Danıştay 8. Daire E.2021/5566 K.2024/2757

24/02/2021 tarihinde davalı idareye başvurularak Acil Durum ve Afet Yönetimi Ön Lisans Programı ile Sosyal Hizmetler Ön Lisans Programı'nın sağlık alanında mesleki üst öğrenim sayılmasının talep edildiği, ancak taleplerinin dava konusu ... tarih ve ... sayılı yazı ile reddedildiği, hangi bölümlerin sağlık alanında mesleki üst öğrenim sayıldığının Sağlık Bakanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısında belirtildiği, ancak sağlık çalışanlarının tercih edip bitirdiği bölümler arasında yer alan Acil Durum ve Afet Yönetimi Ön Lisans Programı ile Sosyal Hizmetler Ön Lisans Programı'nın mesleki üst öğrenim listesinde yer almadığı,

bu programları bitiren sağlık çalışanlarının intibaklarının yapılmadığı, zam ve tazminatlardan yararlanamadıkları, ilgili programların mesleki üst öğrenim lisans bölümleri olan Acil Yardım ve Afet Yönetimi Lisans Bölümü ile Sosyal Hizmetler Lisans Bölümü'nün sağlık alanında üst öğrenim sayıldığı, lisans programlarının üst öğrenim sayılmasına rağmen ön lisans programlarının sayılmamasının bu programları tercih eden sağlık çalışanlarının mağdur olmasına neden olduğu,

ilgili programları tercih eden sağlık çalışanlarının hem deneyim kazanmak, hem de zam ve tazminatlardan yararlanmak için eğitim aldıkları, bu programların ders içeriklerinin üst öğrenim olan lisans bölümlerinin ders içerikleri ile büyük çoğunlukla aynı olduğu, Acil Durum ve Afet Yönetimi Ön Lisans Programı'nın üniversitelerce yapılan tanıtımlarında bu programı başarı ile tamamlayarak mezun olanların isterlerse Dikey Geçiş Sınavı'na girerek Acil Yardım ve Afet Yönetimi, Hemşirelik, Hemşirelik ve Sağlık Hizmetleri Lisans Programlarında lisans öğrenimlerine devam edebileceklerinin belirtildiği,

Sosyal Hizmetler Ön Lisans Programı'nı tamamlayanların da aynı şekilde Sosyal Hizmetler ve Sosyoloji Lisans Programlarında öğrenimlerine devam edebilecekleri, dolayısıyla devam edilecek bölümlerin doğrudan sağlık alanında üst öğrenim sayılan bölümler olduğu, ders programları açısından da bahsi geçen ön lisans programlarının devamı niteliğindeki lisans programlarından farkının bulunmadığı,

sağlık personelinin maddi ve manevi külfetine katlanarak ve çeşitli fedakarlıklarda bulunarak tamamlamış oldukları eğitimlerinin kendilerine herhangi bir yarar sağlamıyor olmasının Anayasa'nın 42. maddesinde düzenlenen eğitim ve öğretim hakkı ve ödevine dair hükmü ile sağlanmak istenen yararı karşılamadığı gibi yine 49. maddesinde ifade edilen hükme de aykırılık teşkil ettiği iddia edilmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI

14/07/2021 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında 2547 sayılı Kanun'un 43/b maddesi uyarınca Üniversitelerarası Kurul'un görüşü de dikkate alınarak Sosyal Hizmetler Ön Lisans Programı ve lisans programının dersleri ve içerikleri incelendiğinde her iki programda benzer dersler olmakla birlikte, sadece lisans programında sağlık ve sağlık sistemiyle ilgili derslerin mevcut olduğu (örneğin.

Tıbbi Sosyal Hizmet, Psikiyatrik Sosyal Hizmet, Engellilik ve Sosyal Hizmet vb) ön lisans programında sağlık ile ilgili dersler olmadığından Sosyal Hizmetler Ön Lisans mezunlarının sağlık teknikeri unvanı almalarının ve Sosyal Hizmetler Ön Lisans Programının sağlık hizmetleri sınıfında çalışanlar için üst öğrenim sayılmasının uygun olmadığına.

Acil Durum ve Afet Yönetimi Ön Lisans Programı ve lisans programı dersleri ve içerikleri incelendiğinde her iki programda benzer dersler olmakla birlikte, sadece lisans programında sağlık ve sağlık sistemiyle ilgili derslerin mevcut olduğu (örneğin.

