Danıştay 8. Daire E.2020/6637 K.2022/6692

23 Ekim 2019 gün ve 30927 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ağaçlandırma Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 2. bendinin "a” fıkrasında yer alan "...otlatma planı ile ayrılan sahalar..." ibaresinin iptali istemidir.

DAVACININ İDDİALARI

Antalya Orman İşletme Müdürlüğü Aksu Orman İşletme Şefliği … nolu bölmede 18/08/2020 tarihinde sunduğu dilekçe ile özel ağaçlandırma yapmak üzere başvuruda bulunduğunu, yapılan değerlendirmede müraacata konu sahanın İşletme Şefliği Otlatma planı sınırları içerisinde "öncelikli otlatma sahasında" kaldığı için uygun görülmediğini, Ağaçlandırma Yönetmeliği'nin "Devlet ormanlarında çalışmalara izin verilebilecek yerlerin tespiti " başlıklı 8. maddesinin 2. bendinin a fıkrasındaki ".. otlatma planı ile ayrılan sahalar ..." ibaresi nedeniyle müracaatın kabul edilmediği,

ancak Yönetmelik hükmünün Orman kanunun 57. maddesine, 4122 sayılı Milli Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Seferberlik Kanununa amaç ve sonuç bakımından aykılık teşkil ettiği ve de üstün kamu yararı ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI

Usul yönünden, dava konusu mevzuatın hukuka uygun olduğu ortada uygulama işleminin de bulunmadığını bu nedenle davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiğini; iptali istenen ibarenin yer aldığı Ağaçlandırma Yönetmeliği'nin 23/10/2019 tarihinde yürürlüğe girdiğini, davacının yayım tarihinden itibaren 60 gün içinde dava açmadığını, davacının dilekçesinin ekinde yer alan 28/09/2020 tarihli "özel ağaçlandırma müraacat sonucuna itiraz " konulu başvurusunun reddi işleminin iptali talep edilmeden,

doğrudan düzenleyici işlemin iptali talebiyle 12/10/2020 tarihinde dava açıldığının görüldüğü üzere davacının idarelerine yaptığı başvurunun daha önce yapılan özel ağaçlandırma başvurusunun reddi üzerine yeniden inceleme talebiyle yapılan bir başvuru olup bu işlemin doğrudan Yönetmeliğin ilgili maddesinin uygulanması üzerine tesis edilen bir işlem olmadığı,

Esas yönünden ise iptali istenen Yönetmelikte ibarenin yasal dayaklarına ve uygulama gerekliliklerine uygun olduğunu, dava dilekçesinde iddia edilenin aksine kamu yararına uygun işlem tesis edildiğini, otlama planları yapılarak kırsal alandaki vatandaşların, köylülerin hayvanlarını plan dahilinde otlatabileceği alanların yaratıldığını, günümüz koşullarında sıkıntı yaşayan hayvancılık sektörüne destek olunmakta olduğunu, ülke ekonomisine katkı sağlanarak kamu yararının tesis edilmesinin sağlandığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Dava, 23 Ekim 2019 gün ve 30927 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ağaçlandırma Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 2. bendinin "a” fıkrasında yer alan "...Otlatma Planı ile Ayrılan Sahalar..." ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.

6831 sayılı Orman Kanunu'nun 19. Maddesinde,'' Ormanlara her türlü hayvan sokulması yasaktır. Ancak , kamu yararı gereklerine uygun olarak , orman idaresince belirlenen orman alanlarında; orman idaresince tespit edilen usul ve esaslar çerçevesinde hayvan otlatılmasına izin verilebilir. Hayvan otlatılmasına izin verilecek sahaların ve hayvan türlerinin belirlenmesi ile otlatma zamanı ve süresinin tayinine ve ilgililere duyurulmasına ilişkin hususlar yönetmelikle düzenlenir.

Yangın görmüş ormanlarla, gençleştirmeye ayrılmış veya ağaçlandırılmış sahalarda hiç bir surette hayvan otlatılamaz hükmü "

Aynı yasanın 57.maddesinde, " Orman sahasını artırmak maksadıyla, orman sınırları içinde yangın ve çeşitli sebeplerle meydana gelmiş açıklıklarda, verimsiz, vasıfları bozulmuş ve amenajman planlarında toprak muhafaza karekteri taşımadığı halde muhafazaya ayrılmış orman alanları ile, Devlete ait olup orman yetişme muhiti şartları bakımından elverişli olan yerlerde; köy tüzelkişilikleri ve diğer gerçek ve tüzelkişiler tarafından Orman Genel Müdürlüğünce uygun görülecek planlara göre ağaçlandırma yapılabilir.

