Danıştay 8. Daire E.2021/6238 K.2024/1003

Dava konusu istem: Mersin ili, Erdemli ilçesi dahilinde bulunan … sicil numaralı IV. Grup maden (krom) işletme ruhsatına sahip davacı şirketin 2014 yılına ait çevre ile uyum teminatını ödemediğinden bahisle 59.871,00.-TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Mersin ili, Erdemli ilçesi hudutları dahilinde 200709189 sayılı IV. Grup krom madeni işletme ruhsatlı sahayı işleten davacı şirket tarafından 2014 yılı çevre ile uyum teminatının 2014 yılının Haziran ayı sonuna kadar yatırması gerektiği, davacı şirket tarafından ruhsat harcının ödendiği beyan edilmiş ise de ruhsat harcı ile çevre ile uyum teminatının ayrı iki ödeme olduğu, davacı şirket tarafından 2014 yılı çevre ile uyum teminatının ödendiği beyan edilmiş ise de buna dair herhangi bir dekont sunulamadığı bu nedenle, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ruhsat harcının 31/01/2016 tarihinde Mersin İli, Erdemli İlçe Vergi Dairesine ödendiğini, yöneltilen idari para cezasının yatırılmayan harçların neredeyse 12 katı olduğu, işlemin hukuka aykırı olduğunu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mersin ili, Erdemli ilçesi hudutları dahilinde davacı şirket adına … sayılı IV. Grup krom maden işletme ruhsatı düzenlenmiştir. Davacı tarafından maden sahasına ilişkin 2014 yılına ait çevre ile uyum teminatını ödememiştir. Davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemi ile çevre uyum teminatı ödenmediğinden bahisle davacı şirket 59.871,00.-TL idari para cezasıyla cezalandırılmıştır. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun 6592 sayılı Kanun'un 24. maddesi ile eklenen geçici 21. maddesinde ise; "Mevcut ruhsatların ruhsat bedeli yatırma yükümlülüğü 1/1/2016 tarihinde başlar. Ruhsat bedelinin süresinde yatırılmaması hâlinde 13 üncü madde hükümleri uygulanır. Ruhsat bedelleri yatırılan ruhsatların, ruhsat teminatları iade edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte teminat iradı yapılması gerekmesine rağmen yapılamayan veya teminat irat işlemleri başlatılıp sonuçlandırılamayan işlemler için bu Kanuna göre uygulanmamış teminat iradı kadar idari para cezası uygulanır. Teminat iradı işlemleri nedeniyle iptal durumuna gelmesine rağmen iptal edilmeyen ruhsatların iptal işlemleri sonuçlandırılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

3213 sayılı Maden Kanunu'nun (4/2/2015 tarihli ve 6592 sayılı Kanunun 9. maddesiyle değiştirilen) "Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur.

İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır.

Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir. Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz.

Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir." düzenlemesi yer almaktadır.

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliğinin "Çevre ile uyum teminatı" başlıklı geçici madde 5. fıkrasında "(1) Ruhsat sahibince Genel Müdürlüğe çevre ile uyum bedeli olarak verilen banka teminat mektubu, güncel ruhsat bedelinin %30’u olan çevre ile uyum bedelinin nakit olarak yatırılması halinde ruhsat sahibine iade edilir.

(2) Çevre ile uyum teminatları süresinde yatırılmamış ruhsatlar için 2015 yılına ait güncel teminat üzerinden idari para cezası uygulanır. Ancak, bu bedel 6592 sayılı Kanun ile getirilen ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda öngörülen idari para cezasından fazla olamaz." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; maden sahaları içerisinde yapılacak madencilik faaliyetinde 3213 sayılı Maden Kanunun 13. maddesi gereği ödenmesi zorunlu olan çevre uyum teminatının Yasada 4/2/2015 tarihinde yapılan değişiklikle yürürlükten kaldırıldığı ve söz konusu değişiklikle "ruhsatın yürürlükte kaldığı takvim yılı sayısı, maden grubu, cinsi ve alan büyüklüklerine göre belirlenen katsayılarla çarpılarak ekli tablolarda gösterildiği şekilde hesaplanarak her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması gereken tutar " olarak tanımlanan ruhsat bedeli uygulamasına geçildiği ve Maden Kanunu'na eklenen geçici 21. madde ile de ruhsat bedeli yatırma yükümlülüğünün 1/1/2016 tarihine kadar ertelendiği açıktır.

Söz konusu düzenleme ile mevcut ruhsatların ruhsat bedeli ödeme yükümlülüklerine açıklık getirildiği ve 2014 yılı için devam eden maden ruhsatlarının ruhsat bedeli ödeme yükümlülüğü olduğu ancak yıllık işletme ruhsat harç bedeli kadar her yıl Haziran ayının son günü mesai saati bitimine kadar yatırılan çevre uyum teminatını ödeme yükümlüğünün 2014 yılı için tahakkuk ettiği ve vadesi geldiğinde ödenmesi gerektiği ancak davacı tarafından bu yükümlülüğün yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, temyize konu kararın cezalandırmaya esas alınan fiilin sübuta erdiğine ilişkin gerekçesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak, uygulanan ceza miktarının tespiti uygulanacak idari para cezası miktarı açısından önem taşımaktadır.

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan, Maden Yönetmeliğinin geçici 5. maddesi gereğince çevre ile uyum teminatları süresinde yatırılmamış ruhsatlar için 2015 yılına ait güncel teminat üzerinden idari para cezası uygulanacağı ancak, bu bedelin 6592 sayılı Kanun ile getirilen ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda öngörülen idari para cezasından fazla olamayacağı hüküm altına alınmıştır.

3213 sayılı Kanuna aykırılık teşkil eden eylemi nedeniyle davacıya, … tarih ve … sayılı işlemi ile çevre uyum teminatı ödenmediğinden bahisle 59.871,00.-TL idari para cezası verilmiş olup, bu bedelin 6592 sayılı Kanun ile getirilen ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda öngörülen idari para cezasından fazla olduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.