Danıştay 8. Daire E.2021/1984 K.2024/7015

1- ... Turizm Hizmetleri ve Dış Ticaret Ltd. Şti. Şirket Yetkilisi ... 2- ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait ... plakalı araç ile ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle söz konusu aracın 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi hükmü uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile diğer davacı araç sürücüsü ... adına 5.010,00-TL Trafik İdari Para Cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, işlemlerin dayanağı olan ve denetim yapan trafik polis memurları ile yolcu tarafından imzalanan, davacı araç sürücüsünün ise imzadan imtina ettiği 21/09/2019 tarihli tutanağın incelenmesinden, İstanbul Havalimanı Gelen Yolcu terminalinde yapılan denetimlerde araç sürücüsü davacı ...'in yabancı uyruklu yolcuyu Taksim Mevkiine götüreceğini beyan ettiğinin yazıldığı,

ancak bu yolcu taşımacılığı karşılığında talep edilen ücret bilgisinin tutanağa yansıtılamadığı gibi araçta bulunan yolcunun tutanağın altına Arapça beyanını şerh düşerek tutunağı imzaladığının görüldüğü, söz konusu araçta bulunan yolcunun para karşılığı taşındığına ilişkin bir tespit bulunmadığının anlaşıldığından,

davacının faaliyetinin anılan Kanun'un Ek 2/3-a maddesi kapsamında çalışma izni/ruhsatı almadan belediye sınırları dâhilinde yaptırıma tabi izinsiz ticari yolcu taşımacılığı yapmak olarak nitelendirilemeyeceği dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin hukuk ve usule uygun olarak tesis edildiği, istinaf kararının bozulması gerektiği hususu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davalı idare görevlilerince, davacı şirketin sahibi ve diğer davacı ...'in sürücüsü olduğu ... plakalı aracın durdurularak 21/09/2019 tarihinde yapılan denetimde, araç ile ilgili belediyeden alınmış izin belgesi bulunmaksızın kimliği yazılı yabancı uyruklu yolcunun İstanbul Havalimanı'ndan Taksim'e taşımacılığının yapılacağının, yabancı uyruklu yolcunun yabancı dille yazdığı beyanı ve imzası bulunan, görevlilerce imzalanan ve sürücüsünün imzadan imtina ettiği aynı günlü tutanakla tespit edildiğinden bahisle,

davacı şirkete ait anılan aracın 2918 sayılı Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile aracın sürücüsü olan diğer davacı ...'e 5.010,00 TL trafik para cezası verilmesine ilişkin aynı günlü ve ... sayılı işlemin tesis edildiği, bunun üzerine söz konusu işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.(...)" düzenlemesi yer almaktadır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Servis Araçları Yönergesi'nin 2. maddesinin (c) bendinde, turizm yolcu taşımacılığının şehir içi turizm yolcu taşımacılığı yapan araçları, (h) bendinde ise sosyal etkinlikler grup servis taşımacılığının; düğün, nişan, cenaze, piknik, asker uğurlama, hac/umre dönemi yolcu uğurlama ve karşılama, sportif aktiviteler, plaj etkinlikleri, yaz dönemi eğitim kursları ile dernek, kurum ve kuruluşların sosyal etkinliklerinin ulaşım faaliyetlerinin gruplar halinde yapılmasını kapsadığı, turizm etkinlikleri çerçevesinde yapılan organizasyon faaliyetlerinin sosyal etkinlikler grup servis taşımacılığı kapsamının dışında olduğu belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, toplu taşıma hizmetleri konusunda Büyükşehir Belediyelerine 5216 sayılı Kanun ile tanınan yetkiler arasında güzergahları belirlemek de sayılmış olup, bu yetkinin kullanımının güzergah izin belgesi verilmesi ve bu belgenin denetimlerde ibraz edilmesi ile mümkün olacağı açıktır.

Büyükşehirlerde gerek trafik güvenliği, gerek yolcu emniyeti ve gerekse belli bir güzergah için yasal koşulları yerine getirmek suretiyle izin almış kişilerin hukukunun korunması bakımından idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri/araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin/ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmeleri gerekmektedir.

Denetim tarihinden sonra temin edilen izin/ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir.

Uyuşmazlıkta, davalı idare görevlilerince davacı şirketin sahibi ve diğer davacı ...'in sürücüsü olduğu ... plakalı aracın 21/09/2019 tarihinde durdurularak yapılan denetim neticesinde; araç ile ilgili belediyeden alınmış izin belgesi bulunmaksızın kimliği yazılı yabancı uyruklu yolcunun İstanbul Havalimanı'ndan Taksim'e taşımacılığının yapılacağının, yabancı uyruklu yolcunun yabancı dille yazdığı beyanı ve imzası bulunan, görevlilerce imzalanan ve sürücüsünün imzadan imtina ettiğine dair şerh bulunan aynı günlü tespit tutanağının düzenlendiği,

dava konusu para cezası tutanağında da belediye sınırlarında izinsiz yolcu taşımacılığına dair açıklama ve sürücünün imzadan imtina ettiğine dair şerh bulunduğu, davalı idarece, söz konusu tespit tutanağına dayanılarak 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca ilgili belediyeden izin belgesi alınmaksızın ticari yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, anılan aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ve araç sürücüsüne 5.010,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin tesis edildiği,

tutanakla tespit edilen ticari yolcu taşımacılığına dair belediyeden alınmış bir izin belgesinin ise dosyaya sunulmadığı anlaşılmıştır.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden, denetimin yapıldığı ve dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte; usulüne uygun olarak düzenlenen tespit tutanağı ile fiilen yapıldığı belirlenen, hayatın olağan akışına uygun olarak ücret alınacağı tabi olan ticari yolcu taşımacılığına ilişkin belediyeden alınan güzergah kullanımı izin belgesinin bulunmadığı, denetim ve işlemlerden önce idareye izin belgesi verilmesi için başvuruda da bulunulmadığı, dava konusu para cezası tutanağında belediyeden izin belgesi alınmaksızın belediye sınırlarında yolcu taşındığına dair açıklama ve sürücünün imzadan imtina ettiğine dair şerh bulunduğu, buna göre;

ilgili belediyeden izin belgesi bulunmaksızın belediye sınırları içerisinde ticari yolcu taşımacılığı yapıldığının somut olarak tespit edildiği anlaşıldığından, söz konusu taşımacılığın 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi kapsamına girdiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, yukarıda yer verilen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun ilgili madde hükümleri uyarınca; işlemlerin tesis edildiği tarihte düzenlenmiş olması gereken belediyeden alınan güzergah kullanımı izin belgesi bulunmadan, belediye sınırları içerisinde ticari yolcu taşımacılığı yapıldığının açık olduğu görüldüğünden, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.