Danıştay 8. Daire E.2021/2342 K.2025/583

2- ... Tur. Teks. Oto. ve Tem. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araç ile ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle söz konusu aracın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü ... adına toplamda 6.012,00-TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davanın davacı şirkete ait ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü davacı ... adına 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 5.010,00.-TL para cezası kesilmesine ilişkin kısmı yönünden, 14/11/2019 tarihinde yapılan kontrolde davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araç ile izin belgesi alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle tutanak tutulduğu,

ancak tutanakta, araçta bulunan yolcuların ve/veya araç sürücüsünün imzasının yer almadığının görüldüğü, dava konusu işlemlere dayanak olan tutanağın objektif ve somut bir delil olma vasfını taşımadığı gerekçesiyle işlemlerin iptaline;

davanın 2918 sayılı Kanun'un 39. maddesinin 2. fıkrası uyarınca araç sürücüsü davacı ... adına 1.002,00-TL para cezası kesilmesine ilişkin kısmı yönünden, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinin 1. ve 8. fıkrasına yer verilerek 2918 sayılı Kanun'un 39. maddesinin 2. fıkrası uyarınca araç sürücüsünün sürmeye yetkili olduğu araç dışındaki aracı sürdüğünden bahisle uygulanan 1.002,00-TL idari para cezasının aynı maddi olaya (aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemle) ilişkin olmadığı,

bu kısmın iptali istemiyle açılan davanın adli yargı yerinde (Sulh Ceza Hakimliğinde) çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu para cezasının 1.002,00-TL'lik kısmı yönünden davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Mahkemenin iptaline karar verdiği işlemlerin, hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacılar tarafından, kararın gerekçesinin hukuka uygun olduğu belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

14.11.2019 tarihinde yapılan denetimde davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araç ile ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle söz konusu aracın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi hükmü uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile aynı Kanun'un Ek 2/3-a ve 39. maddesinin 2. fıkrası uyarınca araç sürücüsü ... adına toplamda 6.012,00-TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlem tesis edilmiştir.

Davacı araç sürücüsü adına tesis edilen para cezasının 1.002,00-TL tutarındaki kısmı yönünden verilen davanın görev yönünden reddine ilişkin kısmına karşı kanun yoluna başvurulmamış olup, davalı idare tarafından 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca tesis edilen işlemler hakkında verilen karar temyiz edilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.

Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün

süreyle trafikten men edilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde.

"Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek"; (p) bendinde.

"Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek.

(Ek cümle: 16/5/2018-7144/14 md.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek." büyükşehir belediyesinin görev yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (ğ) bendinde.

Özel izin belgesi: Karayolları Trafik Kanunu, Büyükşehir Belediyesi Kanunu, Belediye Kanunu, 18/7/1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği ve bu Yönetmelik ile Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME), il-ilçe trafik komisyonu kararlarına uygunluğu anlaşılan okul servis araçlarına büyükşehirlerde ilgili büyükşehir belediyeleri, diğer yerlerde ise ilgili belediyeler tarafından verilen ve okul servis aracının ilgili büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içinde izleyeceği güzergah ile işletenini, şoförünü, rehber personelini, taşıtın plakasını, cinsini,

taşıma sınırını belirten belgeyi ifade ettiği, "Taşımacının şartları ve yükümlülükleri" başlıklı 5. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde. Taşımacılar; taşımanın tamamının veya bir kısmının bir büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içerisinde gerçekleşmesi halinde; şehir içinde izlenecek güzergâh için ilgili büyükşehir belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi almakla yükümlü oldukları düzenlemesi yer almaktadır.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Taşımacılığı Yönergesi'nin 4. maddesinde, "Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi"; öğrenci veya personel servis taşıtlarıyla servis hizmeti vermek isteyen gerçek ve tüzel kişilere; çalışma usul ve esasları, yeterlilik kriterleri çerçevesinde çalışma izni veren, 10 yıl süreli belge.

