Danıştay 8. Daire E.2021/7323 K.2024/2820

Dava konusu istem: Davacı tarafından, kiraladığı ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun EK2/3-a maddesi uyarınca 60 gün trafikten men edilmesine ilişkin Nazilli Bölge Trafik İstasyon Amirliği'nin ... tarih ve ... sayılı tutanağı ve 12.570,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sıra numaralı tutanağı ile src belgesi (mesleki yeterlilik belgesi) olmadığından bahisle 429,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sıra numaralı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun EK 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile aynı Kanun uyarınca toplam 12.570,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlem yönünden yapılan değerlendirme.

Bozdoğan İlçe Jandarma Komutanlığı Trafik Denetleme ekiplerince Bozdoğan-Nazilli İl Yolu üzerinde 20.01.2020 tarihinde yapılan denetimlerde durdurulan davacının sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı araçla belediye sınırları dahilinde izin belgesi olmaksızın ticari yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi uyarınca bahse konu aracın altmış (60) gün süreyle trafikten men edilerek, davacı adına 6.141,00-TL idari para cezası tesis edildiği,

anılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davada, Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği, fiilin işlendiği tarih üzerinden bir yıl geçmeden bu kez ... tarihinde gerçekleşen yaralamalı trafik kazası sonucu davacının sevk ve idaresindeki ... araçla çalışma izni/ruhsatı olmadan belediye sınırları içerisinde tarım işçisi taşındığı hususunun aynı tarihli Trafik Kazası Tespit Tutanağı ile tespit edildiği ve trafik kazasının gerçekleştiği tarih itibariyle davacının sevk ve idaresinde bulunan hususi plakalı aracın işçi servisinde kullanıldığı husunun dava dilekçesinde ikrarla sabit olduğu,

yukarıda anılan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2. maddesine göre, ilgili belediyeden, çalışma izni ve ruhsatı alınmadan ticari taşımacılık yapılamayacağı ve Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yürürlüğe konulan "P" Plaka Tahsisli ve Özel Servis Araçları Çalışma Usul ve Esaslarına Dair UKOME Kurul Kararı hükümleri uyarınca P plaka tahsisli araçlar dışında hususi plakalı araçlarla taşımacılık yapılamayacağı hususu da dikkate alındığında,

aracın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3 maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile aynı yasal düzenleme uyarınca tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle (fiilin işlendiği tarih üzerinden bir yıl geçmeden aynı fiilin gerçekleşmesi nedeniyle 6.141,00-TL idari para cezası 2 kat olarak artırılmıştır) ve sürücü belgesini yanında bulundurmamak fiilinden davacının toplam 12.570,00 TL (12.282,00-TL+288,00-TL) idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı,

SRC belgesi (mesleki yeterlilik belgesi) olmadığından bahisle 429,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve 977852 sıra numaralı işlem yönünden yapılan değerlendirme.

4925 sayılı Karayolları Taşıma Kanunu'nun 2. maddesinin ikinci fıkrasında, özel otomobillerle yapılan taşımaların bu Kanun hükümlerine tabi olmadığı hükmüne yer verilmiş olup; dosya kapsamı itibariyle davacının da esas itibariyle ticari nitelikte olmayan ... plakalı hususi araçla yolcu taşımacılığı yaptığı hususu gözetildiğinde mevzuat hükmüne aykırı olarak src belgesi (mesleki yeterlilik belgesi) olmadığından bahisle 429,00 TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle kısmen davanın reddine kısmen işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Davalı idare tarafından İdare Mahkemesi kararının iptale dair kısmına yönelik istinaf başvurusunda bulunulmuş olup; istinaf Dairesince, istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, olaya konu taşımacılığın ticari amaçla yapıldığının sabit olduğu, kararın iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bölge Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü'ne bağlı Nazilli Bölge Trafik Denetleme İstasyon Amirliği sorumluluk alanı içerisinde Nazilli-Aydın Karayolu 20-450 Kavaklı Kavşağında, ... günü tarım işçilerinin yaralanması ile sonuçlanan trafik kazasına karışan ve davacının sevk ve idaresinde olan ... plaka sayılı araçla çalışma izni/ruhsatı olmadan belediye sınırları içerisinde tarım işçisi taşındığı ve davacının sürücüsü belgesinin üzerinde bulunmadığından bahisle,

