Danıştay 8. Daire E.2021/1642 K.2023/5161

Dava konusu istem: Dokuz Eylül Üniversitesi İlköğretim Ana Bilim Dalı ... Öğretmenliği doktora programı öğrencisi olup, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında araştırma görevlisi kadrosunda görev yapan davacının, 701 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirlerin Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamında kamu görevinden ihraç edildiğinden bahisle Yükseköğretim Yürütme Kurulunun ... tarih ve ...sayılı kararının 2(c) maddesi uyarınca doktora programından ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının genel kontenjan dahilinde sınavla lisansüstü eğitime başlayan öğrencilerden olmadığı, ÖYP için belirlenen özel kontenjanlar dahilinde kadrolarına bağlı olarak sınavsız şekilde lisansüstü eğitimini tamamlayıp doktora eğitimine başlayan öğrencilerden olduğu, söz konusu eğitime başlamasının tamamen kadrosuna bağlı olarak tesis edildiği,

mezuniyet sonrası hizmet zorunluluğu bulunan ÖYP lisansüstü eğitim kontenjanlarının, kamu görevinden çıkarılmış, öğretim elemanı olarak çalışması mümkün olamayacak adayla işgal edilmesinin ÖYP’den beklenen kamu yararı ile çelişeceğinden, dava konusu olan işlemde hukuka aykırılık olmadığı; öte yandan dava konusu işlemin gerekçesi olan Yükseköğretim Kurulu’nun ... tarih ve ... sayılı kararın iptali istemi ile açılan davada Danıştay Sekizinci Dairesinin 19.09.2019 tarih ve E:2019/4534 sayılı kararıyla yürütmesinin durdurulması isteminin reddine karar verildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, hakkında kesinleşmiş ceza mahkemesi kararı bulunmadığı, kamu görevinden ihraç kararının Anayasa'ya ve hakkaniyete aykırı olduğu, eğitim- öğretim ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Hukuka aykırı olduğu anlaşılan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; Dokuz Eylül Üniversitesi İlköğretim Ana Bilim Dalı ... Öğretmenliği doktora programı öğrencisi olup, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında araştırma görevlisi kadrosunda görev yapan davacının, 701 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirlerin Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamında kamu görevinden ihraç edildiğinden bahisle Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 18.04.2018 tarih ve 2018/16 sayılı kararının 2(c) maddesi uyarınca doktora programından ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın ''Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi'' başlığını taşıyan 42. maddesinde; kimsenin, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı kurala bağlanmıştır.

Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esasların 10. maddesinin Yükseköğretim Genel Kurulunun 04.02.2016 tarihli kararıyla değişik 4. fıkrasında; "YÖK tarafından ilan edilen lisansüstü eğitim kontenjanlarına yerleştirilen araştırma görevlilerinin ÖYP kadrosu ile ilişiklerinin kesilmesi lisansüstü eğitimle de ilişiğin kesilmesi neticesini doğurmaz.'' kuralı yer almıştır.

Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 18.04.2018 tarih ve 2018/16 sayılı kararının 2(c) maddesinde; “Genel kontenjan dahilinde lisansüstü eğitime başlamayıp da Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde ve ÖYP için belirlenen özel kontenjanlar dahilinde kadrolarına bağlı olarak sınavsız şekilde lisansüstü eğitimlerine başlayıp sürdüren araştırma görevlilerinin ise kamu görevinden çıkarılmalarıyla birlikte öğrenciliklerinin de sona ermesi gerekeceğinden ders kayıtlarının yapılmasının uygun olmayacağına..." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esasların, Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 10. maddesinin 12.02.2015 tarihli kararı ile değiştirilen 4. fıkrasında, "YÖK tarafından ilan edilen lisansüstü eğitim kontenjanlarına yerleştirilen araştırma görevlilerinin öğretim üyesi yetiştirme kadrosu ile ilişiklerinin kesilmesi halinde, lisansüstü eğitimle de ilişikleri kesilir" kuralı yer almaktaydı. Bu kuralın iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle açılan davada.

