Danıştay 8. Daire E.2020/5688 K.2022/3849

2547 sayılı Kanunu'nun 30. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 29/11/2017 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında kabul edilen ve Yükseköğretim Kurulu'na ait resmi web sitesinde 07/12/2017 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe konulan ''Yükseköğretim Kurumlarında Emeklilik Yaş Haddini Doldurmuş Öğretim Üyelerinin Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmasına ilişkin Usul ve Esaslar''ın 3. maddesinin 1. fıkrasında yer verilen ''Yükseköğretim kurumlarının emeklilik yaş haddini doldurmuş öğretim üyelerini sözleşmeli olarak çalıştırabilmesi için, senato tarafından bu hususa ilişkin nesnel ve objektif kriterlerin belirlenerek öğretim üyelerine duyurulması gerekmektedir.'' şeklindeki düzenlemenin hukuka ve mevzuata aykırı olması nedeniyle iptali istenilmiştir.

DAVACININ İDDİALARI

Dava konusu edilen düzenlemenin yasal dayanağı olan 2547 sayılı Kanunu'nun 30. maddesinin ikinci fıkrasının son cümlesinde yer verilen " bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı'nın uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir" hükmüne aykırı olduğu, konu ile ilgili düzenleme yapma yetkisi Yükseköğretim Kurulu'na verilmişken bu yetkinin devredileceğine dair herhangi bir hüküm öngörülmemesine rağmen söz konusu düzenleme ile bu yetkinin üniversitelere verildiği, dolayısıyla farklı üniversitelerce farklı kriterler belirlenerek bazı öğretim üyelerinin mağdur edildiği,

ülke düzeyinde uygulanması gereken genel ve nesnel koşulların somut olarak Yükseköğretim Kurulunca belirlenmesi gerekirken, mevzuatta belirlenmeyen bir şekilde bu yetkisini Yükseköğretim Kurumlarına devretmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek dava konusu düzenlemenin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

DAVALININ SAVUNMASI

Usul yönünden davanın süresinde açılmadığı; esas yönünden ise, dava konusu edilen düzenlemenin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 30. maddesinin 2. fıkrasına dayanılarak hazırlandığı, emeklilik yaş haddini dolduran öğretim üyelerinin sözleşmeli olarak çalıştırılabilmesi için bu hususa ilişkin nesnel ve objektif kriterlerin belirlenmesi yetkisinin üniversitelere verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, Yükseköğretim Kanunu'nun 30. maddesinde de görevlerinde kalmalarında fayda görülen kişilerin, yükseköğretim

kurumlarınca belirleneceğinin hüküm altına alındığı, dolayısıyla bu yetkinin kanun ile yükseköğretim kurumlarına verildiği, her üniversitenin öğretim üyesi ihtiyacının farklılık göstermesi ve belirli bir öğretim üyesi standardına sahip olması nedeniyle görevlerinde kalmalarında fayda görülen kişilerin tek elden merkezi olarak belirlenmesine imkan bulunmadığı, yapılan düzenleme ile yaş haddi sebebiyle emekli olan öğretim üyelerinin sözleşmeli olarak çalıştırılabilmesi için nesnel ve objektif kriterlerin yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleme zorunluluğu getirilmesinde kamu yararının sağlanmaya çalışıldığı ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu düzenleme hukuka uygun bulunduğundan davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Dava. Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi Anabilim Dalı Emekli … olan ve sözleşmeli olarak görevine devam etmekte iken görev süresinin uzatılması teklif edilmeyen davacı tarafından.

2547 sayılı Kanunu'nun 30. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 29/11/2017 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında kabul edilen ve Yükseköğretim Kurulu'na ait resmi web sitesinde 07/12/2017 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe konulan ''Yükseköğretim Kurumlarında Emeklilik Yaş Haddini Doldurmuş Öğretim Üyelerinin Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmasına ilişkin Usul ve Esaslar''ın 3. maddesinin 1. fıkrasında yer verilen ''Yükseköğretim kurumlarının emeklilik yaş haddini doldurmuş öğretim üyelerini sözleşmeli olarak çalıştırabilmesi için,

senato tarafından bu hususa ilişkin nesnel ve objektif kriterlerin belirlenerek öğretim üyelerine duyurulması gerekmektedir.'' şeklindeki düzenlemenin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 'Emeklilik yaş haddi' başlıklı 30. maddesinin 2. fıkrasında.

"Geçici 55 inci maddenin ikinci fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla, yaş haddini dolduracakları tarihten önce başvurmuş olup sözleşme tarihi itibarıyla öğretim üyesi kadrolarında bulunanlardan yükseköğretim kurumlarınca belirlenen bölüm ve programlarda görevlerinde kalmalarında fayda görülenler, yükseköğretim kurumunun teklifi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile emeklilik yaş hadlerini doldurdukları tarihten itibaren,

yetmişbeş yaşını geçmemek üzere emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanıncaya kadar birer yıllık sürelerle sözleşmeli olarak çalıştırılabilirler...Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir." hükmü düzenlenmiştir.

Anılan Kanun maddesine istinaden …tarih ve …no.lu Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulu Kararı ile kabul edilen Yükseköğretim Kurumlarında Emeklilik Yaş Haddini Doldurmuş Öğretim Üyelerinin Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar'ın 'Başvuru ve kabul şartları' başlıklı 3. maddesinde; "Yükseköğretim kurumlarının emeklilik yaş haddini doldurmuş öğretim üyelerini sözleşmeli olarak

çalıştırabilmesi için, senato tarafından bu hususa ilişkin nesnel ve objektif kriterlerin belirlenerek öğretim üyelerine duyurulması gerekmektedir..." kuralı yer almıştır.

Yukarıda anılan 2547 sayılı Kanun'un 30. maddesinde, yükseköğretim kurumlarınca belirlenen bölüm ve programlarda görevlerinde kalmalarında fayda görülenlerin sözleşmeli öğretim üyesi olarak çalıştırılması öngörüldüğünden, bu şekilde çalıştırılacak öğretim üyelerinde aranacak objektif kriterlerin de ilgili yükseköğretim kurumunca belirlenmesinde Kanunun amacına aykırılık görülmemiştir.

Diğer yandan; her yükseköğretim kurumunun öğretim üyesi ihtiyacı ve bu ihtiyacın giderilebilmesi için aranacak nitelikler farklılık gösterebileceğinden, öğretim üyelerinde aranacak objektif kriterlerin ilgili yükseköğretim kurumunca belirlenmesi hizmet gerekleri ve kamu yararına uygun bulunmaktadır.

Açıklanan nedenlerle; dava konusu düzenleme hukuka uygun bulunduğundan davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY

Yaş haddinden emekli olan ve sonrasında Atatürk Üniversite'sinde sözleşmeli olarak çalışmaya başlayan davacı tarafından.

Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında kabul edilen ve Yükseköğretim Kurulu'na ait resmi web sitesinde 07/12/2017 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe konulan ''Yükseköğretim Kurumlarında Emeklilik Yaş Haddini Doldurmuş Öğretim Üyelerinin Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmasına ilişkin Usul ve Esaslar''ın 3. maddesinin 1. fıkrasında yer verilen ''Yükseköğretim kurumlarının emeklilik yaş haddini doldurmuş öğretim üyelerini sözleşmeli olarak çalıştırabilmesi için,

senato tarafından bu hususa ilişkin nesnel ve objektif kriterlerin belirlenerek öğretim üyelerine duyurulması gerekmektedir.'' düzenlenmesinin hukuka ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

Davalı idarenin davanın süresinde açılmadığına yönelik usule ilişkin itirazı yerinde görülmemiştir.

ESAS YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat: 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 'Emeklilik yaş haddi' başlıklı 30. maddesinin 2. fıkrasında; "Öğretim üyelerinin görevleri ile ilişkilerinin kesilmesini gerektiren yaş haddi 67 yaşını doldurdukları tarihtir. Geçici 55 inci maddenin ikinci fıkrası hükmü saklı kalmak

kaydıyla, yaş haddini dolduracakları tarihten önce başvurmuş olup sözleşme tarihi itibarıyla öğretim üyesi kadrolarında bulunanlardan yükseköğretim kurumlarınca belirlenen bölüm ve programlarda görevlerinde kalmalarında fayda görülenler, yükseköğretim kurumunun teklifi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile emeklilik yaş hadlerini doldurdukları tarihten itibaren, yetmiş beş yaşını geçmemek üzere emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanıncaya kadar birer yıllık sürelerle sözleşmeli olarak çalıştırılabilirler.

Bunlarla, net tutarı, en son bulundukları kadroları için öngörülmüş olan gösterge, ek gösterge, taban ve kıdem aylıkları, üniversite ödeneği, yükseköğretim tazminatı, eğitim öğretim ödeneği, geliştirme ödeneği, makam ve görev tazminatları ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesinde belirlenmiş olan ek ödemenin toplamından ilgili mevzuatı uyarınca vergi ve diğer kesintiler yapıldıktan sonra kalan net tutarı geçmemek üzere belirlenecek ücret üzerinden sözleşme yapılır.

Bunların sigortalılık veya iştirakçilik ilişkisi önceki kadro unvanları esas alınmak suretiyle devam ettirilir. Öğretim üyelerinin tabi olduğu yasak, ödev ve sorumluluklar ile disipline ilişkin hükümler bu şekilde çalıştırılanlar hakkında da uygulanır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.

" hükmü bulunmaktadır.

Anılan Kanun maddesine istinaden …tarih ve …no.lu Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulu Kararı ile kabul edilen Yükseköğretim Kurumlarında Emeklilik Yaş Haddini Doldurmuş Öğretim Üyelerinin Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar'ın 'Başvuru ve kabul şartları' başlıklı 3. maddesinde.

"Yükseköğretim kurumlarının emeklilik yaş haddini doldurmuş öğretim üyelerini sözleşmeli olarak çalıştırabilmesi için, senato tarafından bu hususa ilişkin nesnel ve objektif kriterlerin belirlenerek öğretim üyelerine duyurulması gerekmektedir.

Yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyeleri, sözleşmeli olarak çalıştırılmak için müracaatlarını, yaş haddini doldurmadan en az üç ay önce kadrosunun bulunduğu bölüm başkanlığına, dekanlığa veya enstitü/yüksekokul/konservatuvar müdürlüğüne yapması gereklidir.

Kriterleri sağlayan öğretim üyelerinin sözleşmeli olarak çalıştırılma teklifleri; bölüm başkanının, anabilim dalı başkanı ve bölüm kurulunun görüşünü alarak vereceği gerekçeli uygun görüş üzerine, fakülte/enstitü/yüksekokul/konservatuvar yönetim kurulu ile üniversite yönetim kurulunun kararı ve rektörün teklifi ile Yükseköğretim Kuruluna gönderilir.

Üniversitenin teklif edilen alandaki öğretim üyesi ihtiyacı ya da teklif edilen alanın Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen öncelikli alanlardan olup olmadığı değerlendirilerek, Yükseköğretim Yürütme Kurulunca sözleşmeli olarak çalıştırılması uygun görülenler, emeklilik yaş hadlerini doldurdukları tarihten itibaren birer yıllık süreyle sözleşmeli olarak çalıştırılabilirler.

Sözleşmeler aynı usulle, öğretim üyelerinin yetmiş beş yaşını doldurdukları tarihi geçmemek üzere emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanıncaya kadar birer yıllık sürelerle uzatılabilir." düzenlemesi yapılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2547 sayılı Kanun'un emeklilik yaş haddini düzenleyen 30. maddesinde, öğretim üyelerinin görevleriyle ilişkilerinin kesilmesini gerektiren yaş haddinin 67 yaşını doldurdukları tarih olduğu, sözleşmeli olarak çalışmak isteyenlerin yaş haddini dolduracakları tarihten önce başvurmuş olmaları gerektiği ve emeklilik yaş hadlerini doldurdukları tarihten itibaren 75 yaşını geçmemek üzere emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanıncaya kadar birer yıllık sürelerle sözleşmeli olarak çalıştırılabilecekleri, ayrıca;

sözleşme tarihi itibariyle öğretim üyesi kadrosunda bulunanlardan yükseköğretim kurumlarınca belirlenen bölüm ve programlarda görevlerinde fayda görülenlerin Yükseköğretim Kurumunun teklifi Yükseköğretim Kurulu'nun onayı ile çalıştırılabileceği, bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasların ise Yükseköğretim Kurulu tarafından belirleneceği anlaşılmaktadır.

Kanun'da, yaş haddini doldurmuş öğretim üyelerinin sözleşmeli olarak çalıştırılmasına ilişkin başvuru şartları, süreleri ve usulü ile teklif makamı, onay merci gibi hususlar bakımından herhangi bir düzenlemeye gidilmediği gibi "görevlerinde kalmalarında fayda görülenler" ifadesinin objteklifleştirilmesi konusunda herhangi bir saptama da yapılmadığı, maddenin uygulanma usul ve esasları konusunda ise Yükseköğretim Kurulu'na yetki verildiği açıktır.

Anayasa'ya göre, idarenin, düzenleme yetkisini kanunlar çerçevesinde ve kanunlara uygun olarak kullanması gereklidir. İkincil düzenleyici işlemler Kanun tekniğine uygun olmaması ve güçlükler bulunması nedeniyle yasal düzenlemelerde yer almayan ancak idarenin işleyişi ve kamu yararı için önceden belirlenmesi zorunlu bulunan teknik konu ve ayrıntıların yasal çerçeve içerisinde kalmak şartıyla objektif, somut ve sürekli kurallarla belirlenmesini, üst hukuk normlarına açıklık getirilmek suretiyle uygulamaya geçirilmesini amaçlar.

Belirtilen çerçevede, Kanun'un 30. maddesinin 2. fıkrasına dayanılarak çıkarılan Usul ve Esasların 3. maddesinin 1. fıkrasında, yer alan yaş haddinden emekli olan öğretim üyelerinin sözleşmeli olarak çalıştırılmasına ilişkin belirlenecek kriterlerin nesnel ve objektif olması şartıyla üniversite senatolarınca belirlenmesine dair düzenlemede; gerek farklı üniversitelerin bünyesinde çalıştıracak öğretim üyelerinin hangi yeterlilikte olacağına dair farklı ihtiyaçlarının bulunacağı gerekse de davalı idarece üniversitelerce belirlenecek bu kriterlerin nesnel ve objektif olması gerektiğine ilişkin çizdiği genel çerçeve belirlenmiş olması göz önüne alındığında Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak davalı idarece yapılan ve iptali istenen düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Öte taraftan; uygulamada üniversitelerce farklı kriterler belirlense de, belirlenen bu kriterlerin herhangi bir kişiyi tanımlayacak şekilde belirlenemeyeceği, objektif ve nesnel olarak belirleneceğinden, nesnel ve objektif olarak belirlenmeyen kriterlerin iptali istemiyle söz konusu kişiler tarafından dava açılabileceği ve yargı yerlerince yapılacak değerlendirme sonucunda bu kriterlerin nesnel ve objektif olmaması durumunda iptaline karar verilebilecektir.