Karayolları Trafik Kanunun Ek 2. maddesi uyarınca söz konusu aracın 5553 sayılı tutanakla 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile aynı yasal düzenleme uyarınca tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle ve sürücü belgesini yanında bulundurmamak fiilinden davacı adına toplam 12.570,00 TL (12.282,00-TL+288,00-TL) idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sıra numaralı işlem ve src belgesi (mesleki yeterlilik belgesi) olmadığından bahisle 4925 sayılı Karayolları Taşıma Kanunun 26.maddesinin (l) bendi uyarınca 429,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sıra numaralı işlemin tesisi üzerine

bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4925 sayılı Karayolları Taşıma Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2.maddesinde, "Bu Kanun kamuya açık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarını, taşımacıları, taşıma acentelerini, taşıma işleri komisyoncularını, nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerini, taşıma işlerinde çalışanlar ile taşımalarda yararlanılan her türlü taşıt, araç, gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar.

Ancak, özel otomobillerle ve bunların römorklarıyla yapılan taşımalar, genel ve katma bütçeli dairelerle, il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler ve kamu iktisadî teşebbüslerine ait otomobillerle yapılan taşımalar, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğüne ait motorlu taşıt ve bunların römorkları ile yapılan taşımalar, lastik tekerlekli traktörlerle çekilen römorklarla yapılan taşımalar bu Kanun hükümlerine tâbi değildir..." kuralına yer verilmiş.

"Yetki Belgesi Alma Zorunluluğu ve Taşıma Hizmeti" başlıklı 5.maddesinde, taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesinin alınmasının zorunlu olduğu, ...yetki alınabilmesi için taşıma işleri işletmecilerinin mesleki saygınlık, mali yeterlilik ve mesleki yeterliliğe sahip olması gerektiği, ayrıca, karayoluyla yük ve yolcu taşımacılığı faaliyetlerinde kullanılan ticari araçlarda çalışan şoförlerin, sürücü mesleki yeterlilik belgesi almalarının zorunlu olduğu açıklanmış.

"İdari Para Cezaları" başlıklı 26.maddesinin (l) bendinde de, 5.maddeye göre mesleki yeterlilik belgesine sahip olmadan taşıt kullanan şoförlere iki yüz, işletmecisine ise beş yüz Türk Lirası idari para cezası verileceği ve aynı kabahat için 48 saat geçmeden ikinci bir ceza verilemeyeceği düzenlenmiş.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğü'nün "Yeniden Değerleme Oranının Uygulanması" başlıklı 30.12.2019 tarih ve 2019/KDGM22/Genel sayılı Genelgeyle, aynı Kanunun 26.maddesinin (l) bendi uyarınca verilecek ceza tutarı yeniden değerleme oranında artırılarak 429,00-TL olarak belirlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen düzenlemelere göre, taşımacılık faaliyeti yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesinin alınmasının zorunlu olduğu, yetki alınabilmesi için taşıma işleri işletmecilerinin mesleki saygınlık, mali yeterlilik ve mesleki yeterliliğe sahip olması gerektiği, ayrıca, karayoluyla yük ve yolcu taşımacılığı faaliyetlerinde kullanılan ticari araçlarda çalışan şoförlerin, sürücü mesleki yeterlilik belgesi almalarının zorunlu olduğu; ancak, özel otomobillerle ve bunların römorklarıyla yapılan taşımaların bu kurallardan istisna tutulduğu açıktır.

Uyuşmazlıkta, davacı tarafından kiralanarak işçi taşıma işinde kullanılan aracın kullanım amacının, ruhsatında "yolcu nakli- ticari" olarak, kira sözleşmesinde ise servis taşımacılığı olarak belirtildiği, davacının kendi beyanı ile sabit olan işçi taşıma işinin ticari amaçla yapıldığının anlaşıldığı, aracın ilgili Kanunda istisna tutulan özel otomobil olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varıldığından araç sürücüsü olan davacıya src belgesi (mesleki yeterlilik belgesi) olmadığından bahisle 429,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sıra numaralı işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki .... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.