Anayasa'nın kimsenin, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağına ilişkin hükmü ile Avrupa İnsan hakları Mahkemesi'nin Sözleşme'ye taraf bir ülkenin kendi egemenliği altında olan kişileri halihazırda mevcut olan eğitim kurumlarına erişim hakkından hukuka aykırı olarak mahrum bırakamayacağı ve bu hakkın yükseköğretimi de kapsadığı yönündeki kararları göz önünde bulundurulduğunda,

Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile koruma altına alınan eğitim hakkından yoksun bırakılma sonucunu doğuran dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 15.10.2015 tarih ve E:2015/1112 sayılı kararıyla yürütülmesinin durdurulmasına. Dairemizin 17.10.2019 tarih ve E:2015/3285, K:2019/8894 sayılı kararıyla aynı gerekçeyle iptal edilmesine karar verilmiştir.

İptal kararımız Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 21.01.2021 tarih ve E:2020/357, K:2021/83 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.

Anılan yargı kararı sonrası Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esasların 10. maddesinin 4. fıkrası Yükseköğretim Genel Kurulunun 04.02.2016 tarihli kararıyla değişikliğe uğramış ve Yükseköğretim Kurulu tarafından ilan edilen lisansüstü eğitim kontenjanlarına yerleştirilen araştırma görevlilerinin ÖYP kadrosu ile ilişiklerinin kesilmesinin lisansüstü eğitimle de ilişiğin kesilmesi neticesini doğurmayacağı kural bağlanmıştır.

Dava konusu işlemin dayanağı olan Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 18.04.2018 tarih ve 2018/16 sayılı kararının 2(c) maddesi, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esasların 10. maddesinin Yükseköğretim Genel Kurulunun 04.02.2016 tarihli kararıyla değişikliğe uğramış 4. maddesinde yer alan Yükseköğretim Kurulu tarafından ilan edilen lisansüstü eğitim kontenjanlarına yerleştirilen araştırma görevlilerinin ÖYP kadrosu ile ilişiklerinin kesilmesinin lisansüstü eğitimle de ilişiğin kesilmesi neticesini doğurmayacağı kuralına aykırı olduğu gerekçesiyle Dairemizin 10.06.2022 tarih ve E:2019/4534, K:2022/4024 sayılı kararıyla iptal edilmiş ve kararımız Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 09.11.2022 tarih ve E:2022/3102, K:2022/3193 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.

Ayrıca; eğitim hakkının, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile güvence altına alınmış olduğu hususu göz önüne alındığında, davacının araştırma görevlisi kadrosu ile ilişiğinin kesilmiş olmasının doktora eğitimi ile de ilişiğinin kesilmesi sonucunu doğurmayacağı açıktır.

Bu bakımdan; dava konusu işlemin dayanağı olan Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 18.04.2018 tarih ve 2018/16 sayılı kararının 2(c) maddesinin hukuka aykırı bulunarak, kesinleşen yargı kararıyla iptal edilmiş olması nedeniyle dava konusu işlemin dayanaksız kalması ve ve araştırma görevlisi kadrosu ile ilişiğin kesilmiş olmasının doğrudan doktora eğitimi ile ilişiğin kesilmesi sonucunu doğurmayacak olması nedeniyle hukuka uyarlık taşımadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan; yükseköğretim kurumlarında öğrenci statüsünde bulunan kişilerin bu statülerinin sona erdirilmesi disiplin mevzuatına tabidir. Disiplin mevzuatı çerçevesinde; herhangi bir öğrencinin, mahkeme kararıyla kesinleşmiş olmak kaydıyla suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, böyle bir örgütü yönetmek veya bu amaçla kurulan örgüte üye olmak, üye olmamakla birlikte örgüt adına faaliyette bulunmak veya örgüte yardım etmek fiilleri yükseköğretim kurumundan çıkarma cezasını gerektiren fiillerdir.

Dava konusu işlem tarihi itibarıyla; davacının suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, böyle bir örgütü yönetmek veya bu amaçla kurulan örgüte üye olmak, üye olmamakla birlikte örgüt adına faaliyette bulunmak veya yardım etmek fiillerinden herhangi birini ya da hepsini işlediğine veya bu yönde bir faaliyette bulunduğuna ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı bulunmamaktadır.

Bu çerçevede; davacı hakkında, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, böyle bir örgütü yönetmek veya bu amaçla kurulan örgüte üye olmak, üye olmamakla birlikte örgüt adına faaliyette bulunmak veya yardım etmek fiilleri nedeniyle verilmiş kesinleşmiş mahkeme kararı dikkate alınarak, davalı İdarece disiplin hukuku kapsamında işlem tesis edilebileceği açıktır.