Köy, kasaba ve şehirler civarında Devlete veya diğer kamu tüzelkişilerine ait arazilerde de gerekli şartlar bulunduğu ve ilgili kuruluşların talebi olduğu veya muvafakatları alındığı takdirde bu kuruluşlarca tesis edilmek ve bakılmak şartıyla orman idaresince ağaçlandırmalar yapılabilir. Bu yerler için lüzumlu fidan ile ağaçlandırma planları ve ağaçlandırma ile ilgili yardımlar bedelsiz sağlanabilir...

Uygulama usul ve esasları Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikte gösterilir." hükümlerine yer verilmiştir.

6831 sayılı Orman Kanununun 57 nci, 59 uncu, 60 ıncı, 63 üncü, ek 5 inci ve ek 12 nci maddesi ile 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 334 üncü maddesine dayanılarak hazırlanan Ağaçlandırma Yönetmeliğinin 8. Maddenin 2. maddesinde, Devlet ormanlarında özel ağaçlandırma ve özel imar-ihya çalışmalarına izin verilemeyecek yerler arasında.

Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezleri kapsamında bulunan alanlar, doğal tarihi ve arkeolojik sit alanları, 6831 sayılı Orman Kanununun 23 ve 24 üncü maddeleri kapsamında muhafazaya ayrılan ve ilan edilen yerler, yaban hayatı geliştirme sahaları, 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu kapsamındaki yerler, 2872 sayılı Çevre Kanununa göre özel çevre koruma bölgesi olarak ilan edilen yerler, otlatma planı ile ayrılan sahalar, kadimden beri kullanılan yaylak ve kışlaklara geçiş yolları, madencilik faaliyeti sonucu tabii yapısı bozulmuş sahalar, Bakanlıkça tescil ve ilan edilen örnek avlaklar sayılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, davacının e-Devlet üzerinden Aksu Orman İşletme şefliği 98 numaralı bölmede özel ağaçlandırma özel imar ihya başvurusunda bulunduğu, söz konusu yerlerin öncelikli otlatma sahası içerisinde olan yerlerden olduğundan bahisle istemin reddedildiği, davacı tarafından bu işlemin dayanağı olan Ağaçlandırma Yönetmeliğinin 8.maddesinin 2/a fıkrasında geçen "...Otlatma Planı ile Ayrılan Sahalar..." ibaresinin iptali istemiyle bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır..

4342 sayılı Mera Kanununun 28. Maddesinde, Orman bölgelerindeki köy ve belediyelere tahsis edilen mera, yaylak ve kışlaklardan o köy veya belediye halkının , bu Kanun ve 6831 sayılı Orman Kanunu gereğince konulan kayıtlara uymak şartı ile yararlanacağı, , Orman Bakanlığının, orman içi, orman kenarı ve orman üst sınırı mera, yaylak, kışlak ve otlakların koruma, bakım ve ıslahı konusunda kanunlar ile verilen görevi yapmaya devam edeceği kurala bağlanmıştır.

6831 sayılı Orman Kanunu ile 4342 sayılı Mera Kanununun 28 inci maddesine dayanılarak çıkarılan Ormanlarda ve orman içinde bulunan otlak, Yaylak ve kışlaklarda hayvan otlatılmasına ilişkin usul ve esaslar Hakkında yönetmeliğin 1. maddesinde bu yönetmeliğin amacının , ormanlar ile bu ormanların içindeki otlak, yaylak ve kışlaklarda olmak üzere;

a) Hangi tür hayvanların ne gibi şartlarla, bu yerlere zarar vermeden otlatılmasına izin verilmesine,

b) Bu yerler ile sulama yerlerinde hakları olanların giriş ve çıkış esaslarının belirlenmesine,

c) Yangına hassas orman alanlarında yangın riskini azaltmak amacıyla yanıcı madde miktarının otlatma yöntemiyle azaltılmasına yönelik planlama esaslarının belirlenmesine,

ç) Ülke genelinde ormanlık alanlarda yaptırılacak planlı otlatma ile kamu yararı gereklerine uygun olarak ormanlardan düzenli faydalanmanın sağlanmasına,

d) Orman içi, orman kenarı ve orman üst sınırı mera, yaylak, kışlak ve otlakların koruma, bakım, tanzim ve ıslahına,ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu belirtilmiştir.

