Danıştay 8. Daire E.2021/7304 K.2024/3747

Dava konusu istem: Uşak ili, Banaz İlçesi, ... köyü hudutları dahilinde ve davacı uhdesindeki İR:... sayılı ruhsata ilişkin olarak, 4996,54 m² maden altyapı tesisi için ilave orman izni verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Denizli Orman Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ... sayılı işlemi ile bildirilen Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Çamsu Orman İşletme Şefliği'nin ... tarih ve ... sayılı yazısı, Banaz Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı ve İzin ve İrtifak Şube Müdürlüğü'nün... tarih ve ... sayılı yazısı içeriğinde dava konusu orman sahası içerisinde madencilik faaliyetlerinin yapılmasında herhangi bir sakınca görülmediğinin belirtilmesine ve Orman İşletme Müdürlüğü ekiplerince yasal mevzuat uyarınca mahallinde gerekli teknik araştırma ve incelemeler yapılarak 07.09.2020 tarihli izin raporuyla ve aynı tarihli değerlendirme formu ile uygun görülmesine karşın,

kamu yararı amacı ile hizmet gerekleri yönünden hukuken kabul edilebilir herhangi bir geçerli ve somut neden gösterilmeden, sadece "alanın orman sahası olarak kullanılmasında yarar görüldüğü, izin verilmesinde kamu yararının görülmediği" gerekçesiyle idarece tesis edilen ve Denizli Orman Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ... sayılı işlemi ile bildirilen Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih, ... sayılı işleminde mevzuata ve hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, talep sahasında her ne kadar çalışma yapılmış olsa da, bitişiğinde ve civarında başkaca maden sahası bulunmaması sebebi ile verimli devlet ormanına isabet eden izin talebinin Orman Kanunu'nun 16. maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 1. fıkrası gereği yapılan değerlendirmede izin verilmesinin uygun görülmediği, dava konusu işlemde hukuka aykırı yön bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının usule ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Uşak ili, Banaz ilçesi, ...

Köyü sınırları içerisinde kalan, davacı şirkete ait, İR ... ruhsat no'lu IV. Grup işletme ruhsatının 26.05.2019 tarihine kadar geçerli olduğu, davacı tarafından Maden Kanunu'nun 24. maddesi gereğince yapılan ruhsat temdit başvurusu dikkate alınarak ruhsatın süresinin 13.03.2024 tarihine kadar uzatıldığı, maden işletme sahasında, ... tarih ve ... olur no'lu 23.276,64 m² maden işletme ve altyapı ile, ... tarih ve ... olur no'lu 4.316,42 m² maden arama ve altyapı izni verildiği,

davacı şirketin 06.05.2019 tarihli başvurusunda anılan maden işletme ve altyapı ile maden arama ve altyapı izin sürelerinin 26.05.2019 tarihinde sona ereceği, bu nedenle izinlerin sürelerinin uzatılmasının davalı idareden talep edildiği, davacı şirketin anılan izin süresi uzatım işlemlerine ek olarak, 4.476,017 m² maden stok yeri ve 520,821 m² verimli toprak depo yeri olmak üzere toplamda 4.996,838 m² maden altyapı izni verilmesi istemiyle 16.01.2020 tarihli dilekçesiyle davalı idareye başvuruda bulunduğu,

Denizli Orman Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve... sayılı yazısıyla davacının ormanlık saha içerisinde talep edilen 26.593,06m² maden arama, işletme ve altyapı izin talebine ilave 4.996,84 m² maden altyapı izin talebinin ilave edilmesi talebine ilişkin gerekli kontrol ve incelemelerin yapılarak izin raporunun düzenlenmesinin talep edildiği, 07.09.2020 tarihli değerlendirme formu başlıklı yazı içeriğinde davaya konu iznin verilmesinde herhangi bir sakıncanın bulunmadığının belirtildiği, 07.09.2020 tarihli "izin raporu" başlıklı rapor içeriğinde, yapılacak tesis veya altyapı tesislerinin orman dışında yapılmasının mümkün olmadığı,

ormancılık çalışmaları açısından sakınca bulunmadığı, muhafaza ormanları içerisinde kalmadığı, endemik ve korunması gereken nadir ekosistem içerisinde kalmadığı hususlarının belirtildiği, raporun "Açıklama-2" kısmında, "4.996,84 m²'lik ormanlık alanda maden altyapı tesis izni verilmesi" hususuna yer verildiği, Çamsu Orman İşletme Şefliği'nin ... tarih ve ... sayılı yazısı içeriğinde, "...

