Danıştay 8. Daire E.2021/6097 K.2024/4944

Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi sınırlarında bulunan uhdesindeki S:... sayılı II-B grubu maden arama ruhsatının iptaline ilişkin ...tarih ve E... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verile...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Ülkemizde ilk Kovid-19 vakasının tespiti üzerine idarelerce bu tarihten itibaren bir çok tedbir alınmaya başlanıldığı, bu kapsamında insan ve toplum sağlığı bakımından tehlikeli sonuçlara sebep olan Kovid-19 virüsü salgını ve bu salgın ile mücadele kapsamında hayata geçirilen kısıtlamaların özel hayatı ve çalışma hayatını olumsuz etkilediği, nitekim bu hususun davalı idarece de kabul edilerek 17.04.2020 tarihli düzenleyici işlem ile 01.04.2020 tarihinden itibaren (davacının 23.03.2020 tarihli başvurusuna konu talepleri de kapsar şekilde) mücbir sebep hali ilan edilmiş olduğu,

ancak ilgili Bakanlık işlemi irdelendiğinde mücbir sebep hali başlangıç tarihinin 01.04.2020 tarihi olarak belirlenmesinin somut ve hukuki gerekçelerinin ortaya konulmadığı, davacının ruhsat süresinin son günü ve başvuru tarihi olan 22.03.2020 tarihi itibariyla (01.04.2020 tarihinde olduğu gibi) yurt çapında pandemi nedeniyle bir çok kısıtlayıcı tedbirin uygulanmakta olduğu hususları nazara alındığında,

Bakanlıkça mücbir sebep hali için belirlenen tarihten önce ancak pandemi nedeniyle yurt çapında genel tedbirlerin uygulanmaya başlanıldığı bir tarihte tarafına mücbir sebep hükümlerinin uygulanması yönünde yapılan davacı başvurusunun kabul edilmemesinin eşitlik ve hakkaniyet ilkesine aykırılık teşkil edeceği kanaatine varıldığından, davacının 23.03.2020 tarihli başvurusunun kabul edilmeyerek arama ruhsatının iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Sicil:... sayılı ruhsat sahasının arama ruhsat süresi sonu olan 23/03/2020 tarihi veya öncesi tarihleri kapsayan KOVİD-19 ile ilgili olarak yayınlanmış hüküm veya Bakanlık kararı bulunmadığı, KOVİD-19 ile ilgili olarak yayınlanmış Bakanlık Oluru ile (söz konusu ruhsatın ruhsat süresinin sonrası döneme ait olan) 01/04/2020 - 30/06/2020 tarihleri arası “mücbir sebep hâli” ilan edilmiş olduğu, davaya konu ruhsat için “mücbir sebep hali” uygulanması mümkün olmadığından, ruhsat süresi sonuna kadar yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerin ertelenmesi imkanı bulunmadığı, Maden Kanunu hükümleri gereği işlem tesis edildiği, dava konusu işlemde hukuka ve usule aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verimemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... ili, ... ilçesi, ... köyü hudutları dahilinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan S:... sayılı II-B grubu maden arama ruhsatına ilişkin olarak (ruhsat süresinin de son günü olan) 23/03/2020 tarihinde davacı tarafından verilen dilekçe ile Kovid-19 hastalığının ilerleyen seyri gerekçe gösterilerek ruhsat süresi sonuna kadar verilmesi geren işletme projesinin tesliminin ve işletme ruhsatı talebine bağlı mali yükümlülüklerin ertelenmesinin istenildiği, başvurunun Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarihli E... sayılı işlemi ile reddedilerek arama ruhsatının 3213 sayılı Kanunun 24/1. maddesinde öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmediğinden bahisle iptaline karar verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunun "Arama faaliyeti" başlıklı 17. maddesinin 2. fıkrasında; "(Değişik ikinci fıkra: 28/11/2017-7061/48 md.) Genel arama dönemi süresi sonuna kadar maden arama projesinde belirtilen maden kaynağına ilişkin bilgilerin ve bu dönemde yapılan arama faaliyetlerine ilişkin yatırım harcamalarını da gösteren genel arama faaliyet raporunun verilmesi zorunludur.

Genel arama dönemi sonuna kadar ön arama ve genel arama faaliyet raporları ile yatırım harcama kalemlerine ait belgelerin Genel Müdürlüğe verilmemesi halinde arama ruhsatı iptal edilir. Genel Müdürlüğe verilen ön arama ve genel arama raporlarının veya yatırım harcama kalemlerine ait belgelerin uygun bulunmaması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve eksikliklerin bir ay içinde giderilmesi ruhsat sahibine yazılı olarak bildirilir.