Acil Servis Araçları Eğitimi, Acil Hasta Bakımı, Fizyopatoloji, Tıbbi Terminoloji, Temel Anatomi vb) ön lisans programında sağlık ile ilgili dersler olmadığından Acil Durum ve Afet Yönetimi Ön Lisans mezunlarının sağlık teknikeri unvanı almalarının ve Acil Durum ve Afet Yönetimi Ön Lisans Programının sağlık hizmetleri sınıfında çalışanlar için üst öğrenim sayılmasının uygun olmadığına karar verildiği, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava, davacı sendika tarafından, Acil Durum ve Afet Yönetimi Ön Lisans Programı ile Sosyal Hizmetler Ön Lisans Programı'nın sağlık alanında mesleki üst öğrenim sayılması için yapılan başvurunun reddine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ...tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu'nun Lisans düzeyinde öğretim başlıklı 43. maddesinin b) bendinde, aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim - öğretim yapan üniversitelerde, eğitim öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususu Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine; öğretmen yetiştiren birimler için belirtilen esasların tespiti Milli Eğitim Bakanlığı ile de işbirliği yapılarak, Yükseköğretim Kurulunca düzenleneceği kuralı yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davanın davacı sendika tarafından, Acil Durum ve Afet Yönetimi Ön Lisans Programı ile Sosyal Hizmetler Ön Lisans Programı'nın sağlık alanında mesleki üst öğrenim sayılması için yapılan başvurunun reddine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açıldığı,

konuya ilişkin 2547 sayılı Kanun'un 43/b maddesi uyarınca Üniversitelerarası Kurul'un görüş sorulduğu verilen cevaptan, Sosyal Hizmetler Ön Lisans Programı ve lisans programının dersleri ve içerikleri incelendiğinde her iki programda benzer dersler olmakla birlikte, sadece lisans programında sağlık ve sağlık sistemiyle ilgili derslerin mevcut olduğu (örneğin.

Tıbbi Sosyal Hizmet, Psikiyatrik Sosyal Hizmet, Engellilik ve Sosyal Hizmet vb) ön lisans programında sağlık ile ilgili dersler olmadığından Sosyal Hizmetler Ön Lisans mezunlarının sağlık teknikeri unvanı almalarının ve Sosyal Hizmetler Ön Lisans Programının sağlık hizmetleri sınıfında çalışanlar için üst öğrenim sayılmasının uygun olmadığına.

Acil Durum ve Afet Yönetimi Ön Lisans Programı ve lisans programı dersleri ve içerikleri incelendiğinde her iki programda benzer dersler olmakla birlikte, sadece lisans programında sağlık ve sağlık sistemiyle ilgili derslerin mevcut olduğu (örneğin.

Acil Servis Araçları Eğitimi, Acil Hasta Bakımı, Fizyopatoloji, Tıbbi Terminoloji, Temel Anatomi vb) ön lisans programında sağlık ile ilgili dersler olmadığından Acil Durum ve Afet Yönetimi Ön Lisans mezunlarının sağlık teknikeri unvanı almalarının ve Acil Durum ve Afet Yönetimi Ön Lisans Programının sağlık hizmetleri sınıfında çalışanlar için üst öğrenim sayılmasının uygun olmadığının bildirilmesi üzerine 14/07/2021 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında istemin reddedildiği anlaşılmaktadır.

Danıştay 8. Dairesince yapılan ara kararları ile mesleki üst öğrenime ilişkin yapılan güncelleme sonucu bir değişiklik olup olmadığı ve söz konusu programların ön lisans ve lisans düzeyinde ders isimleri ve içerikleri sorulmuş verilen cevaptan Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının 29.04.2022 tarihli toplantısında konunun tekrar görüşüldüğü ancak görüşlerinde değişiklik olmadığı 10.05.2022 günlü yazıyla Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirildiği, her iki ön lisans eğitiminde sağlıkla ilgili derslerinin bulunmadığı, bu nedenle sağlık alanında mesleki üst öğrenim sayılamayacağı belirtilmiştir.

Bu durumda Acil Durum ve Afet Yönetimi Ön Lisans Programı ile Sosyal Hizmetler Ön Lisans Programı'nın sağlıkla ilgili dersler içermemesi nedeniyle sağlık alanında bir üst öğrenim sayılması mümkün olmadığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ

Dava konusu Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ...tarih ve ... sayılı kararında.

"Sosyal Hizmetler Ön Lisans Programı ve lisans programının dersleri ve içerikleri incelendiğinde her iki programda benzer dersler olmakla beraber sadece lisans programında sağlık ve sağlık sistemiyle ilgili dersler mevcuttur. (örneğin Tıbbi Sosyal Hizmet, Psikiyatrik Sosyal Hizmet, Engellilik ve Sosyal Hizmet vb) ön lisans programında sağlık ile ilgili dersler olmadığından Sosyal Hizmetler Ön Lisans mezunlarının sağlık teknikeri unvanı almaları ve Sosyal Hizmetler Ön Lisans Programının sağlık hizmetleri sınıfında çalışanlar için üst öğrenim sayılmasının uygun olmadığına.

Acil Durum ve Afet Yönetimi Ön Lisans Programı ve lisans programı dersleri ve içerikleri incelenmiş ve her iki programda benzer dersler olmakla beraber sadece lisans programında sağlık ve sağlık sistemiyle ilgili dersler mevcuttur.

(Örneğin: Acil Servis Araçları Eğitimi, Acil Hasta Bakımı, Fizyopatoloji, Tıbbi Terminoloji, Temel Anatomi vb) ön lisans programında sağlık ile ilgili dersler olmadığından Acil Durum ve Afet Yönetimi Ön Lisans mezunlarının sağlık teknikeri unvanı almalarının ve Acil Durum ve Afet Yönetimi Ön Lisans Programının sağlık hizmetleri sınıfında çalışanlar için üst öğrenim sayılmasının uygun olmadığına" karar verilmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat:

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 'Tanımlar' başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (r) bendinde. "Ön Lisans: Ortaöğretim yeterliliklerine dayalı, en az iki yıllık bir programı kapsayan nitelikli insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan veya lisans öğretiminin ilk kademesini teşkil eden bir yükseköğretimdir." hükmü, (s) bendinde.

"Lisans: Ortaöğretime dayalı, en az sekiz yarı yıllık bir programı kapsayan bir yükseköğretimdir." hükmü, 'Lisans düzeyinde öğretim' başlıklı 43. maddesinde.

"Yükseköğretim, harca tabi olup bu kanunda belirlenen amaç ve ana ilkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir...Aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim - öğretim yapan üniversitelerde, eğitim - öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususu Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine; öğretmen yetiştiren birimler için belirtilen esasların tespiti Milli Eğitim Bakanlığı ile de işbirliği yapılarak, Yükseköğretim Kurulunca düzenlenir..." hükmü düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdarelerin işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahip oldukları açıktır. Ancak bu takdir hakkı, serbestçe kullanılanabilecek bir keyfiyeti ifade etmeyip, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmelidir. İdarelerin; düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, uygulamaları çağın gereklerine ve toplumun ihtiyaçlarına uygun olarak değiştirip, yeniden düzenlemesi, kamu hizmetine egemen olan ilkelerden biri olan uyarlama (değişkenlik) ilkesi uyarınca hem bir görev hem de bir yetki niteliği taşımaktadır.

Kamu yararı kavramı, tüm devlet organlarının işlem ve eylemlerinin genel nitelikteki amacını ve aynı zamanda nedenini oluşturmakta, çeşitli hak ve özgürlükler açısından bir sınırlama nedeni niteliği de taşımakta olup bu kavram genel bir ifadeyle bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade etmektedir.

Kanun koyucu tarafından idareye tanınan düzenleme yetkisinin başta kamu yararı olmak üzere hizmet gereklerine, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kazanılmış haklara riayet ilkelerine uygun olarak kullanılması gerektiği tartışmasızdır.

Dairemizin muhtelif tarihli Ara kararları ile davalı idare ve Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'ndan konuya ilişkin tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesi istenilmiş olup kayda alınan

cevabi yazılarda, Sosyal Hizmetler Ön Lisans Programı ile Acil Durum ve Afet Yönetimi Ön Lisans Programında sağlıkla ilgili derslerin olmadığı belirtilmiştir.

Uyuşmazlıkta; lise ya da ön lisans eğitimleri sonrasında kişilerin tamamladıkları üst öğrenim bölümlerinin hepsinin mesleki üst öğrenim olarak değerlendirilemeyeceği; Sosyal Hizmetler Ön Lisans Programı ile Acil Durum ve Afet Yönetimi Ön Lisans Programının dersleri ve içerikleri incelendiğinde, anılan programlarda sağlık ile ilgili dersler olmadığı, sağlık ile ilgili derslerin lisans programlarında yer aldığı anlaşılmaktadır.

Bu kapsamda; dava konusu düzenlemede hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.