Danıştay 8. Daire E.2021/3947 K.2023/7371

Dava konusu istem: Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinde, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında ve 2547 sayılı Kanun'un 50/d maddesi uyarınca araştırma görevlisi olarak görev yapan davacının, 02.03.2018 tarihi itibarıyla ilişiğinin kesilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda. Yükseköğretim Kurulu Personel Dairesi Başkanlığının … tarih ve E… sayılı işleminde belirtilen ve üniversite senatosunca belirlenerek Yükseköğretim Kuruluna bildirilmesi gereken performansa dayalı kriterlerin ilgili makamlarca belirlenmediği,

bahsedilen performansa dayalı kriterlerin belirlenmemesinin davalı idarenin sorumluluğunda olduğu ve bu durumun davacının aleyhine sonuç doğurmasının hakkaniyete aykırılık teşkil edeceği görüldüğünden, anılan kriterlerin ortaya konulması ve davacının anılan kriterleri karşılayıp karşılamadığının belirlenmesinden sonra işlem tesis edilmesi gerekirken, anılan kriterlerin belirlenmediğinden bahisle tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı,

davacının, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi bakımından, dava konusu işlem iptal edildiğinden işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca yasal faizi ile birlikte davalı idarece tazmin edilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının yoksun kaldığı parasal hakların davanın açıldığı 26.03.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının kadrosunun, 2547 sayılı Kanun'un ek 30. maddesi gereğince 33/a'dan 50/d'ye aktarıldığı, Üniversite Yönetim Kurulunca araştırma görevlilerinin kadrolarının 50/d'den 33/a'ya aktarılmayacağına karar verildiği, dava konusu işlem öncesi 08.11.2017 tarihli işlem ile davacının 50/d'den 33/a'ya geçme isteminin uygun görülmediği, ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinde, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında ve 2547 sayılı Kanun'un 50/d maddesi uyarınca araştırma görevlisi olarak görev yapan davacının, 02.03.2018 tarihi itibarıyla ilişiğinin kesilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun ''Araştırma görevlileri'' başlığını taşıyan 33. maddesinin (a) bendinde, araştırma görevlilerinin, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim elemanı olduğu, araştırma görevlisi kadrosuna başvurabilmek için sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak gerektiği;

bunların ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanacakları; atanma süresi sonunda görevlerinin kendiliğinden sona ereceği; aynı usulle yeniden atanabilecekleri kuralı; ''Lisansüstü öğretim'' başlığını taşıyan 50. maddesinin (d) fıkrasında; lisans üstü öğretim yapan öğrencilerin, kendilerine tahsis edilebilecek burslardan yararlanabilecekleri gibi, her defasında bir yıl için olmak üzere araştırma görevlisi kadrosuna da atanabileceği kuralı.

01.09.2016 tarih ve 29818 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 674 sayılı KHK ile 2547 sayılı Kanun'a eklenen ek 30. maddede.

"Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı kapsamında 33 üncü maddenin (a) fıkrası uyarınca araştırma görevlisi kadrosuna atanmış olup, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte araştırma görevlisi kadrosunda bulunanların statüleri herhangi bir işleme gerek kalmaksızın 50 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen statüye dönüştürülmüş sayılır ve bunlar hakkında söz konusu (d) bendi hükümleri uygulanır.

Bu şekilde statüleri değiştirilen araştırma görevlilerinden 33 üncü maddenin (a) fıkrasına göre yeniden ataması yapılmayanların mecburi hizmet yükümlülükleri kaldırılır. 35 inci madde uyarınca başka bir üniversitede ve yurtdışında eğitimde bulunanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üniversitelerinin talebi üzerine onbeş gün içinde kendi üniversitelerine dönmek zorundadırlar. Bu süre içerisinde dönmeyenlerin atamaları iptal edilir." kuralı.

01.07.2017 tarih ve 30111 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7033 sayılı Kanun'un 18. maddesi ile 2547 sayılı Kanun'a eklenen ek 38. maddede; ''Araştırma görevlisi istihdamı'' başlığını taşıyan ek 38. maddede. "Yükseköğretim kurumları araştırma görevlisi kadrolarına atamalar, 33 üncü maddede belirtilen usule uygun olarak 50 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında yapılır.

