Danıştay 8. Daire E.2021/4043 K.2024/2990

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait ... Kişisel Gelişim Kursunun 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca kapatılması ve kurumun kurucusuna aynı Kanunun 7. maddesinin 6. fıkrası uyarınca beş yıl geçmeden tekrar kurum açma veya bir kuruma ortak olma izni verilmemesi yönünde tesis edilen Tekirdağ Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve E.. sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, İngilizce Dil Öğretim, KPSS Genel Kültür- Genel Yetenek Hazırlık, Matematik ve Türk Dili Kursları kapsamında kurum açma izni bulunan eğitim kurumunda verilen iznin dışında başka derslerden de eğitim verildiği tespitine ilişkin fiilin söz konusu eğitim kurumunda izni amacı dışında faaliyetlerde bulunma olduğundan bahsedilemeyeceği sonucuna ulaşıldığından iznin amacı dışında kullanıldığından bahisle kurum açma izninin iptal edilmesine ilişkin işlemde ve buna bağlı olarak kurumun kurucusuna aynı Kanunun 7. maddesinin 6. fıkrası uyarınca beş yıl geçmeden tekrar kurum açma veya bir kuruma ortak olma izni

verilmemesi yönünde tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığından dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin kurumun denetlenmesi sonucu tesis edildiğini ve hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Tekirdağ ili, Çorlu ilçesinde bulunan, davacı şirketin kurucusu olduğu "...

Kişisel Gelişim Kursu" adı altında faaliyet gösteren eğitim merkezinde 11/12/2018 tarihinde yapılan denetim sonucunda beş sınıfta 8. sınıf öğrencilerine Fen Bilgisi, Türkçe, Matematik, İngilizce ve İnkılap Tarihi derslerine yönelik kurs yapıldığı hususunun tespit edilmesi üzerine yapılan soruşturma sonucunda hazırlanan ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporunda "kurumun kurum açma izninde yer almayan programları uyguladığı ve denetleme esnasında tutulan tutanaklarda ve yapılan incelemede de öğretmenlerin girecekleri ders onayları ile girdikleri derslerin örtüşmediğinin tespit edilmiş olması dolayısıyla kurumun kurum açma izni ve iş yeri

açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi, kurumun kurucusuna beş yıl geçmeden tekrar kurum açma izni veya bir kurumu devralma yada bir kuruma ortak olma izni verilmemesinin gerektiği" kaanatine varılmış ve getirilen bu teklif doğrultusunda Tekirdağ Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünce dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine bakılan davanın açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 1. maddesinde; " Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının;

eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel Öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar." hükmü yer almakta olup; ''Kurum açma izni'' başlıklı 3. maddesinde ise; bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınmasının zorunlu olduğu,

izin başvurularının ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılacağı, Valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verileceği, Valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvuruların ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderileceği, kurum açma izni talebinin valilikçe reddedilmesi hâlinde, kurucu veya kurucu temsilcisi tarafından taleplerinin reddine ilişkin işlemin tebliğinden itibaren onbeş iş günü içinde Bakanlığa itirazda bulunulabileceği, itirazın, Bakanlıkça onbeş iş günü içinde karara bağlanacağı, kurum açma izni alınmadıkça,

kuruma öğrenci kaydı yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.

Yine anılan Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanunda geçen; ... B) Kurum: Okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, (...) motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, öğrenci etüt eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumlarını, ...

G) (Değişik bent: 01/03/2014-6528 S.K./9. md) Çeşitli kurslar: Ortaöğretime veya yükseköğretime giriş sınavlarına hazırlık niteliğinde olmamak kaydıyla, kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumlarını. Ö) (Ek bend: 03.10.2016 - 676 S.KHK/Madde 77) (676 S.

KHK Kabul: 01.02.2018 - 7070 S.K/Madde 63) Özel öğretim kursu: Kişilerin, Bakanlıkça belirlenmiş bilim gruplarına uygun eğitim ortamlarında, öğrenim seviyelerine, ilgi ve isteklerine uygun öğretim programları doğrultusunda, bilgi, beceri, yetenek ve deneyimlerini geliştirdiği, serbest zamanlarını değerlendirdiği bir bilim grubunda eğitim veren kurumlarını, ifade eder.". "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinde ise.

"Kurum açma izni verilen kurumlardan iki yıl içerisinde faaliyete başlamayan, faaliyete başladıktan sonra yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara veren veya söz konusu izni amacı dışında kullandığı tespit edilen kurumların kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir.

Özel öğretim kurumunun;

a) Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması,

b) Gerçeğe aykırı reklam ve ilan vermesi veya reklam ve ilanlarda öğrenci resim ve bilgilerini kullanması,

c) Haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması,

d) Bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması,

e) Mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması,

f) 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması,

g) Kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi,

h) Mevzuata uygun olarak kapatılmaması,

hâllerinde; (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin beş katı; (e) ve (f) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin on katı ve (g) bendindeki fiil için brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanır.

Bu fıkranın (a), (b), (c), (d), (e), (f) ve (g) bentlerindeki fiillerin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş kat artırılarak uygulanır ve bu bentlerdeki fiillerin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir, (h) bendindeki fiilin işlenmesi hâlinde brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası verilir ve kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir.