Yukarıda ayrıntılarıyla açıklanan talep konusu; gerek evrak, gerekse arazi üzerinde incelenmiş olup, orman dışında yapılması mümkün olmayan faaliyetin gerçekleşmesinde kamu yararı görüldüğünden, ...

4.996,84m² maden altyapı izni olmak üzere toplam 4.996,84m²'lik ormanlık alanda bulunan izninin, 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16. maddesine göre izin verilmesinde sakınca olmadığına dair iş bu rapor tarafımızdan düzenlenmiştir." şeklinde görüşlere yer verildiği, Banaz Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla da söz konusu 4.996,84m²'lik ormanlık alanda bulunan maden altyapı izninin verilmesinde bir sakınca olmadığının belirtildiği,

İzin ve İrtifak Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı içeriğinde, ormanlık sahada bulunan 4.996,84m²'lik alana ilişkin maden altyapı izninin verilmesinin uygun olduğunun belirtildiği, davaya konu İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemiyle söz konusu alanın orman sahası olarak kullanılmasında yarar görüldüğü, izin verilmesinde kamu yararının görülmediği belirtilerek başvurunun reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 169. maddesinde, Devletin, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyacağı ve tedbirleri alacağı, bütün ormanların gözetiminin Devlete ait olduğu, kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamayacağı, ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemeyeceği düzenlemesine yer verilmiştir.

6831 sayılı Orman Kanunu'nun, 16. maddesinde, "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir.

Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır.

Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa'nın 169. maddesinde ormanların ülke yönünden taşıdığı büyük önem gözetilerek, korunmaları ve geliştirilmeleri konusunda ayrıntılı düzenlemelere yer verilmiştir. Bu özel ve ayrıntılı düzenlemenin ülkemizde orman örtüsünün sürekli yok edilmesi gerçeğinden kaynaklandığı kuşkusuzdur. Anayasa'nın 169. maddesinden gerekçesinde de belirtildiği gibi maddenin birinci fıkrası doğal kaynaklarımızın en önemlilerinden biri olan ormanların korunması ve sahaların genişletilmesi için Devlete gereken tedbirleri alıp kanun koymayı ve bütün ormanların gözetimi ödevini getirmektedir. (ANYM., 13.09.2000 tarih ve E:2000/21, K:2000/16 sayılı kararı)

Ormanlık alanda verilen izne konu edilen kamu yararı ile ormanın muhafazasındaki kamu yararının karşılaştırılmasının yapılması zorunluluğu Anayasa'nın 169. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez." hükmünden kaynaklanmaktadır.

Anayasa Mahkemesi'nin 22.11.2007 tarih ve E:2004/67, K:2007/83 tarihli kararında; zaruret halinin, talep edilen faaliyetin orman ekosistemi dışında gerçekleştirilmesi imkanı bulunmaması durumu olarak anlaşılması gerektiği vurgulanmaktadır.

Dava konusu uyuşmazlığın çözümü için, Kamu yararı sağlayan iki etkinlikten hangisinde “kamu yararının” daha çok olduğunun, hukuksal anlamda “üstün kamu yararının” hangisinde olduğunun belirlenmesi gerekmektedir. Bu nedenle izin işleminde ormanların devamlılığının sağlayacağı Kamu yararı ile madencilik iznine ait Kamu yararı kıyaslamasında "üstün kamu yararı" kavramının değerlendirilmesi uygun olacaktır.

Bu durumda; dava konusu edilen orman izni verilmemesine ilişkin işlem yönünden, davalı idarenin sahanın verimli orman niteliğinde olduğu yönündeki iddiaları ile 07.09.2020 tarihli "izin raporu" başlıklı rapor içeriğinde, davaya konu sahanın meşcere tipinin 3 kapalı orman olarak gösterildiği anlaşılmakla, orman izni verilmesinde kamu yararı karşılaştırması ve faaliyetin söz konusu saha dışında yapılmasının mümkün olmadığına dair zaruret halinin varlığına ilişkin somut tespitlere yer verilmesi ve söz konusu sahanın bulunduğu yerin orman niteliğinin,

meşcere örtüsünün kapalılık durumunun dikkate alınması suretiyle verimli orman niteliğinde olup olmadığının, keşif bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle tespit edilerek tartışılması gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak dava konusu işlemi iptal eden Mahkeme kararında hukukî isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.