Bu kapsamda atananlardan doktora veya sanatta yeterlik eğitimlerini tamamlayanların en fazla %30’u doktora veya sanatta yeterlik eğitimini tamamladıkları kurumların senatolarınca belirlenen ve Yükseköğretim Kurulunca onaylanan performansa dayalı kriterler çerçevesinde doktor öğretim üyesi kadrolarına atanabilir.

Bu kapsamda atanamayanların, doktora veya sanatta yeterlik eğitimini tamamladıkları kurumların öğretim üyesi kadrolarına atanabilmeleri için en az bir eğitim-öğretim yılı yurt içinde veya yurt dışında farklı bir yükseköğretim kurumunda çalışması gerekir.

Bu madde kapsamında atananlara 35 inci maddeye göre yurt içinde başka bir yükseköğretim kurumlarındaki doktora veya sanatta yeterlik eğitim süreleri için mecburi hizmet yüklenemez.'' kuralına yer verilmiş ve 7033 sayılı Kanunun 89. maddesi ile ek 38. maddenin 01.01.2018 tarihinde yürürlüğe gireceği kurala bağlanmıştır.

13.10.1984 gün ve 18544 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Öğrenim Görenlerden Öğretim Yardımcısı Kadrolarına Atanacakların Hak ve Yükümlülükleri ile Tıpta Uzmanlık Öğrencileri Hakkında Yönetmelik'in "Amaç ve Kapsam" başlığını taşıyan 1. maddesinde.

"2547 sayılı kanunun 50. ve 65. maddelerine göre Üniversitelerarası Kurul tarafından hazırlanan bu yönetmelik, lisans düzeyinde öğrenim gördükten sonra, yükseköğrenim kurumlarında yükseklisans, doktora, sanatta yeterlik veya tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenlerden geçici olarak öğretim yardımcılığı kadrolarına atanacakların hak ve yükümlülükleri ile tıpta uzmanlık öğrencilerinin giriş sınavları hakkındaki usul ve esasları düzenler".

"Atama Süresi" başlığını taşıyan 5. maddesinde. "Atanma için bütün şartlar haiz yüksek lisans, sanatta yeterlik, doktora ve tıpta uzmanlık öğrencilerinin öğretim yardımcısı kadrolarına atanmaları her defasında en fazla bir yıl süre ile yapılır.

Atanmalar her öğretim yılı başında aynı usulde ve yükseklisans, sanatta yeterlik ve doktora öğrencileri için Lisansüstü Öğretim Yönetmeliğinde, tıpta uzmanlık öğrencileri için ise, Tababet ve Uzmanlık Tüzüğü’nde öngörülen süreler ile 2547 sayılı Kanunun 44. maddesinde gösterilen ek sürelerle sınırlı olmak üzere, yeniden yapılabilir.

Ancak, üniversitelerin özelliklerine göre tıpta uzmanlık eğitimi yapanlar için bu süreler anabilim dalı başkanı ve ilgili yönetim kurulunun görüşü alınarak rektörün onayı ile uzatılabilir", "Kadroyu boşaltma" başlığını taşıyan 10. maddesinde ise, "2547 sayılı Kanunun 50. maddesine göre öğretim yardımcılığı kadrolarına geçici olarak atanıp, yükseklisans, doktora, sanatta yeterlik ve tıpta uzmanlık öğrenimlerini başarı ile tamamlayarak yükseklisans, doktora veya sanatta yeterlik diploması veya tıpta uzmanlık belgesi alanların kadro ile ilişkileri kendiliğinden kesilir.

Hizmetlerine ihtiyaç görülenlerin 2547 sayılı Kanunun 2880 sayılı kanunla değişik 33. maddesine göre öğretim yardımcısı olarak yeniden atanmaları mümkündür." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinde, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında araştırma görevlisi olarak görev yapan davacının kadrosu, 01.09.2016 tarih ve 29818 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 674 sayılı KHK ile 2547 sayılı Kanun'a eklenen ek 30. maddesi ile 2547 sayılı Kanun'un 50/d maddesi kapsamına alınmıştır.

Davacının doktora programını 14.06.2017 tarihinde tamamlaması sonrası kadrosunun 33/a maddesi kapsamına alınması istemi Rektörlüğün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile uygun bulunmamıştır.