Bu durumda, gerek yöre halkının geçimini sağlamak amacıyla beslediği hayvanların besin ihtiyacı gerekse ülke ekonomisine destek sağlayan hayvancılık sektörünün yiyecek ihtiyacını karşılamak için planlanmış alanlarda hayvan otlatılabileceği açık olup özel ağaçlandırma ve özel imar ihya izni verilmeyecek yerler arasında otlatma planı ile ayrılan sahaların sayılmasında, üst hukuk normları ile kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davanın gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ

Davacı tarafından, Antalya İli, Aksu Orman İşletme Şefliği sınırları dahilinde … nolu bölmede bulunan 14.2683 m²’lik ormanlık saha ile ilgili olarak 01.04.2020 tarihinde özel ağaçlandırma izni başvurusu yapılmış olup, davacının başvurusu "öncelikli otlatma sahasında kalması nedeniyle Orman Genel Müdürlüğü'nün 09.08.2020 tarihli işlemi ile reddedilmiştir.

Başvurunun reddi üzerine davacı tarafından Orman Bölge Müdürlüğü’ne 18.08.2020 tarihinde başvurusunun yeniden değerlendirilmesi amacıyla yapılan itiraz üzerine, Orman Genel Müdürlüğü'nün 28.09.2020 tarihli yazılarında, başvuru ile ilgili olarak yapılan değerlendirmede.

"Bozuk veya verimsiz ormanlık alanlarda yapılacak özel ağaçlandırma ve özel imar ihya çalışmalarının 23.10.2019 tarih ve 30927 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ağaçlandırma Yönetmeliği ve 7310 sayılı Tamim hükümleri doğrultusunda yürütüldüğünü ve Ağaçlandırma Yönetmeliği’nin "Özel Ağaçlandırma Yapılamayacak Sahalar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin 9 numaralı alt bendinde " Otlatma planı ile ayrılan sahalar” hükmü uyarınca öncelikli otlatma sahası olan yerlerin özel ağaçlandırma ve özel imar ihya konu edilemeyeceği değerlendirilerek müracaatların uygun görülmediği belirtilmektedir.

23/10/2019 gün ve 30927 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Ağaçlandırma Yönetmeliği, 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 57, 59, 60, 63, ek 5 ve ek 12. maddeleri ile 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 334 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

Davalı idarenin usule yönelik iddiası kabul edilmeyerek işin esası incelendi:

ESAS YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat:

Anayasanın 124. Maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri belirtilmiştir.

Anayasanın “Ormanların korunması ve geliştirilmesi” başlıklı 169. maddesinde ise, “Devlet, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir.

Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanları kanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir. Bu ormanlar zamanaşımı ile mülk edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz.'' kuralı getirilmiştir.

6831 sayılı Orman Kanununun 19. maddesinde, “Ormanlara hertürlü hayvan sokulması yasaktır. Ancak, kamu yararı gereklerine uygun olarak, orman idaresince belirlenen orman alanlarında; orman idaresince tespit edilen usul ve esaslar çerçevesinde hayvan otlatılmasına izin verilebilir. Hayvan otlatılmasına izin verilecek sahaların ve hayvan türlerinin belirlenmesi ile otlatma zamanı ve süresinin tayinine ve ilgililere duyurulmasına ilişkin hususlar yönetmelikle düzenlenir. Yangın görmüş ormanlarla, gençleştirmeye ayrılmış veya ağaçlandırılmış sahalarda hiç bir surette hayvan otlatılamaz."hükmüne,

57. maddesinde, “Orman sahasını artırmak maksadıyla, orman sınırları içinde yangın ve çeşitli sebeplerle meydana gelmiş açıklıklarda, verimsiz, vasıfları bozulmuş ve amenajman planlarında toprak muhafaza karakteri taşımadığı halde muhafazaya ayrılmış orman alanları ile, Devlete ait olup orman yetişme muhiti şartları bakımından elverişli olan yerlerde; köy tüzelkişilikleri ve diğer gerçek ve tüzelkişiler tarafından Orman Genel Müdürlüğünce uygun görülecek planlara göre ağaçlandırma yapılabilir.

