Danıştay 8. Daire E.2021/3447 K.2024/3906

Dava konusu istem: Adana ili, ... ilçesi sınırları dahilinde İR:... ruhsat sayılı IV.Grup maden ruhsatı sahibi davacı şirket tarafından, sahadaki madencilik faaliyetinin durdurulacağı ve ruhsatın iptali yoluna gidileceği yönünde tesis edilen Kozan Orman İşletme Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı ve Adana Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemlerin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlemin bildirim niteliği taşıdığı görülmekle tek başına hukuki sonuçlar doğurabilecek, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilecek işlem niteliği taşımadığı sonucuna varıldığından davanın esasının incelenmesine hukuken imkan bulunmadığı sonucuna varılarak davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğunu, devlet hakkı bedelinin 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununa göre verginin konusu olamayacağını ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Dava konusu işlemlerin, kamu alacağının vade tarihi belirtilerek kesinleştirilmesi ve kamu gücüne dayanılarak tahsil edilmesine yönelik olması ve doğrudan hukuki sonuçlar meydana getirmesi nedeniyle kesin ve yürütülmesi gereken işlem niteliği taşıdığı anlaşıldığından, tersi yaklaşımla davayı incelenmeksizin reddeden İdare Mahkemesi kararında usul ve hukuka uyarlık bulunmadığı bu nedenle temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

(X)- Davacı tarafından, Adana ili, ... ilçesi sınırları dahilinde İR:... ruhsat sayılı IV.Grup maden ruhsatı sahibi davacı şirket tarafından, sahadaki madencilik faaliyetinin durdurulacağı ve ruhsatın iptali yoluna gidileceği yönünde tesis edilen Kozan Orman İşletme Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı ve Adana Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemlerin iptali istemiyle açılmıştır. İdare Mahkemesincedava konusu işlemin bildirim niteliği taşıdığı görülmekle tek başına hukuki sonuçlar doğurabilecek, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilecek işlem niteliği taşımadığı sonucuna varıldığından davanın esasının incelenmesine hukuken imkan bulunmadığı sonucuna varılarak davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin (a) bendinde İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından iptal davaları açılacağı hüküm altına alınmıştır.

İdari yargı yerinde iptal davası açılabilmesi için idari işlemin kesin ve yürütülebilir olması zorunludur. Kesin ve yürütülebilir bir işlem deyimi; işlemin tamamlanması için gerekli idari usul kuralları uygulanarak yetkili kamu görevlisi veya görevlileri tarafından imzalanan, bu durumu ile uygulamaya konulan ve kendi başına hukuki sonuçlar doğuran, idarenin tek taraflı ve buyurucu gücüne dayanan işlemleri ifade etmektedir. İdari işlemin kesinliği; işlemin uygulanmaya hazır, tamam bir işlem olduğunu göstermektedir. İdari işlemin yürütülebilirlik özelliği ise; kamu gücü ve kudretinin üçüncü kişiler üzerinde, ayrıca bir başka işlemin varlığına gerek olmaksızın, doğrudan doğruya çeşitli hukuki sonuçlar doğurmak suretiyle etkisini gösterdiği işlemlerdir.

Dava konusu işlem incelendiğinde, Adana İli, Kozan İlçesi sınırları dahilinde İR:... ruhsat sayılı IV.Grup maden ruhsatı sahibi davacı şirket hakkında, Kozan Orman İşletme Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile 2018 yılında yatırılması gereken 2017 yılı ek devlet hakkı bedeli KDV'sinin ... tarihine kadar yatırılmaması halinde sahadaki madencilik faaliyetinin durdurulacağı ve ruhsatın iptali yoluna gidileceğinin belirtildiği ve davacının işleme karşı yaptığı 13.03.2019 tarihli itirazının reddine ilişkin Adana Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ve bu işleme karşı karşı yapılan itirazın Kozan Orman İşletme

Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı "ek devlet hakkı bedeli KDV'nin 15 gün içinde yatırılmadığı takdirde izin iptali yoluna gidileceğinin" reddi yönündeki işleminin tesis edildiği, dolayısıyla davalı idare tarafından belirli süre içinde ödenmesini bildiren borç bildirim işlemi, niteliği itibariyle bir müeyyide barındırmakta olup, bu haliyle davacının menfaatini etkiler mahiyette, icrai sonuçlar doğuran, kesin ve yürütülmesi zorunlu idari davaya konu edilebilecek nitelikte bir işlem olduğu açıktır.

Bu durumda, İdare Mahkemesince ilk incelemeye dair başka hususlarda sorun bulunmaması durumunda işin esasının incelenmesi gerekirken, davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesinde hukuki isabet bulunmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği düşüncesi ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.