Danıştay 8. Daire E.2021/1760 K.2024/4136

Dava konusu istem: Manisa ili, ... ilçesi sınırları içinde ... sayılı zeolit madeni işletme ruhsatına sahip olan davacı şirket tarafından, 20.04.2019 tarihinde şirketin işletme sahası içinde yapılan denetim sonucunda ocağın bir kısmının izin dışında olduğunun tespit edildiğinden bahisle 46.579,00-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 2018 yılında üretim faaliyetinde bulunulduğu beyan edilen Y:..., X:... temsili koordinatlarındaki alanın, bir kısmının (Y:..., X:... temsili koordinatlarındaki kısmı) GSM ruhsat alanı dışında kaldığı, 20.06.2015 tarihinden sonra yapılan faaliyetlerin mülkiyet izinleri haricinde yapıldığı sabit olan davacı şirketin, GSM izni dışında faaliyette bulunulduğu anlaşıldığından 3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Madencilik faaliyetlerinde izinler" başlıklı 7/21. maddesi uyarınca idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, davalı İdarece 2018 yılında yapılan maden üretiminin belirtilen koordinatlar dışında yapıldığını ileri sürüldüğü ancak bu tespitin doğru olmadığı, bu hususun yapılacak olan bilirkişi incelemesi ile kolayca tespit edilebileceği, Mahkemece bilirkişi incelemesi taleplerinin dikkate almadığı, üretim yapılan ocağın kesin olarak GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatı sınırları içinde bulunduğu, tespit için gelen davalı İdare heyetinin ölçümlemeyi üretim faaliyetinin yapıldığı maden ocağının bulunduğu koordinatlar üzerinden yapması gerektiği, yapılan yargılamanın adil yargılanma hakkını ihlal edildiği, eksik incelemeye dayalı olarak gerekçesiz karar verildiği ve bu kararın da İstinaf mahkemesi tarafından gerekçesiz onandığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Manisa İli, ... İlçesi, ... Köyünde davacı şirket uhdesinde bulunan Sicil:... ER:... sayılı IV. Grup (zeolit) işletme ruhsat sahasına ilişkin 18.04.2019 tarihli Olur uyarınca mahallinde denetim yapıldığı, yapılan denetim sonucunda düzenlenen 30.05.2019 tarihli mahallinde tetkik raporunda; ... Belediyesine ait ... ada, ... parselde kayıtlı 50.740 metrekare arazi için 20.06.2015 tarihine kadar yapılan kira sözleşmenin onaylandığına ilişkin ...

Belediyesi Encümeni ... tarih ve .... sayılı kararının işlem dosyasında mevcut olduğu, kira sözleşmesinin sona erdiği ve 20.06.2015 tarihinden sonra yapılan faaliyetlerin mülkiyet izinleri haricinde yapıldığının tespit edildiği, S:... sayılı ruhsatın temdit aşamasında olması sebebiyle kira sözleşmesinin yenilenmediğinin ruhsat sahibi tarafından beyan edildiği,

işlem dosyasında bulunan ve Manisa İl Özel İdaresinden alınan ... tarih ve ... sayılı GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve Manisa İl Sağlık Müdürlüğünden alınan ... tarih ve ... sayılı GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatı haricinde başkaca ruhsatının bulunmadığının davacı tarafından beyan edildiği,

2018 yılında üretim faaliyetinde bulunulduğu beyan edilen Y:..., X:... temsili koordinatlarındaki alanın, bir kısmının (Y:..., X:... temsili koordinatlarındaki kısmı) GSM işyeri açma ve çalışma ruhsat alanı dışında kaldığının tespit edildiğinin belirtilmesi nedeniyle GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatı dışında faaliyette bulunulduğu ve bu izinler alınmadan faaliyette bulunulduğundan bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7/21. maddesi uyarınca davacı şirketin dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Madencilik faaliyetlerinde izinler" başlıklı 7/21. maddesinde "Çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili karar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet izni olmadan veya onüçüncü fıkraya aykırı faaliyette bulunulduğunun tespiti hâlinde 46.579 TL tutarında idari para cezası uygulanarak bu alandaki işletme faaliyetleri durdurulur. Bu ihlalleri tespit eden kamu kurum ve kuruluşu diğer ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına durumu bildirir. Bu ihlallerin ilk tespit tarihinden itibaren, ilk tespit dâhil üç yıl içinde üç kez yapıldığının tespiti hâlinde ise ruhsat iptal edilir." hükmü yer almaktadır.

21.09.2017 tarihli ve 30187 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin "Faaliyetlerin denetimi" başlıklı 111. maddesinde "Genel Müdürlükçe yapılan incelemelerde, faaliyet alanında ÇED ile ilgili karar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet izni olmadan veya Kanunun 7 nci maddesinin on üçüncü fıkrasına aykırı faaliyette bulunulduğunun tespiti halinde Kanunun 7 nci maddesinin yirmi birinci fıkrası gereğince işlem tesis edilir." hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul Kanununun uygulanacağı haller" başlıklı 31. maddesinde bilirkişi ve keşif konusunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiş ve "...bilirkişiler, bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden seçilir ve bilirkişiler hakkında Bilirkişilik Kanunu ve 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri uygulanır." kuralı yer almaktadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ''Bilirkişiye başvurulmasını gerektiren hâller'' başlığını taşıyan 266. maddesinde ise; mahkemenin, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar vereceği kurala bağlamıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacı tarafından, üretim yapılan ocağın kesin olarak GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatı sınırları içinde bulunduğu, davalı İdare heyetinin ölçümlemeyi yanlış yaptığı, bu hususun yapılacak olan bilirkişi incelemesi neticesinde açıklığa kavuşturulması gerektiği, Mahkemece bilirkişi incelemesi taleplerinin dikkate almadığı, eksik inceleme neticesinde verilen kararda hukuka uygunluk bulunmadığı iddialarıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının temyiz edildiği anlaşılmaktadır.

Davacının söz konusu iddialarının yerinde olup olmadığının, üretim yapılan koordinatların GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatı sınırları içinde olup olmadığı hususlarının yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak inceleme sonucu ortaya çıkan veriler değerlendirilmek suretiyle dava konusu işlemin sebep yönünden hukuka uygunluk denetiminin yapılması gerekirken, eksik inceleme neticesinde verilen kararda hukuka uygunluk bulunmamıştır.

Bu durumda, dava konusu uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için, dava konusu işlemin gerekçesi olarak belirtilen hususları aydınlatacak şekilde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak işin esası hakkında karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.