf ) madeni ruhsatı sahibi davacı tarafından, Yeniçağa gölünün kıyı kenar çizgisi içinde turba maden çıkarma izin talebinin, Yeniçağa gölü sulak alan yönetim planı kararları uyarınca reddedilmesine ilişkin Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün 04.08.2017 tarihli işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirkete Bolu ili, Yeniçağa Gölünün Kıyı Kenar Sınır Çizgisi içerisinde İr...

Sicil:... nolu IV. grup İşletme Ruhsatı dahilinde üretim izni verilmiş ve bu iznin her ne kadar süresi dava tarihine kadar dolmamışsa da, davacı tarafından, Yeniçağa Gölünün Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile 1. derecede doğal sit alanı olarak tescil edilmesine ilişkin işlemle ilgili daha öncesinde ...

İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı esasında açılan davada, yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda, Yeniçağa Gölünün mevcut ekolojik özellikleri, habitatı, görünümü, çevre kalitesi, doğal bitki örtüsü ve tabiat özellikleri dikkate alındığında ve aynı zamanda 1. Derece Doğal Sit Alanı olarak ilan edilen diğer bölgelerle kıyaslandığında, 1. Derece Doğal Sit Alanı tanımında geçtiği gibi, bilimsel muhafaza açısından evrensel değeri olan, ilginç özellik ve güzelliklere sahip olması ve ender bulunması nedeniyle kamu yararı açısından mutlaka korunması gerekli olan, alanlardan olmadığı yönünde karar verilmişse de, bahsedilen bilirkişi raporunda,

jeolojik devirlerle, tarih öncesi ve tarihi devirlere ait olup, bilimsel muhafaza açısından evrensel değeri olan, tarih, sanat, bölge, bitki özellikleri, doğal güzellikler ile tabiat özellikleri dikkate alındığında, Yeniçağa Gölü ve çevresinin korunması gerektiği, turba alımının gölün sınırları dışında göletlerin oluşumuna ve göl suyunun bu göletlere doğru yer altından hareket ederek su seviyesinde düşmelere neden olacağı hususunda somut tespitlere yer verdiği,

böylece göl kenarından torf (turba) madeni çıkarılmasıyla da göl kıyısının yapısının bozulacağı ve bu faaliyetin de Kıyı Kanunu ve ilgili yönetmelik hükmüyle açıkça yasaklandığından Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, istinaf başvuru ret kararında gerekçe olmadığından adil yargılanma hakkının ihlal edildiği, karara esas alınan bilirkişi raporunda Yeniçağa gölünün 1. Derece doğal sit alanı olmasına ilişkin kararın iptal edilerek kesinleştiği, kıyı kenar çizgisi içinde kalan alanlarda maden çıkarılamayacağına yönelik yasal düzenleme bulunmadığı, esas alınan bilirkişi raporunun Mahkemece yanlış yorumlandığı, gölde ve çevresinde endemik bir bitki ve canlı bulunmadığı, gölün çevresindeki sayfiye alanlarının kullanım oranlarının bunun kanıtı olduğu,

göl çevresinden turba alınması ile göl suyunun azalmadığı aksine bu alanlarda su birikmesi ile göl yüzeyinin genişlediği, kıyı kenar çizgisi içinde kalan alanların bir kısmının gölden çok uzak olduğu, bu uzak alanlardan torf çıkarımının göl yapısında hiç bir değişiklik oluşturmadığı, Mahkeme tarafından keşif yapılmadığından kıyı kenar çizgisi içinde kalan alanların tamamından mı yoksa bir kısmından mı torf çıkarılıp çıkarılamayacağının araştırılmadığı, şirkete ait ruhsat alanının tamamı kıyı kenar çizgisi içinde kaldığı, ruhsat devralındığında kıyı kenar çizgisi diye bir uygulama yapılmadığı, kazanılmış hakkının yok sayıldığı,

gerekli yükümlülüklerin tespit edilerek denetim de yapılarak faaliyetine izin verilmesi gerektiği, Sulak Alanların Korunması Yönetmeliğinde turba çıkarılmasına izin verildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, davacının Yeniçağa gölü ve kıyısında yapacağı üretim faaliyetinin Kıyı Kanunu ve ilgili yönetmelik ile açıkça yasaklandığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci ve Dördüncü Dairelerince 2575 sayılı Yasaya 3619 sayılı Yasayla eklenen Ek 1 maddesi hükmü uyarınca birlikte yapılan toplantıda, Tetkik Hakimi'nin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.