Davacının ve davacı ile aynı durumda olan araştırma görevlilerinin kadrolarının 33/a maddesi kapsamına alınması istemleri üzere, Dicle Üniversitesi Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla, üniversitede 2547 sayılı Kanun'un 50/d maddesi kapsamında araştırma görevlisi olarak görev yapan öğretim elemanlarının, 2547 sayılı Kanun'un 33/a maddesi kapsamına geçmelerinin uygun olmadığına karar verilmiştir.

Rektörlük makamınca da 10.01.2018 tarihinde anılan Üniversite Yönetim Kurulu kararından bahisle görev süresinin uzatılma istemleri uygun bulunmamıştır.

İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile görev süresinin bitiş tarihi 01.09.2017 olarak belirtilen davacının doktorasını tamamlamış olduğundan sehven uzatma isteminde bulunulmadığı, öğretim elemanı ihtiyacı bulunduğundan bahisle 2547 sayılı Kanun'un 50/d maddesi uyarınca görev süresinin bir yıl süreyle uzatılmasına ve kararın Rektörlük makamına arz edilmesine karar verilmişse de, Rektörlük makamınca bu istem uygun görülmemiş ve görev süresi uzatılmamıştır.

Rektörlük makamınca sonrasında … tarih ve … sayılı işlemi ile Yükseköğretim Kurulu Personel Dairesi Başkanlığının … tarih ve E… sayılı işleminin 6/c fıkrasında yer alan "Senatoca belirlenen ve Yükseköğretim Kurulunca onaylanan performansa dayalı kriterleri sağlayan araştırma görevlilerinin yardımcı doçent kadrosuna başvuru haklarının doktora/ sanatta yeterlik eğitimlerini tamamladıkları tarihten itibaren 1 yıl sonra sona ermesine" kuralı uyarınca Üniversite Senatosu tarafından belirlenen Yükseköğretim Kurulunca onaylanan performansa dayalı kriterler olmadığından işlem yapılamadığı belirtilmiştir.

Dava konusu işlemde Üniversitesi Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işlemi belirtilerek, davacının 50/d maddesinden, 33/a maddesi kapsamına geçmesinin uygun bulunmadığından bahisle, 02.03.2018 tarihi itibarıyla ilişiğinin kesildiği, Rektörlüğün ... tarih ve ... sayılı işleminden de anlaşılmıştır.

Her ne kadar; Mahkemece, Yükseköğretim Kurulu Personel Dairesi Başkanlığının … tarih ve E… sayılı işleminde belirtilen performansa dayalı kriterlerin belirlenerek, davacının anılan kriterleri karşılayıp karşılamadığının belirlenmesinden sonra işlem tesis edilmesi gerektiği belirtilmişse de, Yükseköğretim Kurulu Personel Dairesi Başkanlığının anılan işlemin 6/c maddesinde belirtilen husus, yardımcı doçent kadrolarına atamada öngörülen %20 kota uygulaması kapsamında, doktora programının tamamlandığı tarihten itibaren 1 yıl içerisinde yardımcı doçent kadrolarına başvuru haklarına ilişkin olup, doktorasını tamamlamış araştırma görevlilerinin görev sürelerinin uzatılmasına ya da yeniden atanmalarına hak sağlayan bir düzenleme olmadığından, Mahkemenin bu gerekçesinin kabulü mümkün değildir.

2547 sayılı Kanun'un ek 30. madde uyarınca, 01.09.2016 tarihi itibarıyla kadrosu 2547 sayılı Kanun'un 50/d maddesi kapsamına alınan ve 14.06.2017 tarihinde doktora eğitimini tamamlayan davacının, görev süresinin 01.09.2017 tarihinde sona erdiği, görev süresinin uzatılmaması ve 33/a maddesi kapsamına alınmamasına ilişkin işlemlerin dava konusu edilmediği, dava konusu işlemin ise bu hususların dikkate alınması suretiyle ilişiğin kesilmesine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Bu bağlamda; 2547 sayılı Kanun'un 50/d maddesi kapsamında doktorasını tamamlayan ve görev süresi sona eren davacının, başka bir kadroya da atanmamış olduğu dikkate alındığında, ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, aksi yöndeki Mahkeme kararında hukuki isabet olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.