"Servis Taşımacılığı Kartı", Servis Taşımacılığı Yetki Belgesine sahip kişilerin yetki belgesi süresi ve kapsamında sahip oldukları taşımacılık iznini gösterir, her bir taşımacılık izni için ayrı düzenlenen en fazla 10 yıl süreli belge. "Güzergah Kullanım İzin Belgesi", taşıtın güzergah ve şoför bilgileri, taşımacılık türünü, Servis Taşımacılığı Kartı bitiş ve başlangıç tarihini gösteren en fazla bir yıllık belge olarak tanımlanmış.

5. maddesinde, servis taşımacılığı yetki belgesi, servis taşımacılığı kartı ve güzergah kullanım izin belgesine sahip olmayan gerçek veya tüzel kişilerin hiçbir şekilde öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti veremeyeceği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

14.11.2019 tarihinde yapılan denetimde düzenlenen tespit tutanağında. İstanbul ili, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... Sokak, ...

Kolejleri okullarının servis araçlarının ilgili mevzata uygun olarak faaliyet gösterip göstermediklerini yerinde denetlemek üzere saat 16:00'da ilgili yere gelindiği, yapılan servis denetiminde ... plakalı araç şoförü ...'ın çalışma ruhsatı olmadığının tespit edildiği, yapılan değerlendirmede öğrencilerin 3-6 yaş arası olması, alternatif servis bulunmaması nedeniyle okul yönetimi ve sürücülerle görüşülerek mağduriyetin giderilmesi için öğrencilerin bırakılıp bir saate okul önüne tekrar gelmeleri için anlaşma yapıldığı, bir buçuk saat geçmesine rağmen sürücülerin okul önüne gelmediği,

ilgili araçlara ait tescil belgeleri ve sürücü belgelerinin, sürücüler hakkında işlem yapılıp teslim edilmek üzere geçici olarak muhafaza altına alındığı belirtilmiştir. Davaya konu trafik idari para cezası karar tutanağında ise denetimin ...

Koleji önünde yapıldığı, tutanağın not kısmında ilgili belediyeden çalışma ruhsatı almadan belediye sınırlarında servis (öğrenci) taşımacılığı yapmak ifadesinin yazıldığı ve anılan karar tutanağının davacı sürücü tarafından imzadan imtina edildiğinin kayıt altına alındığı anlaşılmıştır.

Ayrıca, denetim yeri olan okulda servis araçlarının fotoğraflarının çekilerek dosyaya sunulduğu, davacı tarafından öğrenci servis taşımacılığı yapıldığı, gerekli izinlerin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının başvuru ekranının açılmaması nedeniyle verilmediği, sistemin açılmasına müteakip 15.11.2019 tarihinde gerekli izin belgesinin alındığı ileri sürülmüştür.

Olayda, belediye sınırları içerisinde öğrenci servis taşımacılığı yapıldığı hususunda taraflar arasında anlaşmazlık bulunmamaktadır.

Davacılar tarafından söz konusu araca ilişkin sunulan belgelerin incelenmesinden trafikten men edilen aracın 01.02.2019 tarihinde "tahditli plaka verme" işlemi sonrası Kartal 21. Noterliğince ... plakadan ... sayılı plakaya tescil edildiği, 01.02.2019 tarihinde yeni tahditli plaka için İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından servis taşımacılığı kartı düzenlendiği, öte yandan, plaka değişikliğinden önce Balkanlar Okulu öğrencilerinin taşınabilmesi için 26.11.2018 - 30.06.2019 tarihleri arasında geçerli okul servis aracı güzergah kullanımı izin belgesinin düzenlendiği,

denetim tarihi itibarıyla bu belgenin geçerlilik süresinin dolduğu ve fakat davacı tarafından denetimden 1 gün sonra 15.11.2019 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde aynı okul öğrencilerinin taşınabilmesi için yeni bir okul servis aracı güzergah kullanımı izin belgesinin alındığı görülmektedir.

Bu durumda, tahditli plakalı olduğu anlaşılan aracın çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği halde, belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yapıldığı anlaşıldığından, gerçekleştirilen taşımacılığa ilişkin 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 5. fıkrası uyarınca işlem tesis edilmesi gerekirken, aynı maddenin 3. fıkrasının (a) bendi uyarınca tesis edilen işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan temyize konu kararın belirtilen gerekçeyle onanması gerekmektedir.

GEREKÇEDE KARŞI OY

(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar hukuka ve usule uygun olduğundan, temyize konu kararın onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.