İdari para cezası, kurum açma iznini vermeye yetkili makam tarafından verilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. (...)" hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer alan hükümlerden anlaşıldığı üzere; 5580 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesi ile Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde; "kişisel gelişim kursu" ile "özel öğretim kursu" kavramı ayrı ayrı tanımlanmak suretiyle anılan kurumların açılış amaçları birbirinden farklılığı vurgulanmıştır. Bu çerçevede; anılan Kanun'a tabi olarak açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni valilikçe verilecektir. Yine bütün kurum türlerinin iş yeri açma çalışma ruhsatı Bakanlıkça verilecektir.

5580 sayılı Kanun'un "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinde, kurumların denetimi neticesinde uygulanacak olan yaptırımlar bağlamında ikili bir ayrıma gidildiği; buna göre; eğer kurum açma izni verilen kurum, iki yıl içerisinde faaliyete başlamadıysa veya faaliyete başladıktan sonra Yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara verdiyse veyahut da kurum açma iznini amacı dışında kullanırsa, bu kurumların doğrudan kurum açma izni ile iş yeri açma çalışma ruhsatlarının iptal edileceği; ancak; özel öğretim kurumunun.

Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması, gerçeğe aykırı reklam ve ilan vermesi veya reklam ve ilanlarda öğrenci resim ve bilgilerini kullanması, haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması, bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması, mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması, 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması,

kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi ve mevzuata uygun olarak kapatılmamasının ilgili idarece tespiti halinde; anılan fiilin ilk kez gerçekleşmesi durumunda idari para cezası; tekrarı halinde katlı (artırılmış ) idari para cezası yaptırımı ile karşı karşıya kalacağı; üçüncü kez tekrarı halinde ise; kurumun kapatılacağı kurala bağlanmıştır.

Söz konusu düzenlemede amaçsal ve sistematik bir yorumla; Kanun koyucunun mevzuata aykırı işlemleri, aykırılığın ağırlık dercesine göre sınıflandırdığı ve yaptırıma bağladığı; aykırılığın sınıflandırılmasında ise; fiilin ağırlığı, eğitim öğretim hizmetinin niteliği, bu fiillerin eğitim öğretim hizmetinin işleyişine olan etkisi ile etki alanı gibi faktörler önem arz etmektedir.

Öte yandan; özel öğretim kurumlarının denetimi ve gözetimi için belirli bir standart belirlenmesi ve her kurum türü düzeyinde belirlenen standartlara uyulup uyulmadığının kontrolünün saptanabilmesi için; "kurum açma izninde onaylanan program onayları" kapsamında Talim Terbiye Kurulunca onaylanan müfredat dikkate alınarak denetiminin yapılacağı açık olup; kurum açma izninin amacı dışında kullanma yasağı da anılan denetimin sağlanması kapsamda öngörülen bir tedbirdir.

Mevzuatta ifade edilen kurum açma izninin amacı dışında kullanılması halinin; eğitim öğretim faaliyetinin dışına çıkılarak başka bir amaç için faaliyet gösterilmesi durumu ile sınırlanmasının; düzenlemenin lafzı ve ruhuna uygun olmadığının kabulü gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta; davacıya ait kişisel gelişim kursuna Tekirdağ Valiliği'nin 12/07/2018 tarihli işlemi ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, İngilizce Dil Öğretimi, KPSS Genel Kültür- Genel Yetenek Hazırlık, Matematik ve Türk Dili Kursları programları için kurum açma izni verildiği, ancak 11/12/2018 tarihinde yapılan denetimde tanzim edilen tutanakta beş sınıfta 8. sınıf öğrencilerine Fen Bilgisi, Türkçe, Matematik, İngilizce ve İnkılap Tarihi derslerine yönelik kurs verildiği hususuna yer verildiği anlaşılmaktadır.

Davalı idarece yapılan soruşturma kapsamında kurum müdürünün ifadesi alınmış olup; kurum müdürünün 24/04/2019 tarihli ifade tutanağında; ".. 8. sınıf öğrencisi olup kurumumuzda İngilizce eğitim alan öğrencilerimizin denetim günü yapılan İngilizce deneme sınavında tüm öğretmenler gözetmenlik görevindedir. Öğrencilerin talebi doğrultusunda dönem dönem mezuniyetleri gereği bilgi sahibi oldukları konular hakkında öğrencilerin ilgili derslerle alakalı soruları çözüldüğü doğrudur.

Yıl boyunca tüm program içeriği öğrencilere sadece İngilizce için aktarılmaktadır. Geri kalan derslerle ilgili düzenli bir ders programı yoktur.". 22/09/2019 tarihli ek ifade tutanağında ise "soruşturmaya tabi Fen ve Teknoloji dersi ise ilgili bölüm mezunu Hande İşcen (Fen ve Teknoloji Öğretmenliği mezunu) tarafından öğrencilerimizin talebi doğrultusununda derse girmiştir. Ancak Fen ve Teknoloji ile ilgili ders program onayı yoktur." "ifadelerinin yer aldığı görülmüştür.

Bu itibarla; dosyada yer alan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi neticesinde davacıya ait kursun kurum açma iznini amacı dışında kullandığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiş olup; dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.