Danıştay 8. Daire E.2020/7779 K.2024/736

Dava konusu istem: Burdur ili, Gölhisar ilçesi sınırları içerisinde bulunan S:… sayılı ll-a grubu kalker maden işletme ruhstası sahibi olan davacı şirket tarafından; ruhsat sahasında 2012 yılı hariç üretim faaliyetinde bulunmadığı tespit edildiğinden 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24. maddesinin onikinci fıkrası uyarınca 54.812 TL idari para cezasıyla tecziyesine ilişkin … tarih ve E… sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu işlemde hangi beş yıllık dönemin esas alındığının açıkça belirtilmediği, Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde, kabahatin, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılacağı ve neticenin oluştuğu zamanın, bu bakımdan dikkate alınmayacağı açıkça ifade edilmiş olup; bu hüküm doğrultusunda dava konusu işlemin tesis edilmesinde esas alınan 2014 yılından başlayarak geriye doğru 5 yıllık dönem içerisinde 2012 yılı hariç üretim yapılmaması nedeniyle dava konusu işlemin tesis edildiği,

beş yıllık dönemin sonu olan 2014 yılı sonu itibariyle kabahatin gerçekleştiğinin kabulü gerektiği, eylemin gerçekleştiği tarih itibariyle söz konusu eylemin karşılığı olarak teminatın irad kaydedilmesi ve faaliyetin durdurulması yaptırımlarının düzenlendiği, idari para cezası verilmesine dayanak 04/02/2015 günlü, 6592 sayılı Kanun'un 13. maddesiyle değişik 3213 sayılı Kanun'un 24. maddesinin 12. fıkrasının ise 18/02/2015 tarihinde yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, kabahatin işlendiği tarihte yürürlükte olmayan düzeneleme esas alınarak "suçta ve cezada kanunilik" ilkesine aykırı olarak dava konusu işlemin tesis edildiği,

anılan yasa hükmünün teminat iradı kadar idari para cezasına nazaran davacı açısından daha aleyhe sonuçlar doğurduğu, yine ayrıca davacının Burdur Çevre ve Orman İl Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısıyla bildirilen, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısıyla üretim faaliyetlerinin durdurulduğu, faaliyetinin yapılması yasak faaliyetlerden olduğu,

izne tabi olmadığı gözetildiğinde, davacıdan izin almasının ve söz konusu işletme ruhsat sahasında 2010 yılı itibariyle üretim faaliyetinde bulunmasının beklenemeyeceği açık olup, 2012 yılı hariç üretim yapmadığından bahisle tesis edilen dava konusu idari para cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 04/02/2015 günlü, 6592 sayılı Kanun'un 13. maddesiyle getirilen düzenlemenin davacının lehine olduğu, faaliyeti 2009 yılında durdurulan davacıdan 2012 yılında da üretim yapmasının beklenemeyeceği iddia edilmiş ise de 2012 de üretim yaptığının tespit edildiği, maden faaliyeti için gerekli izinleri almanın madencinin sorumluluğunda olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, kabahatin işlendiği tarihte idari para cezasına dayanak hükmün yürürlükte bulunmadığı, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan hükme göre işlem tesis edilecek olsa dahi davacı şirketin ruhsat sahasındaki faaliyetlerinin Burdur Çevre ve Orman Müdürlüğü'nün yazısı üzerine 03/06/2009 tarihinden itibaren durdurulduğu, bu durumun beklenmedik bir hal olduğu, beklenmedik bir halin bulunması durumunda dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibariyle yürürlükte bulunan kanun hükmüne göre idari para cezası tesis edilemeyeceği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı kesin olarak karar verilmiş ise de dava konusu uyuşmazlığın maden mevzuatından kaynaklandığı anlaşıldığından, kararın temyize açık olduğuna karar verilerek işin esasına geçildi.

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirketin Burdur ili, Gölhisar ilçesi hudutları dahilinde S:… sayılı II-a grubu maden işletme ruhsatı mevcuttur. Ruhsat sahasının II-b grubuna intibakı ve süre uzatım amaçlı temdit talebinde bulunması üzerine 24-30/12/2016 tarihlerinde mahallinde tetkik heyetince ruhsat sahasında incelemeler yapıldığı, denetime dair ayrıntılar içeren 01/2017 tarihli mahallinde tetkik değerlendirme raporunda 2010, 2011,2013, 2014 ve 2015 yıllarında üretim yapılmadığı, 2012 yılında üretim yapıldığı tespitine yer verildiği, anılan tespite istinaden 3213 sayılı Kanun'un 24. maddesinin on ikinci fıkrası uyarınca 54.812,00 TL idari para cezasıyla tecziyesi yönünde dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun (10/06/2010 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5995 sayılı Kanun'un 11. maddesiyle eklenen) 24. maddesinin 12. fıkrasında; "Beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında üç yıldan fazla üretim yapılmayan ruhsatlar, teminatları irad kaydedilerek iptal edilir. Bu üç yıllık süre içerisinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10'undan az olması halinde de bu hüküm uygulanır" kuralına yer verilmiştir.

