Danıştay 8. Daire E.2021/3837 K.2023/4704

Dava konusu istem: Davacı şirketin sahibi olduğu, Erzurum İli, Tortum İlçesindeki maden ruhsat bedelinin ödenmediğinden bahisle davacıya 62.108 TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı davalı idare işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işleme dayanak teşkil eden 3213 Sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesinin, 14/02/2019 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanunun 13. maddesi ile değiştirildiği, dava konusu işlem tarihi itibariyle, 3213 sayılı Kanunun 13. maddesinde ruhsat bedellerinin süresinde ödenmemesi halinde ruhsat sahiplerine para cezası verileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, bu düzenlemenin maddenin değişiklikten önceki halinde mevcut olduğu,

davalı idarece yasal dayanağı olmaksızın davacı şirketin sahibi olduğu maden sahasının 2018 ve 2019 yılı maden işletme ruhsat bedellerini süresinde ödemediğinden bahisle para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacı şirketin sahibi olduğu maden işletme sahasının 2018 ve 2019 yılı ruhsat bedelini süresinde ödemediğinden, davacı hakkında 3213 sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca para cezası verildiği, işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirketin sahibi olduğu, Erzurum İli, Tortum İlçesinde bulunan ... Sicil sayılı II (b) gurubu traverten maden sahasının 2018 yılı ruhsat bedelinin süresinde ödenmemesi sebebiyle davacı şirkete ait ruhsatı davalı idarece 04/06/2018 tarihinde iptal edilmiş, ruhsatın iptali işleminin iptali istemiyle davacı şirket tarafından ...

İdare Mahkemesinde açılan dava neticesinde Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile, olayda, 2018 yılı ruhsat bedelinin yatırılması için elektronik yolla yapılan tebligatın davacının KEP adresine ulaşmadığından bu konuda Tebligat Kanunu hükmü gereğince diğer usullerle tebligat yapılması gerekirken, ruhsat bedelinin belirtilen sürede yatırılmadığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuki isabet görülmediği gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bu karar üzerine davalı idarece ruhsat yeniden yürürlüğe konulmuş, ruhsatlı maden sahasının 2018 ve 2019 yılı işletme ruhsat bedellerinin davacı şirket tarafından yatırılmadığı tespit edildiğinden, ... tarih ve ... sayılı işlemle davacıya 3213 sayılı Kanunun 13. maddesinin 1. fıkrası uyarınca 62.108 TL para cezası verilmiş ve ruhsat bedelinin 3 ay içerisinde yatırılması gerektiği, aksi takdirde ruhsatın iptal edileceği bildirilmiştir. Bunun üzerine, ... tarih ve ... sayılı işlemin idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasında 14/02/2019 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanunun 13. maddesi ile değişik halinde. "Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır.

Yatırılan işletme ruhsat bedellinin %50'si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş iş günü içinde aktarılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır.

Ruhsat bedelinin her yıl ocak ayının sonuna kadar tamamının yatırılmaması hâlinde yatırılmayan kısmının iki katı ruhsat bedeli olarak her yıl haziran ayının son gününe kadar yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir. Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz.

İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlaları, lületaşı ve oltutaşı için düzenlenen ruhsatlardan ruhsat bedeli alınmaz.

Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilerek 7 nci madde kapsamındaki mülkiyet izni sahiplerinden sahanın kabul edilerek teslim alındığına dair belgelerin Genel Müdürlüğe ibraz edilmesi şartı ile 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun ve bu Kanun kapsamında ruhsata ilişkin geçmiş borcunun bulunmaması hâlinde çevre ile uyum bedeli iade edilir." düzenlemesi bulunmaktadır.

Anılan maddenin 7164 sayılı Kanun ile değişiklik yapılmadan önceki halinde, yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılmasının zorunlu olduğu, ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000-TL idari para cezası verileceği ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanmasının isteneceği, bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsatın iptal edileceği,

ayrıca verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutarın 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirileceği ve bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliğinin "İdari para cezaları" başlıklı 93. maddesinin 2. fıkrasında "İdari para cezaları ile ilgili bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiş, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde.

"26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir. Kabahat, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılır. Neticenin oluştuğu zaman, bu bakımdan dikkate alınmaz." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

3213 sayılı Kanunun 13. maddesinin 14/02/2019 tarihli değişiklikten önceki halinde yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılmasının zorunlu olduğu, ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması halinde 20.000,00 TL idari para cezası verilip, ruhsat bedelinin 3 ay içinde tamamlanmasının isteneceği, bu süre içerisinde ruhsat bedelinin yatırılmaması halinde ruhsatın iptal edileceği düzenlenmişti.

Söz konusu değişiklik ile birlikte ruhsat bedellerinin tamamının her yıl Ocak ayı sonuna kadar yatırılması hususu korunmuş ancak Ocak ayı sonuna kadar tamamının yatırılmaması halinde yatırılmayan kısmın iki katı ruhsat bedeli olarak her yıl haziran ayının son gününe kadar yatırılması zorunlu tutulmuş olup aksi halde ruhsatın iptal edileceğine yer verilmiştir.

Olayda, fiilin işlendiği tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerinin dikkate alınması gerekmekte olup, ruhsat bedelinin Ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunlu olması sebebiyle fiilin 2018 ve 2019 yılı Ocak ayında gerçekleştiği görüldüğünden bu tarihte yürürlükte olan mevzuat düzenlemesinin dikkate alınması gerektiği açık olduğundan, davalı idare tarafından düzenlemenin 7164 sayılı Kanun ile değişiklik yapılmadan önceki hali dikkate alınarak işlem tesis edilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Öte yandan, dava konusu işlem, davacının 2018 yılı ruhsat bedelinin süresinde ödenmemesi sebebiyle işletme ruhsatının iptaline dair işlemin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine Mahkeme kararının uygulanması amacıyla ruhsat hukukunun yeniden yürürlüğe konulması suretiyle tesis edilmiş olup, Mahkeme kararının uygulanması amacıyla tesis edilen işlemin, iptal edilen işlem tarihindeki düzenleme dikkate alınarak tesis edilmesinde hukuka aykırılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Ayrıca; 2018 ve 2019 yılı ruhsat bedellerinin süresinde yatırılmaması nedeniyle yatırılmayan her yıl için 2019 yılı güncel miktarı üzerinden idari para cezası uygulandığı, bu suretle davacıya, işlenen fiilin gerçekleştiği tarih olan 2018 yılına göre idari para cezası verilmesi gerekirken, dava konusu işlem tarihi olan 2019 yılı için yeniden değerleme oranında güncellenen değerler üzerinden idari para cezalarının kesildiği anlaşılmakta olup, bozma kararı üzerine verilecek kararda bu hususun da dikkate alınması gerekmektedir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.