Köy, kasaba ve şehirler civarında Devlete veya diğer kamu tüzelkişilerine ait arazilerle de gerekli şartlar bulunduğu ve ilgili kuruluşların talebi olduğu veya muvafakatları alındığı takdirde bu kuruluşlarca tesis edilmek ve bakılmak şartıyla orman idaresince ağaçlandırmalar yapılabilir.

Bu yerler için lüzumlu fidan ile ağaçlandırma planları ve ağaçlandırma ile ilgili yardımlar bedelsiz sağlanabilir. Ağaçlandırılan sahayı orman halinde koruyup idame ettirmeyenlerden izin hakları geri alınır. İmar ihya çalışması yapılacak bozuk koru ve bozuk baltalık ormanların da bu fıkra hükümleri uygulanır. Mülkiyeti hazinede kalmak üzere bu ağaçlandırma sonucu meydana gelecek ormandan faydalanma usulü, bu Kanunda yer alan hususi ormanlara ait hükümlere göre yürütülür.

Bozuk ormanlardan çıkacak her nevi orman emvali, üretim, taşıma ve diğer giderler kendilerine ait olmak üzere bu sahaları boşaltıp ağaçlandıracaklara tarife bedeli üzerinden pazar satışı olarak verilir. Uygulama usul ve esasları Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikte gösterilir.” kuralına.

Ek-5 maddesinde de 57. maddenin uygulanmasıyla ilgili şekil, şart ve esaslar ile orman alanlarından her türlü yararlanma karşılığı alınacak bedel miktarlarının tespiti ve tahsiline ilişkin hususlar için Tarım ve Orman Bakanlığınca hazırlanacak yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulacağı hükmüne yer verilmiştir.

Dava Konusu Yönetmelik Hükmünün İncelenmesi:

Orman sınırları içinde veya orman sınırları dışında her türlü arazide; ağaçlandırma, erozyon kontrolü, ormanla ilgili mera ıslahı, çölleşme ile mücadele, sel ve çığ kontrolü çalışmalarını yürütme, entegre havza projeleri yapma ve uygulama görevi ile ilgili olarak Yasa hükmü ile Orman Genel Müdürlüğü'nün yönetmelik düzenlemekle görevli ve yetkili olduğu açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, davacının e-Devlet üzerinden Antalya İli, Aksu Orman İşletme Şefliği sınırları dahilinde 98 nolu bölmede bulunan 14.2683 m²' lik ormanlık saha özel ağaçlandırma / özel imar ihya başvurusunda bulunduğu, söz konusu yerlerin öncelikli otlatma sahası içerisinde olan yerlerden olduğundan bahisle istemin reddedildiği, davacı tarafından bu işlemin dayanağı olan Ağaçlandırma Yönetmeliğinin 8. maddesinin 2/a fıkrasında geçen "...otlatma planı ile ayrılan sahalar..." ibaresinin iptali istemiyle bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Ağaçlandırma Yönetmeliğinin davaya konusu 8. maddesinde; Devlet ormanlarında çalışmalara izin verilecek yerlerin tespit edilmesine yönelik, Yönetmelik kapsamında otlatma planı ile ayrılan sahalarda özel ağaçlandırma ve özel imar- ihya çalışmalarına izin verilemeyeceği kurala bağlanmıştır.

Yukarıda alıntısı yapılan mevzuat hükümleri uyarınca kamu yararı gereklerine uygun olarak, orman idaresince belirlenen orman alanlarında; tespit edilen usul ve esaslar çerçevesinde hayvan otlatılmasına izin verilebileceğinin düzenlendiği açık olup, gerek yöre halkının geçimini sağlamak amacıyla beslediği hayvanların besin ihtiyacı gerekse ülke ekonomisine destek sağlayan hayvancılık sektörünün yiyecek ihtiyacını karşılamak için planlanmış alanlarda hayvan otlatılabileceği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, özel ağaçlandırma ve özel imar ihya izni verilmeyecek yerler arasında otlatma planı ile ayrılan sahaların sayılmasında, üst hukuk normları ile kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.