Danıştay 8. Daire E.2021/2688 K.2024/348

Dava konusu istem: Davacı tarafından, 10/02/2020 tarihinden itibaren geçerli olacak toplu ulaşım ücret tarifesine ilişkin … tarih ve … sayılı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi Kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davalı idarece artan maliyetler nedeniyle ulaşım hizmetlerinin sürdürülebilmesi için ücret tarifesinde yeniden düzenleme ihtiyacı sebebiyle ulaşım ücretlerinde farklı kalemlerde %25 ile %40 arasında değişen oranlarda artış yapıldığı, toplu ulaşımdaki zam oranlarını belirlerken davalı idarenin sahip olduğu takdir hakkını kamu yararı ile hizmetin gereklerine uygun olarak kullanmadığına ilişkin somut hiçbir verinin olmadığı, iptali istenen işlemin ulaşım hizmetinin sürdürülebilmesi, etkin ve düzenli bir taşımacılık hizmetinin oluşturulması amacıyla tesis edildiği,

üst norm olan yasa ve yönetmelik hükümlerine uygun olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde kamu yararına, hizmet gereklerine ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu ücret tarifesinde önceki ücret tarifesine göre bazı kalemlerde yaklaşık %54, %80 oranlarında artış yapıldığı, zam oranlarının ne şekilde belirlendiğinin gerek idarece gerekse Mahkemece ortaya konulamadığı, duruşma yapılmasının istenilmesine karşın Mahkemece duruşma yapılmadığı hususları ileri sürülerek temyize konu kararın bozulması gerektiği belirtilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının usulden (Mahkemece, davacı tarafından talep edilmesine karşın duruşma yapılmaması nedeniyle) bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

10/02/2020 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde toplu ulaşım ücretlerinde muhtelif oranlarda artışlar yapılmak suretiyle İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin … tarih ve … sayılı kararıyla toplu ulaşım ücret tarifesi düzenlenmiştir. Bunun üzerine, İstanbul'da ikamet eden davacı tarafından toplu ulaşım ücretlerinde fahiş oranlarda artışlar yapıldığı ileri sürülerek, anılan ücret tarifesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının "Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü" başlıklı 11. maddesinde; Anayasa hükümlerinin, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu düzenlenmiş, "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde de, "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir." hükmüne yer verilmiş, 141. maddesinde ise "Mahkemelerde duruşmalar herkese açıktır..." hükmü düzenlenmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 17. maddesinde, Danıştay ile idare ve vergi mahkemelerinde açılan iptal ve yirmibeşbin Türk Lirasını aşan tam yargı davaları ile tarh edilen vergi, resim ve harçlarla benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları toplamı yirmibeşbin Türk Lirasını aşan vergi davalarında, taraflardan birinin isteği üzerine duruşma yapılacağı, duruşma talebinin dava dilekçesi ile cevap ve savunmalarda yapılabileceği düzenlemeleri yer almış.

18. maddesinde de, duruşmaların açık olarak yapılacağı, genel ahlakın veya kamu güvenliğinin gerekli kıldığı hallerde, görevli daire veya mahkemenin kararı ile duruşmanın bir kısmı veya tamamının gizli olarak yapılacağı, duruşmaları başkanın yöneteceği, duruşmalarda taraflara ikişer defa söz verileceği, taraflardan yalnız biri gelirse onun açıklamalarının dinleneceği, hiç biri gelmezse duruşmanın açılmayacağı, incelemenin evrak üzerinde yapılacağı hükümlerine, 19. maddesinde ise, duruşma yapıldıktan sonra en geç onbeş gün içinde karar verileceği, ara kararı verilen hallerde, bu kararın yerine getirilmesi üzerine,

dosyaların öncelikle inceleneceği hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan, anılan Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 49. maddesinde, Mahkemece usul hükümlerine uyulmaması halinde temyizen incelenen kararın bozulacağı hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesi neticesinde; davacı tarafından dava dilekçesi ile yargılamanın duruşmalı olarak yapılması isteminde bulunulduğu, İdare Mahkemesince, 2577 sayılı Kanunun 17. maddesine uygun olarak duruşma talep edildiği ve duruşma yapılması için maddede aranan şartlar oluştuğu halde, davanın esası hakkında duruşma yapılmaksızın karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacı tarafından dava dilekçesinde duruşma isteminde bulunulmasına karşın, İdare Mahkemesince duruşma yapılmadan karar verilmesinde usul hükümlerine uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında usul yönünden hukuki isabet bulunmamaktadır.