Tebliğ tarihinden itibaren eksikliklerin verilen sürede tamamlanmaması veya verilen ön arama ve genel arama faaliyet raporları ile yatırım harcama kalemlerine ait belgelerin uygun bulunmaması halinde arama ruhsatı iptal edilir. İlgili mevzuat kapsamında diğer kurumların, ruhsat sahibinin gerekli izinlere ilişkin başvurusunu olumsuz sonuçlandırması veya bu izinlerin ruhsat sahibinden kaynaklanan nedenlerle alınamaması halinde arama ruhsatı iptal edilir.

Bu fıkradaki yükümlülükleri yerine getirilen arama ruhsatı, IV. Grup madenlerde dört yıl detay arama dönemine hak sağlar. II. Grup (b) bendi, III. ve V. Grup ruhsatlarda ise genel arama dönemi sonuna kadar işletme ruhsat talebinde bulunulmaması halinde ruhsat iptal edilir." hükmü bulunmaktadır.

Aynı Yasanın 24. maddesinin 1. fıkrasında; " İşletme ruhsatı taleplerinde, I. Grup (b) bendi ve II. Grup (a) ve (c) bendi madenler için ihale bedelinin yatırılmasından itibaren iki ay içinde, diğer maden grupları için arama ruhsat süresi sonuna kadar Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere işletme ruhsat taban bedeli ve işletme ruhsat bedeli yatırılarak,

yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve bu projenin uygulanabilmesi için gerekli olan mali yeterliliğine ilişkin belgelerin ve aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur.

Aksi hâlde talep reddedilir ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır.(…) düzenlenmesine yer verilmiştir.

Anılan Kanunun 26/03/2020 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7226 sayılı Kanunun 15. maddesi ile eklenen Ek Madde 19. maddesinde ise. "Mücbir sebeplerden herhangi birinin bulunması hâlinde Bakanlık tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak bu Kanun kapsamındaki mali yükümlülüklerin ve/veya beyanların ertelenmesi ile mali yükümlülüklerin taksitlendirilmesine karar verilebilir.

Bu takdirde mali yükümlülüklere ilişkin zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler erteleme süresince işlemez. Bu hükmün uygulanması için mücbir sebebin malum olması veya ilgililer tarafından ispat veya tevsik edilmesi gerekir.

Bakanlık, mücbir sebep sayılan hâller nedeniyle; bölge, il, ilçe, mahal veya afete maruz kalanlar itibarıyla mücbir sebep hâli ilan etmeye ve bu sürede bu Kanunda belirlenen mali yükümlülüklerden yerine getirilemeyecek olanları tespit etmeye yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, ... İli, ... İlçesi hudutları dahilinde ve davacı uhdesinde bulunan Sicil:... sayılı II. Grup b bendi maden arama ruhsatlı saha ile ilgili olarak, söz konusu arama ruhsatının 23/03/2018 tarihinde arama ruhsatı düzenlenerek yürürlüğe girdiği, bu tarihten başlayarak 1 yıl ön arama dönemi içerisinde bulunduğu, 23/03/2019 tarihi itibari ile genel arama dönemine geçirildiği, genel arama dönemi süresi sonu olan 23/03/2020 tarihinde 23/03/2020 tarih ve 25761 sayılı dilekçeyle ülkemizdeki Covid-19 hastalığının seyrinin ilerlemesi gerekçe gösterilerek işletme projesinin teslimi ile işletme ruhsatı talebine bağlı mali yükümlülüklerin ertelenmesinin talep edildiği, başvurunun dava konusu işlem ile reddedilerek arama ruhsatının iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda aktarılan 3213 Sayılı Maden Kanununun Ek-19 uncu maddesi hükmüne istinaden, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca, 24.03.2020 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 518 Sıra Nolu. Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğine uyumlu olarak, "Mücbir sebep gereği Madencilik için alınacak tedbirler" kapsamında alınan 17.04.2020 tarihli ve E.10581 sayılı Bakanlık Oluru ile 01/04/2020 - 30/06/2020 tarihleri arası “mücbir sebep hâli” ilan edilmiştir.

Dava konusu ruhsatın arama ruhsat süresi sonu olan 23/03/2020 tarihi veya öncesi tarihleri kapsayan COVİD-19 ile ilgili olarak yayınlanmış hüküm veya Bakanlık kararının mevcut olmadığı, bu haliyle davaya konu ruhsat için “mücbir sebep hali” uygulanmasının mümkün bulunmadığı, dolayısıyla ruhsat süresi sonuna kadar yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerin ertelenmesi imkanı olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, işletme projesi verme, ruhsata bağlı malî yükümlülüklerin yerine getirme süresinin, arama ruhsatının son günü olan 23/03/2020 tarihinde sona erdiği dikkate alındığında, erteleme talebinin reddedilerek davacı uhdesindeki arama ruhsatının ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda iptaline yönelik işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki.... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihaî kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır. Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyoruz.