Danıştay 8. Daire E.2021/7136 K.2024/5110

Dava konusu istem: Dava, davacı şirket adına gönderilen 24/12/2019 tarihli ve sonrası su faturalarında köy aboneliğine uygun birim fiyatının uygulanması yönünde yapılan talebin reddine dair … tarih ve … sayılı işlemin ve işlemin dayanağı yapılan Muğla Su Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Abone Hizmetleri ve Tarifeler Yönetmeliğinin 8'inci maddesinin 1'inci fıkrasının (j) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirkete ait otelin bulunduğu yerin önceden köy yerleşik alan sınırları dahilindeyken daha sonra mahalle statüsüne geçtiği, her ne kadar kanuni düzenlemenin lafzi yorumuyla indirimli su tarifesi hakkından belirtilen statüde bulunan herkesin yararlanabileceği gibi bir sonuca varılabilmekte ise de esasen kanunun amaçsal yorumu yoluna gidildiğinde ve bu işlemin uygulayıcısı MUSKİ tarafından çıkarılan Tarifeler Yönetmeliğine bakıldığında, köy konut tarifesinin uygulanacağı abonelerin,

köy hayatının idamesi için gerekli ve köy halkına hizmet veren iş yeri olduğunu belgeleyen iş yerleri olacağının anlaşıldığı, köy hayatının idamesi için gerekli ve köy halkına hizmet veren bakkal, kahvehane, marangoz, terzi, lokanta, kasap, berber, manav, fırın ve benzeri ölçekteki faaliyetlerin icra edilmesi amacıyla bizzat köy halkının kendisi tarafından işletilen ve geçimini bu yolla sağlayan sıfatına sahip olmayan kişilerin, indirimli tarife uygulamasından yararlandırılmasının hukuken mümkün olmadığı, söz konusu indirimli tarife hakkının, sadece bu yerlerde yaşayanlar için getirilmiş sosyo - ekonomik amaçlı bir düzenleme olduğu,

köy statüsünde iken 6360 sayılı Kanunla mahalle statüsüne dönüşen yerde yaşayan konumunda olmayan davacı şirkete ait otel işletmesinin anılan indirimli tarife hakkından yararlandırılmasının.

Kanun hükmünün getiriliş amacına uygun düşmediği, 6360 Sayılı Kanunun geçici 1'inci maddesinin 15'inci fıkrasının yasama gerekçelerinde de, söz konusu indirimli tarife hakkının mahalle sakinleri ve bu yerlerde yaşayanlar için getirildiği dikkate alındığında, ilgili düzenlemeler kapsamında olmayan davacı şirkete ait otel işletmesinin bu haktan yararlandırılmamasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, yönetmelik hükmü ile kanun maddesine aykırı düzenleme yapıldığı, kanun hükmünde yer almayan bir sınırlamanın yönetmelik hükmü ile getirilmesinin hukuka, üst hukuk normlarına ve mevzuata aykırı olduğu, kanun hükmü gereği köy aboneliğine uygun birim fiyattan su faturalarının düzenlenmesi gerektiği, 6360 sayılı Kanunda indirimli tarifeden yararlanabilecek abonelere ilişkin herhangi bir sınırlama getirilmediği belirtilerek temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, davacı şirkete ait ... / ... mahallinde bulunan ... Dalaman ... Resort & Spa Otelin su tüketim bedelinin 6360 sayılı Kanunun geçici 1'inci maddesinin 15'inci maddesi hükümlerinden yararlandırılmak suretiyle hesaplanması ile 24/12/2019 tarihli ve sonrası su faturalarında köy aboneliğine uygun birim fiyatın uygulanmasına ilişkin talebin reddine dair … tarih ve … sayılı işlemin ve işlemin dayanağı yapılan Muğla Su Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Abone Hizmetleri ve Tarifeler Yönetmeliğinin 8'inci maddesinin 1'inci fıkrasının (j) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinde, su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak, Büyükşehir Belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunu'nun 2. maddesinde, "İSKİ'nin görev ve yetkileri şunlardır: a) İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek, b) Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması,

yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek," hükmüne.

23. maddesinde, "Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile, amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masraflave bir kar oranı esas alınır. Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir.

" hükmüne; Ek-5. maddesinde ise "Bu kanun diğer Büyükşehir Belediyelerinde de uygulanır" kuralına yer verilmiştir.

06/12/2012 gün ve 328489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6360 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinde "(1) Bu Kanunun; a) 1 inci maddesi. 2 nci maddesi. 3 üncü maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı, yedinci, sekizinci ve dokuzuncu fıkraları. 4 üncü maddesi. 5 inci maddesi. 6 ncı maddesi. 7 nci maddesiyle değiştirilen 5216 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi.

5216 sayılı Kanunun 18 inci maddesinin son fıkrasının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin hükmü hariç 13 üncü maddesi. 22 nci maddesi. 25 inci maddesi.

5779 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin değiştirilen ikinci fıkrası hariç 26 ncı maddesi; geçici 1 inci maddesinin altıncı, yedinci, sekizinci, dokuzuncu, onuncu, onüçüncü, onbeşinci, onaltıncı, onyedinci ve yirmidördüncü fıkraları; geçici 2 nci maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü, altıncı, sekizinci ve dokuzuncu fıkraları ilk mahalli idareler genel seçiminde, b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde," yürürlüğe gireceği belirtilmiştir.

Aynı Kanunun 1. maddesinin 1. bendinde "Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür.", 3. bendinde "Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak,

belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır." ve geçici 1. maddesinin 15. bendinin işlem tarihinde yürürlükte olduğu haliyle "Bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ....... Bu yerlerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret 31/12/2025 tarihine kadar (bu tarih dahil) en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 2'nci maddesi ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen yerlerde de bu fıkra hükmü uygulanır." düzenlemelerine yer verilmiştir.

Kanun maddesinde atıf yapılan 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun Geçici 2'nci maddesinde de "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte; büyükşehir belediye sınırları, İstanbul ve Kocaeli ilinde, il mülkî sınırıdır. Diğer büyükşehir belediyelerinde, mevcut valilik binası merkez kabul edilmek ve il mülkî sınırları içinde kalmak şartıyla, nüfusu birmilyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı yirmi kilometre, nüfusu birmilyondan ikimilyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı otuz kilometre, nüfusu ikimilyondan fazla olan büyükşehirlerde yarıçapı elli kilometre olan dairenin sınırı büyükşehir belediyesinin sınırını oluşturur. Bu sınırlar içinde kalan köylerin tüzel kişiliği sona ererek mahalleye dönüşür " hükmü yer almaktadır.

Muğla Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Abone Hizmetleri ve Tarifeler Yönetmeliğinin iptali istenilen 8'inci maddesinin 1'inci fıkrasının ''Köy İşyeri Aboneleri'' başlıklı (j) bendinde, ''6360 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinin on beşinci fıkrasına göre, köy tüzel kişiliği kaldırılan ve mahalleye dönüşen yerleşim yerlerinde köy hayatının idamesi için gerekli ve köy halkına hizmet veren bakkal, kahvehane, marangoz, terzi, lokanta, kasap, berber, manav, fırın ve benzeri ölçekteki faaliyetlerin icra edilmesi amacıyla bizzat köy halkının kendisi tarafından işletilen ve geçimini bu yolla sağladığını muhtarlıkça belgeleyen,

içme ve kullanma amaçlı su tüketen abonelerdir. Bu ve benzeri ölçekteki iş yerlerine uygulanacak tarife; içme ve kullanma suları için tespit edilecek en düşük konut tarifesinin kademe aralığı karşılığı olan birim fiyatlarının %25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir.'' hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, Muğla ili, ... ilçesi, ... mahallesinde faaliyet gösteren davacı şirketin, faaliyette bulunduğu ... Köyünün tüzel kişiliğinin 6360 sayılı Kanun ile kaldırılarak mahalle statüsüne dönüştürüldüğü açıktır.

İdarelerce tesis edilen genel düzenleyici işlemlerde, üst hukuk kurallarına aykırı ya da üst normları daraltıcı, kısıtlayıcı hükümlere yer verilmemesi gerektiği tabiidir. Başka bir ifadeyle idarelerce düzenleyici işlem tesis edilirken normlar hiyerarşisi ilkesine uyulması zorunludur.

6360 sayılı Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret beş yıl süreyle en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek şekilde belirleneceği öngörülmüştür. Anılan maddede, tüzel kişiliği kaldırılan köylerdeki içme ve kullanma suları aboneleri yönünden, söz konusu tarifeden yararlanabilecekler açısından abone olunan tarihe ilişkin herhangi bir istisnaya yer verilmemiştir.

Her ne kadar anılan maddenin gerekçesiyle birlikte yorumlanmasında bir engel bulunmamakta ve temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında da bu yöntem benimsenmekte ise de, madde gerekçesinde indirimli tarifeden yararlanılacak tarihe ilişkin bir belirleme yapılmadığı görüldüğünden, gerekçenin madde metnini daraltacak şekilde yorumlanmasının isabetli olmadığı kanaatine varılmıştır.

İdare Mahkemesince davacı şirketin işyeri abonesi olduğu, indirimli tarifeden köy halkının yararlanması gerektiği, davacı şirketin işyeri abonesi olması dolayısıyla indirimli tarifeden yararlanamayacağı belirtilmiş ise de, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, 6360 sayılı Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde içme ve kullanma suları için alınacak ücretin 31/12/2025 (bu tarih dahil) tarihine kadar en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek şekilde belirleneceği belirtildiğinden ve tüzel kişiliği kaldırılan köylerdeki içme ve kullanma suları aboneleri için mevzuatta herhangi bir ayrıma gidilmediği anlaşıldığından ilgili Yasa maddesinin davacı şirkete de uygulanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu nedenle dava konusu 29/01/2020 tarihli MUSKİ Genel Müdürlüğü işleminde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Öte yandan; iptali istenen Muğla Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Abone Hizmetleri ve Tarifeler Yönetmeliğinin 8'inci maddesinin 1'inci fıkrasının ''Köy İşyeri Aboneleri'' başlıklı (j) bendinin, son cümlesinde yer alan "Bu ve benzeri ölçekteki iş yerlerine uygulanacak tarife; içme ve kullanma suları için tespit edilecek en düşük konut tarifesinin kademe aralığı karşılığı olan birim fiyatlarının %25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir." hükmünün yukarıda belirtilen 6360 sayılı Kanunun ilgili maddesinin aynen aktarılması şeklinde düzenlendiği,

ancak aynı Yönetmelik hükmünün ilk cümlesinde, 6360 sayılı Kanunun geçici 1'inci maddesinin 15'inci fıkrası hükmünde indirimli tarifeden yararlanacak aboneler arasında herhangi bir ayrım yapılmamasına rağmen kanun hükmünü daraltacak ve sınırlayacak şekilde düzenlemelere yer verildiği, dolayısıyla alt norm niteliğinde olan Yönetmelik hükmünün üst norm olan 6360 sayılı Kanuna uygun düzenleme içermediği, bu durumun da normlar hiyerarşisine aykırılık oluşturduğu açık olduğundan Mahkeme kararının bu kısım yönünden de bozulması gerektiği kanaatine varılmıştır.