Danıştay 8. Daire E.2021/120 K.2024/3575

Dava konusu istem: İzmir ili, Torbalı ilçesi sınırları dahilinde ve davacı uhdesinde bulunan Sicil:... sayılı II. Grup maden işletme ruhsatına ilişkin olarak, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinde öngörülen izinlerin süresi içerisinde alınmadığından bahisle aynı Kanun'un 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca 77.632,00 TL idari para cezası verilmesine yönelik Enerji ve Tabii Kaynakları Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirket tarafından, Maden Kanunu'nun 7. maddesi kapsamında alınması gerekli izinler için süresi içerisinde ilgili kuruma izin başvurusunda bulunulduğu dikkate alınarak,

gerekli izinlerin süresi içerisinde alınamamasında davacı şirketin herhangi bir kusurunun bulunup bulunmadığı hususunun, gerekirse ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından görüş alınarak açıklığa kavuşturulması neticesinde bir karar verilmesi gerekirken, herhangi bir araştırma yapılmaksızın, bahsi geçen izinlerin süresi içerisinde alınmadığından bahisle Maden Kanun'un 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca davacı şirketin 77.632,00-TL idari para cezası ile cezalandırılması yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve hakkaniyete uygunluk görülmediği gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacı tarafça hiçbir kusurlarının olmadığı bildirilmişse de ruhsatla ilişkili izinlerin tamamen ruhsat sahibinin yükümlülüğünde olduğu, izinlerle ilgili başvuruların Kanunun öngördüğü süre göz önünde bulundurularak yapılması gerektiği, ruhsat sahibi tarafından izinlerin süresinde verilememesi ile ilgili istisnai bir düzenleme de bulunmadığı, Maden Kanununa göre izinlerin süresinde verilmemesi durumunda idari para cezası verileceğinin açık olduğu, davalı idarece Kanunun açık hükmünün uygulandığı, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırı yön bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile netice itibariyle usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY

Davacı uhdesinde bulunan Sicil:... sayılı II. Grup maden işletme ruhsatının 27.04.2015 tarihinde yürürlüğe girdiği, davacı şirket tarafından 3213 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca alınması gerekli izinler için öncelikle Çevresel Etki Değerlendirme Kararının alınması amacıyla kalker ocağı ve kırma eleme tesis proje tanıtım dosyası hazırlanarak başvuruda bulunulduğu, bunun üzerine İzmir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından ... tarih ve ... sayılı yazı ile İzmir Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünden, ... tarih ve ... sayılı yazı ile İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığından görüş talep edildiği,

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından cevaben düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yazıda, ÇED raporuna konu taşınmazın imar planlarındaki konumuna ilişkin bilgiler ile kurumun görüşüne yer verildiği, yine İzmir Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü tarafından cevaben düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yazıda, söz konusu proje tanıtım dosyasının uygun bulunmadığının belirtildiği, proje tanıtım dosyası kabul görmeyen davacı tarafından birtakım değişiklikler yapılarak yeniden hazırlanan proje tanıtım dosyasının ilgili idareye sunulduğu,

bunun üzerine İzmir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından ... tarih ve ... sayılı yazı ile İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığından, ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı yazıları ile İzmir Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünden görüş talep edildiği, söz konusu yazışmalar neticesinde proje tanıtım dosyasının tekraren kabul görmediği, davacı tarafından, bu kez II-B Grubu Mermer Ocağı Projesi ile ilgili olarak dosyanın hazırlandığı ve e-ÇED sistemi üzerinden proje tanıtım dosyasının idareye sunulduğu,

İzmir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından proje tanıtım dosyası ile ilgili yapılan değerlendirme neticesinde 'Çevresel Etki Değerlendirmesi Gereklidir' kararının verildiği ve belirtilen süre içerisinde Bakanlığa başvuru yapılmasının gerektiği hususunun ... tarih ve ... sayılı yazısı ile davacıya bildirildiği,

söz konusu süreç devam etmekte iken davalı idarece, davacı şirket tarafından 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinde öngörülen izinlerin süresi içerisinde alınmadığından bahisle aynı Kanun'un 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca 77.632,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin düzenlenmesi üzerine söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; işletme ruhsatının, işletme faaliyetlerinin yürütülebilmesi için verilen yetki belgesini, işletme izninin ise; bir madenin işletmeye alınabilmesi için izni ifade ettiği belirtilmiş, 7. maddesinde; " ... 9) Maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatları il özel idareleri veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı tarafından verilir. ...

11) Çevresel etki değerlendirmesi işlemleri Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından, diğer izinlere ilişkin işlemler de ilgili bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca çevresel etki değerlendirmesi sürecinde en geç üç ay içinde bitirilir..." hükmüne, "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi" başlıklı 24. maddesinin 11. fıkrasında. "7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır.

Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir.

İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliğinin "İdari para cezaları" başlıklı 93. maddesinin 2. fıkrasında "İdari para cezaları ile ilgili bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde; "26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir. Kabahat, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılır. Neticenin oluştuğu zaman, bu bakımdan dikkate alınmaz." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, davacının, 2015, 2017 ve 2018 yıllarında ÇED izni için başvurularda bulunduğu, bu başvuruların zımnen yahut açık ret işlemlerine dava açılmadığı, dosya kapsamında GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile mülkiyet iznine ilişkin ise bilgi ve belge bulunmadığı, davacı şirketin gerekli izinleri tamamlayarak bir an önce madeni işletmeye başlama iradesini ortaya koymadığı anlaşıldığından, sözü geçen izin başvurularının Kanunda öngörülen sürede sonuçlandırılmamasında kusurlu bulunduğu anlaşılmıştır.

Davacının, 3213 sayılı Kanun'un 24. maddesinin 11. fıkrasında öngörülen fiilinin sabit olduğu görüldüğünden, davacı şirkete idari para cezası verilmesi gerekmekte ise de; davacı şirketin idari para cezasına konu eyleminin, ruhsat yürürlük tarihinden 27/04/2018 tarihine kadar olan döneme ilişkin olduğu,

bu sebeple davalı idarece 3213 sayılı Kanunun 24. maddesinin 11. fıkrasında cezalandırılan her eylemin gerçekleştiği yılda yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre idari yaptırım uygulanması ve anılan yıla ait olmak üzere mevzuatta öngörülen tutarda idari para cezası verilmesi gerekirken, ilgili yıl itibariyle gerçekleşen eylem için davacı şirketin, dava konusu işlem tarihinde geçerli olan yeniden değerleme oranı tekraren uygulanarak 2019 yılı için geçerli olan idari para cezası ile tecziyesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Temyizen incelenen karar sonucu itibariyle hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.