Danıştay 8. Daire E.2020/843 K.2024/1105

Dava konusu istem: Davacı belediye tarafından; Ankara Büyükşehir Belediyesi ve İlçe Belediyeleri tarafından uygulanan imar harçlarının Büyükşehir Belediye Meclisinin aldığı o yıla ait güncel ücret tarifesi baz alınarak bu değerin %5 altında veya üstünde uygulanmasına ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ….

İdare Mahkemesince verilen .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararda; hizmet karşılığı ücret uygulamalarına ilişkin imar harçları yönünden yapılan şikayetler üzerine, belediyelerince aynı konuda farklı kriterler ve farklı ücret uygulamaları yapıldığının davalı idare tarafından tespit edildiği, belediyeler arasında uyum ve koordinasyonu sağlamak için Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile, tüm Belediyeleri Büyükşehir Belediye Meclisinin aldığı o yıla ait güncel ücret tarifesi baz alınarak bu değerin %5 altında veya üstünde uygulamaya geçmelerinin kabul edildiği ve bu karar ile belediye gelirlerinin önlenmediği,

sadece uygulamada birliği sağlamak ve vatandaşların mağduriyetinin önlenmesinin amaçlandığı, dava konusu karar ile belediyelere o yıla ilişkin belirlenen güncel tarifenin %5 altında veya üstünde ücret alma konusunda da bir yetki bırakıldığı,

kamu yararı ve hizmet gereği olarak yapılan şikayetlerin değerlendirilmesi sonucunda uygulamada uyum ve koordinasyonu sağlamak amacıyla, hizmet karşılığı ücret uygulamalarında tüm Belediyelerin Büyükşehir Belediye Meclisinin aldığı o yıla ait güncel ücret tarifesini baz alınarak bu değerin %5 altında veya üstünde uygulamaya geçmelerinin kabul edilmesine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ilçe belediyelerinin kendi aralarında hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili ihtilafların çıkması durumunda Büyükşehir Belediye Meclisinin yönlendirici ve düzenleyici kararlara almaya yetkili olduğuna dair 5216 sayılı Kanuna atıfta bulunulduğu, ancak dava konusu edilen somut olayda herhangi bir ilçe belediyesi ile ihtilaf söz konusu olmadığı, davalı Büyükşehir Belediyesince 2464 sayılı Kanunla ilçe belediyesine verilen yetkiyi kullanarak yetki gasbında bulunulduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Belediyelerin meclis kararlarıyla aldıkları hizmet karşılığı ücretlerde arsa metrekaresi başına, toplam inşaat alanı metrekaresine, bağımsız bölüm başına TL vb. farklı uygulamaların yapıldığı yönünde yapılan şikayetler üzerine, tüm belediyeleri Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin aldığı o yıla ait güncel ücret tarifesi baz alınarak bu değerin %5 altında veya üstünde uygulamaya geçmelerine ilişkin … tarih ve … sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi Hukuk ve Tarifeler Komisyonun raporunun, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin .. tarih ve … sayılı kararı ile onaylanarak kabul edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin (a) bendinde, iptal davaları idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlandıktan sonra ilk inceleme konularının düzenlendiği 14. maddenin 3/c bendinde de, dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddenin 1/b bendinde ise, bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun "Büyükşehir belediye meclisi" başlıklı 12.maddesinde; "Büyükşehir belediye meclisi, büyükşehir belediyesinin karar organıdır ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilen üyelerden oluşur. Büyükşehir belediye başkanı büyükşehir belediye meclisinin başkanı olup, büyükşehir içindeki diğer belediyelerin başkanları, büyükşehir belediye meclisinin doğal üyesidir. Büyükşehir ilçe belediye meclisleri ile bunların çalışma usul ve esaslarına ilişkin diğer hususlarda Belediye Kanunu hükümleri uygulanır." Hükmüne yer verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Meclis toplantısı" başlığını taşıyan 20. maddesinde ise; meclis görüşmelerinin görevlilerce tutanağa geçirileceği; başkan ve katip üyeler tarafından imzalanacağı, hükmü yer almıştır. Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliğinin 16. maddesinde de aynı yönde hükme yer verilmiştir.

2972 sayılı Mahalli İdareler İle Mahalle Muhtarlıkları Ve ihtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun'un "Büyükşehir belediye meclisine katılacak üye sayısı" başlıklı 6. maddesinde; "Büyükşehir belediye meclisleri belediye hudutları içinde kalan ilçe seçim çevreleri için tespit edilen belediye meclisleri üye sayısının her ilçe için beşte biri alınmak suretiyle bulunacak toplam sayı kadar üyeden teşekkül eder. Bu hesaplamada artık sayılar nazara alınmaz. Yedek üyelikler de aynı usulle hesaplanır." Hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" doktrin ve içtihatlarda; dava konusu işlemle davacı arasında kurulan makul, meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır.

Menfaat ilişkisi koşulunun varlığı davanın esasının incelenebilmesi için aranan ön şartlardan biri olup sınırları hukuki duruma göre değişmekte ve davanın durumuna göre taraf ilişkisinin kurulması idari yargı yerince belirlenmektedir.

Kamu gücü kullanılarak tesis edilmekle birlikte tek bir kişi veya hiyerarşik düzende yer alan birden fazla kişi tarafından tesis edilen işlemler ile birden fazla kişinin ortak iradelerinin birleşmesiyle oluşabilen işlemler (kollektif işlemler) bakımından yargı yerince aranan subjektif ehliyet koşulu hukuki yönden farklı değerlendirilmektedir.

Zira yetkili kişi veya kişilerce tesis edilen idari işlemlere karşı işlemin tesisine katılma imkanı bulunmayan ancak bu işlemden hak ve menfaatleri ihlal edilen kişiler tarafından dava açılabilmesi mümkün ise de, işlemin tesisine katılma yetki ve görevi bulunan kişilerin ortak iradesi ile belirlenen kollektif işlemlere karşı bu kişilerin dava açabilmeleri için karara muhalif kalmaları koşulu aranmaktadır.

Nitekim Kanunla belediye meclislerine verilen görevlerle ilgili konularda belde halkının hak ve menfaatlerini korumakla görevli olan belediye meclisi üyelerinin meclis tarafından karara bağlanan bir konuda toplantıya katılarak karşı oy kullanmaları halinde bu karara karşı dava açma ehliyetinin (sübjektif ehliyet) varolduğu Danıştay içtihatlarıyla da benimsenmiştir.

Yukarıda yer alan ilgili mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, büyükşehir içindeki diğer belediyelerin başkanlarının büyükşehir belediye meclisinin doğal üyesi olarak toplantıya katılacakları ve büyükşehir belediye meclisinin belediye hudutları içinde kalan ilçe seçim çevreleri için tespit edilen belediye meclisleri üye sayısının her ilçe için beşte biri alınmak suretiyle bulunacak toplam sayı kadar üyeden oluştuğu hüküm altına alınmıştır.

Bu bağlamda, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 14/09/2018 tarihli toplantısında gündemin 53.maddesinde yer alan, Büyükşehir Belediyesi ve İlçe Belediyelerince uygulanan imar harçlarına ilişkin Hukuk ve Tarifeler Komisyonu Raporu üzerine söz alan olmadığından denilerek raporun oylanarak oybirliğiyle kabul edildiği, büyükşehir belediye meclisinin doğal üyesi olarak toplantıya katılan davacı ilçe belediye başkanı ve belediye meclis üyelerince

kararda muhalefet şerhi bulunmadığı, muhalif kalınmayan dava konusu karar bakımından davacı belediyenin yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca dava açma ehliyeti bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.