Danıştay 8. Daire E.2020/7163 K.2023/7347

Dava konusu istem: Isparta ili, Atabey ilçesi sınırları içerisinde bulunan S:… Sayılı II. grup (Doğaltaş- Mermer) maden işletme ruhsatının sahibi davacı tarafından, söz konusu ruhsatla ilgili 3213 sayılı Maden Kanununun 7. maddesi uyarınca gerekli izinleri verilmediğinden bahisle aynı Kanun'un 24/11 maddesi uyarınca 18/02/2016-18/02/2017 tarihleri arası dönem için 77,632,00 TL, 18/02/2017-18/02/2018 tarihleri arası dönem için 77,632,00 TL, 18/02/2018-18/02/2019 tarihleri arası dönem için 77,632,00 TL olmak üzere toplam 232,896,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve E…. sayılı davalı idare işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mevzuat hükümlerinde, maden işletme ruhsatı sahiplerinin, ruhsatın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde, Maden Kanununun 7. maddesi uyarınca alınması gereken izinleri alarak davalı idareye vermesi gerektiği, bu izinlerin idareye verilmesine müteakip işletme izni düzenlenerek işletme izni verildiği tarihten itibaren de Devlet hakkı alınacağının düzenlendiği;

süresi içerisinde bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda ise ruhsatlar için her yıl idari para cezası uygulanacağı, uygulanan idari para cezalarının her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde arttırılacağının kurala bağlandığı, Kanunun 24/11. maddesine göre verilecek para cezasının 2015 yılında 50.000,00-TL, 2016 yılında 52.790,00-TL, 2017 yılında 54.812,00-TL, 2018 yılında 62.743,00-TL, 2019 yılında ise 77.632,00-TL olduğu; bakılan davada, davacının ruhsatının 08/04/2010 tarihinde yürürlüğe girdiği,

6592 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı Kanunun Geçici 22. maddesi uyarınca … tarih ve … sayılı işlemle 30.000,00 TL idari para cezası uygulandığı, akabinde … tarih ve E…. sayılı işlemle 18/02/2015-18/02/2016 dönemi için 52.790,00 TL idari para cezası uygulandığı, dava konusu işlemle de, davacıya 2016, 2017 ve 2018 yılı için ayrı ayrı yeniden değerleme oranına göre güncellenmiş olarak 11/04/2019 tarihinde 77.632,00-TL para cezası olarak toplamda 232,896,00-TL para cezası verildiği.

Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde, kabahatin, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılacağı ve neticenin oluştuğu zamanın, bu bakımdan dikkate alınmayacağı açıkça ifade edildiğinden davacının, Maden Kanunu'nun 7. maddesi gereğince alınması gerekli olan izinleri maden işletme ruhsatının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde idareye tevdi etmeme fiilinin 2016, 2017 ve 2018 yılında ayrı ayrı işlendiği dikkate alındığında, davacıya, işlenen fiilin 2016 yılındaki karşılığı olan 52.790,00-TL, 2017 yılındaki karşılığı olan 54.812,00-TL,

2018 yılındaki karşılığı olan 62.743,00-TL idari para cezası uygulanması gerekirken, tüm yıllar için 2019 yılı için geçerli miktar olan 77.632,00-TL esas alınarak toplamda (77.632,00-TL*3) 232,896,00-TL idari para cezası uygulandığından, dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı tarafından, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 11. fıkrası gereğince izinlerin alınarak süresinde Genel Müdürlüğe verilmemesi nedeniyle idari para cezası uygulandığı, Kanun hükmü gereği 7. madde izinlerinin verilmediği her yıl için ceza öngörülmüş olması karşısında, birer yıllık sürelerin sonu itibariyle cezanın koşulları tamamlanmış olduğuna göre, fiillerin tamamlanma tarihlerinin 18/02/2017, 18/02/2018 ve 18/02/2019 tarihleri olduğu, 2019 yılında oluşan fiil nedeniyle tesis edilen idari para cezasına ilişkin kısma yönelik davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın 18/02/2018-18/02/2019 tarihleri arası dönem için 77,632,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin kısmının bozulması; 18/02/2016-18/02/2017 tarihleri arası dönem için 77,632,00-TL, 18/02/2017-18/02/2018 tarihleri arası dönem için 77,632,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin kısmının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Isparta ili, Atabey ilçesi sınırları içerisinde bulunan S:200610206 sayılı II. grup (Doğaltaş- Mermer), 08/04/2010 yürürlüğe giriş tarihli maden işletme ruhsatı sahibi olan davacının, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi gereğince alınması gerekli olan izinleri maden işletme ruhsatının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde idareye tevdi etmediği gerekçesiyle aynı Kanunun 24/11. maddesi uyarınca 18/02/2016-18/02/2017 tarihleri arası dönem için 77,632,00-TL, 18/02/2017-18/02/2018 tarihleri arası dönem için 77,632,00-TL, 18/02/2018-18/02/2019 tarihleri arası dönem için 77,632,00-TL olmak üzere toplam 232,896,00- TL idari para cezası uygulanmıştır.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi" başlıklı 24. maddesinin 11. fıkrasında, "7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır.

Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir.

İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz." düzenlemesine.

"Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 2. fıkrasının ilk cümlesinde dava konusu işlem tarihiyle yürürlükte olan halinde, "Arama ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 1.000 TL, işletme ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 10.000 TL olup, bu bedeller ile bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır." düzenlemesine. 3. fıkrasında.

"Bakanlık, mülki idare amirlikleri ve il özel idareleri tarafından bu Kanuna göre verilen idari para cezaları hakkında 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır. Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. Tahakkuk eden ve ödenmeyen Devlet hakları 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir." hükmüne yer verilmiştir.

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliğinin "İdari para cezaları" başlıklı 93. maddesinin 2. fıkrasında "İdari para cezaları ile ilgili bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde; "26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir. Kabahat, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılır. Neticenin oluştuğu zaman, bu bakımdan dikkate alınmaz." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

3213 sayılı Kanunun 24. maddesinin 11. fıkrası düzenlemesi gereğince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7. maddeye göre alınması gerekli izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesi gerekmekte olup, süresi içinde yükümlülükleri yerine getirmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verileceği hükme bağlanmış, aynı Kanunun 13. maddesinin 2. fıkrasında, idari para cezalarının her yıl yeniden değerleme oranı nispetinde artırılacağı düzenlenmiştir.

Uyuşmazlıkta, temyize konu kararın cezalandırmaya esas alınan fiilin sübuta erdiğine ilişkin gerekçesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak, cezaya esas fiilin hangi tarihte gerçekleştiğinin tespiti uygulanacak idari para cezası miktarı açısından önem taşımaktadır.

Olayda; 3213 sayılı Kanuna aykırılık teşkil eden eylemi nedeniyle davacıya, 18/02/2016-18/02/2017 dönemi için 77.632,00-TL, 18/02/2017-18/02/2018 dönemi için 77.632,00-TL, 18/02/2018-18/02/2019 tarihleri arası dönem için 77.632,00-TL idari para cezası verilmiş olup, davacının fiili gerçekleştirdiği tarihlerin 2017, 2018 ve 2019 yılı olduğu anlaşılmaktadır.

Bölge İdare Mahkemesi kararının 18/02/2016-18/02/2017 dönemi için 77.632,00.-TL, 18/02/2017-18/02/2018 dönemi için 77.632,00.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının incelenmesi:

Temyize konu kararda, davacının fiilinin 2016, 2017 ve 2018 yılında işlendiğinden davacıya, işlenen fiilin 2016 yılındaki karşılığı olan 52.790,00-TL, 2017 yılındaki karşılığı olan 54.812,00-TL idari para cezası uygulanması gerekirken, 2019 yılı için geçerli miktar olan 77.632,00-TL esas alınarak işlem tesis edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir.

Ancak, 18/02/2016-18/02/2017 dönemi için fiilin işlendiği tarih 2017, 18/02/2017-18/02/2018 dönemi için fiilin işlendiği tarih 2018 tarihi olup, işlenen fiilin gerçekleştiği tarihler olan 2017 ve 2018 yılına göre idari para cezası verilmesi gerekirken, dava konusu işlem tarihi olan 2019 yılı için yeniden değerleme oranında güncellenen değerler üzerinden idari para cezalarının uygulanmasında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Bu durumda, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan ceza tutarı dikkate alınmak suretiyle 3213 sayılı Kanunun 13. maddesi kapsamında verilen dava konusu idari para cezasının bu kısmında hukuka uyarlık bulunmadığından, dava konusu işlemin bu kısmını iptal eden İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf istemini reddeden Bölge İdare Mahkemesi neticesi itibarıyla hukuka uygun bulunmuştur.

Bölge İdare Mahkemesi kararının 18/02/2018-18/02/2019 tarihleri arası dönem için 77.632,00.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının incelenmesi:

Olayda, davacıya 18/02/2018-18/02/2019 tarihleri arası dönem için cezaya esas fiilin gerçekleştiği tarih olan 2019 yılında geçerli olan idari para cezası ile cezalandırıldığı anlaşılmakta olup, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından dava konusu işlemin bu kısmını iptal eden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.