Danıştay 8. Daire E.2021/4457 K.2024/2944

Dava konusu istem: ... ili dahilinde Sicil:... sayılı davacı uhdesinde bulunan ruhsatın 2015 yılına ait çevre ile uyum teminatı ödenmediğinden güncel teminat olan 14.652,00 TL tutarında idari para cezası verilmesine ilişkin ... İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarihli E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirket tarafından çevre ile uyum teminatı alınması uygulamasına 6592 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesinde yapılan değişiklikler sonucunda son verildiği ve mevcut ruhsatların ruhsat bedelinin içerisine işlenen çevre ile uyum bedelinin tahsilinin 01.01.2016 tarihinde başlayacağı ve 2015 yılına ait her hangi bir ödemenin öngörülmediği ileri sürülmekle birlikte, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun geçici 21. maddesinde;

bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte teminat iradı yapılması gerekmesine rağmen yapılamayan veya teminat irat işlemleri başlanıp sonuçlandırılamayan işlemler için teminat iradı kadar idari para cezası öngörüldüğünden ve davacı şirketin de anılan maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle 2015 yılı için teminat iradı yapmadığı sabit olduğundan, davacı şirkete 14.652,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih, ... sayılı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, çevre ile uyum teminatının son ödeme tarihinin 30.06.2015 olduğu, 6592 sayılı Kanun ile Şubat-2015 itibariyle çevre ile uyum teminatının yasal dayanağı kalmadığı, Kanun değişikliği ile artık ruhsat bedeli içerisinde alınacak olan çevre ile uyum teminatının tahsilinin 01.01.2016 tarihinde başlayacağı, 6592 sayılı Kanun ile 2015 yılı çevre ile uyum teminatı hakkında geçiş hükmü öngörülmediğinden, bu teminatın ödenmediğinden bahisle para cezası verilemeyeceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

.... ili sınırları dahilinde davacı adına 7874 sayılı maden ruhsatı düzenlenmiştir. Davalı idare tarafından davacının maden ruhsatına ait 2015 yılı çevre ile uyum teminatını ödemediği tespit edilmiştir. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... gün ve E... sayılı işlemiyle 2015 yılı çevre ile uyum teminatının ödenmediğinden bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun Geçici 21. maddesi uyarınca güncel teminat tutarı olan 14.652,00 TL tutarında idari para cezası uygulanmıştır. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesi'nin 4/2/2015 tarihli 6592 sayılı Kanun ile değiştirilmeden önceki halinde "Arama dönemi üretim izni ve üretim için işletme izni talep edildiğinde çevre ile uyum teminatı alınır. Bu teminat, özel kanunlarında belirtilen hükümler hariç yıllık işletme ruhsat harç bedeli kadar her yıl Haziran ayının son günü mesai saati bitimine kadar yatırılır. Bu teminatın süresi sonuna kadar yatırılmaması halinde ruhsat teminatı irad kaydedilir.

Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hale getirilmesini müteakip, çevre ile uyum teminatı iade edilir. İrad kaydedilerek tamamlanması istenilen teminatların ruhsat sahibi tarafından üç ay içinde yatırılması gerekir. Bu süre içinde yatırılmamış ise ikinci bir üç aylık süre verilir. Verilen bu sürede de teminatı yatırılmaz ise faaliyetler durdurulur. Teminat, takip eden altı ay içinde de tamamlanmaz ise ruhsat iptal edilir.

Bu Kanuna göre irad kaydedilen ve tamamlanması gereken teminatlar güncel teminat üzerinden alınır. Süresi içerisinde yatırılmayan teminatlar her defasında ikiye katlanır. Teminatlar, bir ay içinde muhasebe birimi emanet hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. Bu Kanuna göre irad kaydedilen teminatlar genel bütçeye gelir kaydedilir." hükmü mevcuttur.

3213 sayılı Maden Kanunu'nun (4/2/2015 tarihli ve 6592 sayılı Kanunun 9. maddesiyle değiştirilen) "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinde. "Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır.

Yatırılan işletme ruhsat bedelinin %50’si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş işgünü içinde aktarılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır.

(Değişik cümle:25/11/2020-7257/2 md.) Ruhsat bedelinin tamamının ocak ayının sonuna kadar yatırılmaması halinde yatırılmayan kısmın o yıl haziran ayının son gününe kadar 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında artırılarak ruhsat bedeli olarak yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir. Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz.

İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlaları, lületaşı ve oltutaşı için düzenlenen ruhsatlardan ruhsat bedeli alınmaz.

Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilerek 7 nci madde kapsamındaki mülkiyet izni sahiplerinden sahanın kabul edilerek teslim alındığına dair belgelerin Genel Müdürlüğe ibraz edilmesi şartı ile (…)(3) bu Kanun kapsamında ruhsata ilişkin geçmiş borcunun bulunmaması hâlinde çevre ile uyum bedeli iade edilir.." düzenlemesi yer almaktadır.

Aynı Yasanın geçici 21. maddesinde ise; " (Ek: 4/2/2015-6592/24 md.) Mevcut ruhsatların ruhsat bedeli yatırma yükümlülüğü 1/1/2016 tarihinde başlar. Ruhsat bedelinin süresinde yatırılmaması hâlinde 13 üncü madde hükümleri uygulanır. Ruhsat bedelleri yatırılan ruhsatların, ruhsat teminatları iade edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte teminat iradı yapılması gerekmesine rağmen yapılamayan veya teminat irat işlemleri başlatılıp sonuçlandırılamayan işlemler için bu Kanuna göre uygulanmamış teminat iradı kadar idari para cezası uygulanır. Teminat iradı işlemleri nedeniyle iptal durumuna gelmesine rağmen iptal edilmeyen ruhsatların iptal işlemleri sonuçlandırılır." hükmü mevcuttur.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacının ... ili dahilindeki Sicil:... sayılı ruhsatına ilişkin 2015 yılı çevre ile uyum teminatı ödenmediğinden bahisle dava konusu işlemle(... tarihli E... sayılı) güncel teminat tutarı olan 14.652,00-TL idari para cezası uygulanmış olup, aynı ruhsat hakkında yine 2015 yılı çevre ile uyum teminatı ödenmediğinden bahisle Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarihli E..... işlemi ile de 11.385,00 TL tutarında idari para cezası verilmiştir. Davacı tarafından her iki işlemin iptali için de ayrı ayrı dava açılmıştır.

Davalı idarenin ... tarihli E... işleminin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarihli kararı ile davanın reddine karar verilmiş, bu kararın istinaf edilmesi üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarihli E:..., K:... saylı kararı ile istinaf başvurusunun düzeltilerek reddine karar verildiği ( işlemin sayısının ve para cezası miktarının mahkeme kararında hatalı yazılması nedeniyle), bu kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Sekizinci Dairesinin 02.04.2024 tarihli ve E:2022/362,

K:2024/2045 sayılı kararı ile "2015 yılı için devam eden maden ruhsatlarının ruhsat bedeli ödeme yükümlülüğü olmadığı ancak yıllık işletme ruhsat harç bedeli kadar her yıl Haziran ayının son günü mesai saati bitimine kadar yatırılan çevre uyum teminatını ödeme yükümlüğünün 2015 yılı için tahakkuk ettiği ve vadesi geldiğinde ödenmesi gerektiği, 18/02/2015 tarihinde yürürlüğe giren 6592 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı Maden Kanunun 13. maddesi ile teminat ve harç uygulaması kaldırılmış, ruhsat bedeli uygulamasına geçilmiş olup ruhsat bedeli yatırılmaması ya da eksik yatırılması durumunda 20.000,00 TL idari para cezası öngörülmüştür.

3213 sayılı Yasanın geçici 21. maddesinde ise; maddenin yürürlüğe girdiği tarihte teminat iradı yapılması gerekmesine rağmen yapılamayan veya teminat irat işlemleri başlatılıp sonuçlandırılamayan işlemler için bu Kanuna göre uygulanmamış teminat iradı kadar idari para cezası uygulanır kuralı yer almıştır.

Değişikliğin yürürlüğe girdiği tarih (18/02/2015) itibariyle dava konusu edilen 2015 yılı çevre uyum teminatının henüz ödeme zamanının (2015 yılı Haziran ayının sonu) gelmediği de açıktır. Ayrıca söz konusu Yasal değişiklik sonrası 2015 yılına ilişkin olarak çevre uyum teminatının yatırılmadığında idari yaptırım olarak teminatın irat kaydedileceğine dair kanun hükmü bulunmadığı" gerekçesiyle davanın reddine ilişkin kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Uyuşmazlıkta idarece aynı ruhsat sahibi hakkında, aynı ruhsata ilişkin aynı nedenle farklı zamanlarda iki işlem tesis edildiği, taraflarca her ne kadar bu yönde bir iddia bulunmamaktaysa da resen araştırma ilkesi gereği işbu bozma kararı üzerine Mahkemesince bu durumun araştırılarak yukarıda belirtilen işlemlerin ( Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... gün ve E... sayılı işlemi (dava konusu işlem) ile Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarihli E... sayılı işlemi) mükerrer olup olmadığı, aynı nedenden kaynaklanıp kaynaklanmadığı araştırılarak bir karar verilmesi gerektiğinden eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen kararda hukuka uygunluk görülmemiştir.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.