04/02/2015 tarih ve 6592 sayılı Kanunun 13. maddesi ile değişik halinde, "Beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen hâller dışında üç yıldan fazla üretim yapmayan ruhsat sahiplerine 50.000,00 TL idari para cezası verilir. Bu üç yıllık süre içinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan az olması hâlinde de bu hüküm uygulanır.

İdari para cezasının uygulanmasından başlamak üzere bu fıkraya aykırı fiilin tekrar tespit edilmesi hâlinde ise ruhsat iptal edilir. Ancak işletme projesinde, işletme izninin yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde madene ulaşmak amacıyla galeri, kuyu ve dekapaj yapılacağı beyan edilmiş ve ruhsat sahasındaki faaliyetlerin bu beyanlara uygun olarak gerçekleştirildiği tespit edilmiş ise idari para cezası uygulanmaz ve ruhsat iptal edilmez." şeklinde düzenlenmiştir.

28/11/2017 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 7061 sayılı Kanun'un 49. maddesi ile eklenen ve halen yürürlükte bulunan halinde ise, "Beş yıllık dönemde, üretimin en az olduğu herhangi üç yılında yaptığı toplam üretim projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının % 30'undan az olması durumunda, ruhsat sahiplerine 77.632 Türk lirası idari para cezası verilir..." düzenlemesine, 13. maddesinin 2. fıkrasında; "....bu kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır...." kuralına yer verilmiştir.

06/11/2010 tarih ve 27751 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Üretim yapılmayan işletme ruhsat sahaları ve tesisler" başlıklı 37. maddesinde; "Beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında üç yıldan fazla üretim yapılmayan ruhsatlar, teminatları irat kaydedilerek iptal edilir. Bu üç yıllık süre içerisinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan az olması halinde de bu hüküm uygulanır.

(2) Birinci fıkra gereğince değerlendirme yapılırken aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurularak işlem tesis edilir:

a) İşletme ruhsatlarının yürürlükte olduğu süre içinde, işletme izinli olarak tespit yapıldığı tarihten geriye doğru son beş yılda üç yıldan fazla bir süre mücbir sebep veya beklenmeyen hal olmadığı halde üretim yapılmadığının tespit edilmesi veya bu üç yıllık işletme izinli olarak geçen süre içerisinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan az olduğunun belirlenmesi hallerinde, teminat irat kaydedilerek ruhsat iptal edilir..." düzenlemesi bulunmaktadır.

21/09/2017 tarihli ve 30187 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maden Yönetmeliğinin "Üretim yapılmayan işletme izinli ruhsat sahaları ve tesisler" başlıklı 37. maddesinin 1. fıkrasında, "İşletme izinli ruhsat sahalarında tespit tarihinden önceki son beş yıllık sürenin mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında herhangi üç yıldan fazla bir döneminde üretim yapılmaması veya bu beş yıllık sürenin herhangi üç yılındaki toplam üretim miktarının projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan daha az olması halinde ruhsat sahiplerine Kanunun 24 üncü maddesinin on ikinci fıkrası gereğince idari para cezası verilir. İdari para cezasının uygulanmasından başlamak üzere bu fıkraya aykırı fiilin tekrar tespit edilmesi hâlinde ise ruhsat iptal edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacının Burdur Çevre ve Orman İl Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısıyla bildirilen, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısıyla üretim faaliyetlerinin durdurulduğu, 23,05 ha. İşletme izin alanının ER:… sayılı 1. derece sit alanında kaldığından davacının faaliyetinin yapılması yasak faaliyetlerden olduğu, izne tabi olmadığı anlaşılmıştır.

Davacı tarafından davalı idareye ibraz edilen maden işletme projesinde beyan edilen üretim miktarının yıllık 2000 m³ olarak yer aldığı, 06-09/05/2016 tarihleri arasında mahallinde yapılan inceleme üzerine düzenlenen 10.01.2017 tarihli tetkik raporu ile 2010, 2011, 2013, 2014 ve 2015 yıllarında üretim gerçekleştirilmediği; dolayısı ile 3 yıllık sürede hiç üretim yapılmayarak yıllık olarak beyan edilen üretim miktarının %10'unun altında kaldığı görüldüğünden, davacıya dava konusu işlem tarihi itibariyle yürürlükte olan mevzuat hükmü gereği idari para cezası verileceği açıktır.

Bu durumda; söz konusu sahada faaliyet gösteremeyeceği açık olan davacının sahaya ilişkin olarak terk, terkin veya geçici tatil talebinde bulunduğuna dair dosyada bilgi belge bulunmadığı, dava konusu sahaya yönelik olarak yukarıda özetlenen mahallinde yapılan tetkik neticesinde düzenlenen 10.01.2017 tarihli tetkik raporunda yer alan hususlar ile rapordaki tespitlerin aksi yönünde herhangi bir bilgi ve belgenin de dosyaya ibraz edilemediği dikkate alındığında davacı hakkında tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından aksi yönde verilen Mahkeme kararın bozulması gerekmektedir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki … İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.