Danıştay 8. Daire E.2021/1248 K.2024/2719

Dava konusu istem: Davacı tarafından, adına kayıtlı ... plakalı aracın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:....

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:2019/2035 sayılı kararda; aracın trafikten yasaklanması ve davacıya idari para cezası verilmesinin dayanağı olan tespit tutanağını aracın sürücüsü ve yolcunun imzalamadığı; aracı durdurarak denetim yapan iki trafik polis memurunun tutanağı düzenlerken "aracın sürücüsünün" beyanı olduğu iddia edilen hususları tutanağa yazdıkları, beyana dayalı kural ihlali tespiti ve idari yaptırım uygulanabilmesi için beyanı verenlerin onayının gerektiği, onayın da kişilerin imzaları ile olacağı, birisinin beyanını tutanağa aktardığını söyleyen kamu görevlilerinin tutanağı imzalamalarının,

iddialarının yazıya dökülmesinden ibaret ve ispata muhtaç olduğu; ilgili kişinin hakkında isnat edilen eylemi kabul ettiğini gösteren imzasının bulunmadığı tutanağın bu haliyle tek başlarına maddi gerçekliğe ulaşmada esas alınmaya, objektif değerlendirme ve adil bir sonuca ulaşmaya olanak tanımadığı; bu nedenle, araç sürücüsünün beyanı olduğuna dair iddiayı içeren, ancak, ispatı için beyanı verdiği iddia edilen aracın sürücüsünün beyanının onayını gösteren imzasının bulunmadığı tutanaktan hareketle tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle söz konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, temyize konu kararın hukuka aykırı olduğu belirtilerek bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... tarihinde, saat ... sıralarında ... plaka sayılı araç durdurularak davalı idare görevlilerince yapılan denetim sonucunda sürücü ile yapılan görüşmede araçta bulunan yolcuların ... çalışanları olduğunu beyan ettiği, yapılan personel servis taşımacılığına ilişkin izin belgesi bulunmadığının tespit edildiği gerekçesiyle dava konusu işlem tesis edilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.

Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün

süreyle trafikten men edilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir. Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Taşımacılığı Yönergesi'nin 4. maddesinde, "Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi"; öğrenci veya personel servis taşıtlarıyla servis hizmeti vermek isteyen gerçek ve tüzel kişilere; çalışma usul ve esasları, yeterlilik kriterleri çerçevesinde çalışma izni veren, 10 yıl süreli belge.

"Servis Taşımacılığı Kartı", Servis Taşımacılığı Yetki Belgesine sahip kişilerin yetki belgesi süresi ve kapsamında sahip oldukları taşımacılık iznini gösterir, her bir taşımacılık izni için ayrı düzenlenen en fazla 10 yıl süreli belge. "Güzergah Kullanım İzin Belgesi", taşıtın güzergah ve şoför bilgileri, taşımacılık türünü, Servis Taşımacılığı Kartı bitiş ve başlangıç tarihini gösteren en fazla bir yıllık belge olarak tanımlanmış.

5. maddesinde, servis taşımacılığı yetki belgesi, servis taşımacılığı kartı ve güzergah kullanım izin belgesine sahip olmayan gerçek veya tüzel kişilerin hiçbir şekilde öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti veremeyeceği belirtilmiştir.

06.04.2011 tarih ve 27897 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanaklarının Düzenlenmesinde, Tahsilinde ve Takibinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "Araç Trafikten Men/Muhafaza Altına Alma Tutanağı"nın düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları da içeren ikinci bölümünde yer alan 8. maddesinin 1. fıkrasının işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde; tutanakların her nüshasının okunaklı olacak şekilde, sabit, mürekkepli veya tükenmez kalemle tam ve eksiksiz doldurulacağı, tutanakları düzenleyen/düzenleyenler ve kural ihlalinde bulunan tarafından imzalanacağı, tutanakları imza etmekten kaçınanlar için “imza etmedi” kaydı konulacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davalı idare görevlilerince yapılan denetim sırasında düzenlenen tutanakta; davacının maliki bulunduğu araç içerisindeki beş yolcunun ismi ve T.C. kimlik numaralarının yer aldığı, sürücü ile yapılan görüşmede, yolcuların ... çalışanları olduğunu beyan ettiği, izin belgesi ve yolcu listesinin ise sunulamadığı, bu nedenle 2918 sayılı Kanun gereğince aracın 60 gün süreyle trafikten men edildiği belirtilmiş, söz konusu tutanak polis memurlarınca imzalanmış, araç sürücüsünün isminin altına ise imza etmediği şerhi düşülmüştür.

Diğer yandan, davalı idarece dosyaya, düzenlenen tutanak dışında, ayrıca denetim sırasında çekilen aracın içini ve dışını gösteren fotoğrafların da sunulduğu, dava dilekçesinde davacının denetim tarihinde servis taşımacılığında kullandığı aracının arıza yapması nedeniyle ... plakalı aracın iş yeri personelini taşımak üzere kardeşine teslim ettiğinin belirtildiği; yine davacı tarafından dosyaya çeşitli tarihlerde sunulan dilekçelerde korsan taşımacılık yapmadığını beyan ettiği; ancak iddiasının delili olarak yalnızca vergi levhası ve ticaret odası kayıt belgesinin sunulduğu görülmektedir.

Bu durumda, davalı idare görevlilerince düzenlenen tutanakta araç sürücüsünün imza etmediğinin belirtildiği, trafik idari para cezası tutanağında da imzadan imtina edildiğinin şerh düşüldüğü, denetim sırasında çekilen fotoğraflarda araç içerisinde yolcuların bulunduğu ve dava dilekçesinde de personel servis taşımacılığı yapıldığının beyan edildiği anlaşıldığından uyuşmazlığa konu araç ile personel servis taşımacılığı yapıldığının ortaya konulduğu sonucuna varılmaktadır.

Nitekim benzer bir uyuşmazlıkta verilen Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 20.10.2021 tarih ve E:2021/2006, K:2021/1923 sayılı kararı da bu yöndedir.

Davacı tarafından izinsiz taşımacılık yapılmadığına dair sunulan belgelerin ise ilgili belediyeden alınması zorunlu izin/ruhsat belgeleri yerine geçmesi hukuken kabul edilemeyeceğinden 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3-a bendi uyarınca tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.