Danıştay 8. Daire E.2020/7289 K.2023/7009

Dava konusu istem: Davacı şirket hakkında tesis edilen … tarihli, E… sayılı işlemin; Antalya-Merkez-Çubukboğazı Mevki-Kovanlı Köyü sınırları dahilinde işlettiği II-A grubu mermer ocağına ait S:... sayılı maden işletme ruhsatının 28/06/2019 itibariyle iptaline ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; olayda, davacı şirkete Antalya ili dahilinde tahsis edilmiş S:… sayılı ruhsat sahası ile ilgili olarak, … tarihli, E…. sayılı yazıyla, 2016 ila 2019 yılları ruhsat bedellerinin 3 ay içinde ödenmesi gerektiğinin fiziki olarak posta yoluyla bildirildiği; verilen sürede bedelin yatırılmadığından bahisle ilgili mevzuat hükmü uyarınca ruhsatın dava konusu işlemle iptal edildiği; şirketin bu yazıyı haricen öğrendiğinden bahisle ve ruhsatın iptal edildiğine dair dava konusu yazıyı 05/09/2019 tarihinde tebellüğden önce 27/08/2019 tarihinde ruhsat bedellerini yatırdığının anlaşıldığı,

davalı idarece davacı şirkete gönderilen ödeme ihtarının “adreste daimi çalışan evrak almaya yetkili ehil ...'e tebliğ edildi” şerhi ile 28/03/2019 tarihinde tebliğ edildiği ileri sürülmekte ise de, SGK Antalya-Döşemealtı Sosyal Güvenlik Merkezi'nin … tarihli, E… sayılı ara karar cevabında, davacı şirkette işyeri sicil nosu üzerinden yapılan sorgulamada … adında bir çalışana rastlanmadığının bildirildiği, davacı şirket tarafından da dava dilekçesinde bu durumun 'şirkette yalnızca iki adet kayyum bulunduğu' şeklinde ifade edildiği;

mevcut haliyle ruhsat bedellerinin 3 ay içinde ödenmesi ihtarını içeren ve bu sürenin başlamasına esas yazının mevzuatın öngördüğü usule uygun olarak tüzel kişi davacıya tebliğ edilmediği görüldüğünden usulüne uygun olarak tebliğ edilmemiş ihtara dayalı olarak verilen sürede ruhsat bedellerinin yatırılmadığı gerekçesine dayanılarak maden ruhsatının iptaline ilişkin dava konusu işlemde sebep yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacı şirkete yapılan her türlü tebligatın KEP adresinin henüz aktive edilmemiş olması sebebiyle Genel Müdürlük kayıtlarında bulunan adresine gönderildiği, tebligatın posta görevlisinin görevini layıkıyla yerine getirmemesi sebebiyle geçersiz sayılmasının Genel Müdürlük iş ve işlemlerini olumsuz etkilediği, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirkete Antalya ili dahilinde tahsis edilmiş S:… sayılı ruhsat sahası ile ilgili olarak, 2018 yılı ruhsat bedeli ödenmediğinden bahisle maden işletme ruhsatının iptal edilmesine ilişkin … tarih E…. sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesince … tarih ve E:… sayılı yürütmenin durdurulması kararı verilmiştir.

Bunun üzerine, 2016 ila 2019 yılları ruhsat bedellerinin 3 ay içinde ödenmesi, aksi halde ruhsatın iptal edileceğine ve 2018 yılı ruhsat bedelini ödemediğinden 31.054,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarihli, E… sayılı yazısı fiziki olarak posta yoluyla bildirilmiştir.

Verilen sürede bedelin yatırılmadığından bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrası uyarınca … tarihli, E… sayılı işlemle ruhsat iptal edilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinde "Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur.

İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır.

Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir. Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz.

Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir." hükmüne yer verilmiştir.

7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 10. maddesinde, "Tebligat, tebliğ yapılacak şahsa bilinen en son adresinde yapılır." düzenlemesi; 12. maddesinin 1. fıkrasında, "Hükmi şahıslara tebliğ, salahiyetli mümessillerine, bunlar birden ziyade ise, yalnız birine yapılır."

düzenlemesi; 13. maddesinde ise, "Hükmi şahıslar namına kendilerine tebliğ yapılacak kimseler her hangi bir sebeple mütat iş saatlerinde iş yerinde bulunmadıkları veya o sırada evrakı bizzat alamıyacak bir halde oldukları takdirde tebliğ, orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerinden birine yapılır." düzenlemesi yer almaktadır.

Aynı Kanun'un "Tebliğ evrakının muhatabına verilmemesi ve tebligatı kabulden kaçınma" başlıklı 54. maddesinde, "(Değişik birinci fıkra: 23/1/2008-5728/253 md.) Muhatap namına kendilerine tebligat yapılan kimseler tebliğ evrakını muhataplarına en kısa zamanda vermedikleri ve bundan gecikme veya zarar vukua geldiği takdirde bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Kendisine yapılması gereken tebligatı almayan muhatap ile muhatap adına tebligatı kabule mecbur olup da tebligatı kabul etmeyenler hakkında da yukarıda belirtilen cezalar uygulanır." düzenlemesine; "Yalan beyan" başlıklı 55. maddesinde ise, (Değişik birinci fıkra : 23/1/2008-5728/254 md.) Daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde;

a) Kendisi hakkında tebliğ memuruna yalan beyanda bulunan muhatap,

b) Muhatap namına kendisine tebligat yapılabilecek olup da, bu Kanunun tatbiki dolayısıyla tebliğ memuruna muhatap hakkında yalan beyanda bulunan kişi,

c) Muhatap olmadığı veya muhatap namına tebellüğ etmeye yetkisi bulunmadığı halde tebliğ memuruna hüviyet ve sıfatı hakkında yalan beyanda bulunarak tebliğ evrakını alan kimse,

her bir bentte tanımlanan fiil dolayısıyla bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır..."

düzenlemesine yer verilmiştir.

Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 21. maddesinde, "(1) Tüzel kişiler adına tebligatı almaya yetkili kişiler, herhangi bir sebeple mutat iş saatlerinde işyerinde bulunmamaları veya o sırada evrakı bizzat alamayacak bir halde olmaları durumunda tebliğ, tüzel kişinin o yerdeki sürekli çalışan memur veya müstahdemlerinden birine yapılır.

(2) Ancak, kendisine tebliğ yapılacak memur veya müstahdemin, tüzel kişinin o yerdeki teşkilatı veya personeli içinde görev itibariyle tebligatın muhatabı olan tüzel kişinin temsilcisinden sonra gelen bir kimse veya evrak müdürü gibi esasen bu tür işlerle görevlendirilmiş bir kişi olması gereklidir.

(3) Bu kişilerin de bulunmaması halinde, bu husus tebliğ mazbatasında belirtilir ve tebliğ, o yerdeki diğer bir memur veya müstahdeme yapılır." kuralına; "Kimlik araştırması" başlıklı 36. maddesinde de "(1) Tebliğ memuru, tebligat yaparken muhatabın veya bu Yönetmelik hükümlerine göre onun adına tebliğ yapılacak kişilerin kimlikleri ile bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşıyıp taşımadıklarını incelemeye yetkilidir." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin tesisine dayanak olan 2016 ila 2019 yılları ruhsat bedellerinin 3 ay içinde ödenmesi, aksi halde ruhsatın iptal edileceğine ilişkin ihtarı içeren ... tarihli, E... sayılı yazının davacı şirkete tebliğine ilişkin mazbata incelendiğinde “adreste daimi çalışan evrak almaya yetkili ehil ...'e tebliğ edildi” şeklinde kayıt düşülerek 28/03/2019 tarihinde tebliğ edildiği görülmektedir.

3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haline göre ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verileceği ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanmasının istenileceği, bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edileceği düzenlemesi bulunmaktadır. Bu madde uyarınca düzenlenen yaptırımın ağırlığı dikkate alınarak yapılan tebligatın usulüne uygun olarak yapılıp yapılmadığı önem arz etmektedir.

Mahkemece dava konusu işleme dayanak teşkil eden ... tarihli, E... sayılı yazının tebliğ edildiği şahsın davacı şirket çalışanı olmadığı gerekçesi ile tebligatın usulsüz olduğu kabul edilmiş ise de, ... isimli şahsın davacı şirkette çalıştığına ilişkin SGK kaydı bulunmasa da şirkette çalışmayan bir kişinin tebligat esnasında şirket adresinde bulunması ve tebligatı almasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu gibi şirket çalışanı olması için de sigortalı olarak görev yapması gerekmediği açıktır.

Öte yandan, adı geçen şahsın başka bir işyerinde çalıştığına ilişkin bilgi ve belge de sunulmadığı göz önüne alındığında, 2016 ila 2019 yılları ruhsat bedellerinin 3 ay içinde ödenmesi, aksi halde ruhsatın iptal edileceğine ilişkin ihtarı içeren … tarihli, E… sayılı yazının davacı şirkete usulüne uygun tebliğ edildiği sonucuna varılmaktadır.

Ayrıca, davacı şirket tarafından, Tebligat Kanunu'nun ayrıntısı yukarıda yer alan 54 ve 55. maddelerindeki cezai hükümler uyarınca … tarihli, E… sayılı yazıyı tebliğ alan şahıs hakkında herhangi bir şikayette veya suç duyurusunda bulunulduğuna dair bilgi ve belgeye de yer verilmemiştir.

Son olarak, Tebligat Kanunu'nda hükmi şahıslar namına yapılacak tebligatlarda kendilerine tebliğ yapılacak kimselerin herhangi bir sebeple mutat iş saatlerinde iş yerinde bulunmadıklarının anlaşılması halinde tebliğin orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerinden birine yapılabileceğinin düzenlendiği, bu nedenle tebliğ mazbatasına ayrıca bir şerh düşülmese de olayda tebliğ yapılacak kimselerin bulunmaması nedeniyle davacı şirket çalışanına tebligat yapıldığı anlaşıldığından, yapılan tebligatın bu yönüyle de usulüne uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, ... tarihli, E... sayılı yazı ile ruhsat bedellerinin 3 ay içinde yatırılmasının istenildiği ve yatırılmadığı takdirde ruhsatının iptal edileceği hususunun bildirildiği, fakat buna rağmen davacı şirket tarafından verilen 3 aylık süre içerisinde ruhsat bedelinin yatırılmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.