Danıştay 8. Daire E.2021/4894 K.2024/226

Dava konusu istem: Davacı tarafından, kendisine ait Eskişehir İli, Odunpazarı İlçesi, …Mahallesi, …Sokak, No:…adresinde bulunan Keçeciler Hamamı isimli işletme için davalı idareye 2015 yılında verilen 30.000,00-TL tutarlı teminat mektubu ile 2017 yılında verilen 30.000,00-TL tutarlı teminat mektubunun iadesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine dair …tarih ve …sayılı Eskişehir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda; davacının belirtilen adreste yer alan işyeri için …tarih ve …sayılı, 30.000,00-TL tutarlı kesin teminat mektubunu teslim ettiği, yine aynı işyeri için Eskişehir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı'nın …tarih ve …sayılı "teminat güncelleme" konulu yazısı ile 2017 yılı için verilmesi gereken güncellenmiş teminat bedelinin istenilmesi üzerine …tarih ve …sayılı, 30.000,00-TL tutarlı kesin teminat mektubunun davacı tarafından idareye teslim edildiğinin görüldüğünü,

güncellenmiş hali ile davalı idarece davacıdan teminat talep edilmesine ilişkin anılan işlemlerden davacının en son 31.10.2017 tarihinde kesin teminat mektubunu idareye teslim ederek haberdar olduğunun kabulü gerektiğinden, davalı idarece yenilenmiş hali ile teminat talep edilmesi işlemine karşı davacı tarafından 60 gün içinde idari itiraz yoluna ya da doğrudan dava açma yoluna gidilmesi gerekirken, aradan uzun bir süre geçtikten sonra 08.09.2020 tarihinde yapılan başvurunun ve bu başvuruya verilen cevabın dava açma süresini canlandırmayacağı, bu kapsamda,

kesin teminat mektubunun düzenlendiği 31.10.2017 tarihinden itibaren 60 günlük süre içerisinde, en son 30.12.2017 tarihine kadar, herhangi bir idari başvuruda bulunulmaksızın veya dava açılmaksızın, bu tarihten çok sonra 04/12/2020 tarihinde açılan bu davanın, süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılarak, davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu işlemde başvurulacak kanun yolu ve süresinin gösterilmemesinin Anayasa'nın 40. maddesine aykırı olduğu, davacının, kendisinden istenilen teminatı, ruhsatının iptal edilmemesi için temin etmek zorunda kaldığı, bu nedenle uzun zamandır mağdur olduğu, davacı tarafından bankaya yatırılan teminatın davalı idarece iade edilmesi halinde kamu zararı doğmayacağı sadece davacının mağduriyetinin giderilmiş olacağı, davacının ekonomik zararı devam ettiği sürece süre aşımından sözedilemeyeceği, her zaman idareye başvurup dava açabileceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Eskişehir İli, Odunpazarı İlçesi dahilinde davaca adına 11.02.1991 tarihinde 20 yıl süreli, …numaralı jeotermal kaynak işletme ruhsatı düzenlenmiştir. Davacı tarafından söz konusu işletme için 5686 sayılı Kanun kapsamında davalı idareye 30.04.2015 yılında verilen 30.000,00-TL tutarlı teminat mektubu ile 31.10.2017 yılında verilen 30.000,00-TL tutarlı teminat mektupları vermiştir.

Davacı tarafından 08.09.2020 tarihli dilekçe ile davalı idareye başvurularak, tarafına ait hamam işletmesinin ÇED Yönetmeliğinin kapsamı dışında değerlendirildiğini, dolayısı ile teminat alınacak işletmelerden olmadığı gerekçesiyle ruhsatı iptal edilmeksizin teminat mektuplarının iade edilmesini talep etmiştir. Eskişehir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı'nın …tarih ve …sayılı işlemi ile " 5686 sayılı Jeotermal Kaynak ve Doğal Mineralli Sular Kanunu ve Uygulama Yönetmeliği gereğince alınan teminatın idare payının yatırılmaması, faaliyet raporunun verilmemesi vs. durumlarda yaptırım olarak kaydedilmesinin öngörüldüğü, bu sebeple teminatın ruhsat iptal edilmeksizin iadesinin mümkün olmadığı" gerekçesi ile reddedilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde;

"1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür." hükmüne,

İşlem tarihinde yürürlükte bulunan hali ile ,"İdari makamların sükutu" başlıklı 10. maddesinde;

"1. İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler.

2. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı,isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." hükmüne,

"Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde ise,

"1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.

2. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde, özel yasalarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay ve idare mahkemelerinde dava açma süresinin altmış gün olduğu; idari uyuşmazlıklarda bu sürenin yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı.

10. maddesinde, ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, ilgililerin altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusunu göre Danıştay’a, idare ve vergi mahkemelerine dava açabileceği, altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgilinin bu cevabı, istemin reddi sayarak dava açabileceği gibi kesin cevabı da bekleyebileceği, bu taktirde dava açma süresinin işlemeyeceği ancak bekleme süresinin başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemeyeceği,

dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabileceği hükmüne yer verilmiştir.

Kişilerin, haklarında daha önce idarece tesis edilmiş herhangi bir işlem olmaksızın, idari davaya konu olabilecek yeni bir işlemin tesis edilmesi veya eylemin ifası için yapılan başvuru neticesinde tesis edilen işlemin 10. madde kapsamında yapılmış başvuru olduğu ve dava açma süresinin de, bu başvuru üzerine tesis edilen işlemin tebliğinden itibaren başlayacağı, kişilerin haklarında daha önce tesis edilmiş işlem olmakla birlikte, idari dava açılmadan önce işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi yada yeni bir işlem yapılması amacıyla yaptıkları başvurunun ise, 11. madde kapsamında yapılmış başvuru olduğundan, ilgililer tarafından yapılan başvurunun kapsamı belirlenerek, dava açma süresinin de anılan maddelerde belirtilen esaslara göre hesaplanması gerekmektedir.

Kanun'da her iki başvuru yolu da ayrıntılı düzenlenmek suretiyle birbirlerinden farklı usullere bağlandığı görülmekte olup; 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında, idareden ilk defa bir işlem tesisi talep edilmesi için yapılan başvurunun, her zaman yapılabileceği -bunun için herhangi bir sürenin öngörülmediği- idarece cevap verilmemesi veya başvurunun reddi halinde dava açma süresinin başlayacağı, ancak; idarece tesis edilmiş bir işlemin kaldırılması, iptal edilmesi veya geri alınması gibi taleplerle yapılan başvuru için, kanun koyucunun bir süre öngördüğü, buna göre; iptali, geri alınması veyahut da kaldırılması istenilen işleme karşı, genel dava açma süresi içinde başvurunun yapılması ve bu başvurunun zımnen veya açıktan reddi halinde süresi içinde dava açılması gerektiği açıktır.

Olayda; davacının 08.09.2020 tarihinde yapmış olduğu başvurunun, tarafına ait hamam işletmesinin ÇED Yönetmeliğinin kapsamı dışında değerlendirildiğini, dolayısı ile teminat alınacak işletmelerden olmadığı gerekçesiyle ruhsatı iptal edilmeksizin teminat mektuplarının iade edilmesi talebini içerdiği, idarenin yeni bir işlem tesis etmesinin talep edildiği nitekim idarece başvuruya verilen cevapta ancak jeotermal işletme ruhsatının iptali halinde teminatın iade edilebileceği gerekçesiyle talebin reddedildiği görüldüğünden, bu talebinin, 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yönündeki … İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.