Danıştay 8. Daire E.2021/7516 K.2024/4619

Dava konusu istem: ... Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğrenci olan davacı tarafından, 2019-2020 dönemindeki 3. Sınıf TIP340 - Sindirim Metabolizma ve Endokrin Sistemi Hastalıkları ile TIP342 - Ürogenital Sistem Hastalıkları derslerinden başarısız olması üzerine, fakülteye kayıt yaptırdığı tarihte geçerli bulunan 24/08/2016 tarihinde Üniversite Senatosu tarafından kabul edilen Eğitim Öğretim ve Sınav Yönergesi çerçevesinde başarısız sayıldığı dersler ile bağlantılı dersler dışındaki 4. sınıf derslerini alma yönündeki 24/07/2020 tarihli başvurusunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı Tıp Fakültesi Dekanlığı işlemi ile işleme dayanak gösterilen Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönergesinin 25/d ve 30. maddesinin 2. cümlesinin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Anayasa ile korunan eğitim ve öğretim hakkına zarar verilmesinin önüne geçilmesi için derslerin niteliği ve amacı da dikkate alınarak ölçülü ve orantılı bir şekilde düzenleme yapılması, belirlemenin hangi bilimsel verilere dayalı olarak yapıldığının ders bazında ortaya konulması gerekirken, idarece düzenleme ve takdir yetkisinin sınırları aşılarak öğrencinin aleyhine sonuç doğuracak şekilde Yönergede değişiklik yapılarak getirilen "Sınıf Geçme" başlıklı 25'nci maddesinin d bendinde yer alan "IV.

Sınıfa geçme için, I, II ve III. sınıftaki ortak zorunlu ve seçmeli dersler de dahil tüm derslerinden başarılı olması şartı aranır. Yatay geçiş ile gelen öğrencilerde bu şart aranmaz. Bu madde 2018-2019 eğitim öğretim yılında ilk defa 3. Sınıfı okuyacak öğrenciler ile daha sonraki yıllarda okuyacak öğrenciler için geçerli olacaktır.

" şeklindeki düzenlemenin ve Yönergenin 30'uncu maddesinin ikinci cümlesinde yer alan "Bu yönergenin yürürlüğe girmesinden önce kayıt yaptıran öğrenciler de işbu Yönergenin hükümlerine tabidir." cümlesinin hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle iptaline Yönerge hükümlerine göre davacının talebinin reddi işleminde de hukuka uyarlılık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu Yönerge hükümlerinde ve Yönerge hükümlerine dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle hukuka aykırı Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Tıp fakültesine kayıt yaptırdığı dönemde geçerli olan yönerge hükmünün davacı açısından kazanılmış hak teşkil ettiği, davacının öğrenciliği sırasında değiştirilen yönerge hükmü ile aleyhine işlem tesis edilemeyeceği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Anayasa'nın 42. maddesinde, kimsenin, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı, öğrenim hakkının kapsamının kanunla tespit edileceği ve düzenleneceği hükme bağlanmış,124. maddesinde de, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir.

Davacının fakülteye kaydını yaptırdığı tarihte geçerli olan 24/08/2016 tarihli Yönergenin "Sınıf Geçme" başlıklı 27'nci maddesinin c bendi ise "Sarmal 3'te bulunan ders kurulları Sarmal 4'te bulunan staj kurullarının öncüllerinin (ön koşul) oluşturmaktadır. Bu öncüller her yıl eğitim-öğretim dönemi başlamadan en az bir ay önce fakülte kurulu tarafından karara bağlanır ve açıklanır.

Açıklanan öncüllerde (ön koşullu dersler) başarılı olamayan öğrenci sarmal 4'te ki o öncülün devamındaki staj kurulunu alamaz. Öncül olmayan staj gruplarına devam edebilirler." düzenlemesine yer verilmişken,

31/10/2018 tarihli Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönergesi değişikliğine gidilmiş, yeni yönergenin "Sınıf Geçme" başlıklı 25'nci maddesinin d bendi " IV. Sınıfa geçme için, I, II ve III. sınıftaki ortak zorunlu ve seçmeli dersler de dahil tüm derslerinden başarılı olması şartı aranır. Yatay geçiş ile gelen öğrencilerde bu şart aranmaz. Bu madde 2018-2019 eğitim öğretim yılında ilk defa 3. sınıfı okuyacak öğrenciler ile daha sonraki yıllarda okuyacak öğrenciler için geçerli olacaktır.)

" şeklinde düzenlenmiş, aynı yönergenin 30'uncu maddesinin ikinci cümlesinde ise "Bu yönergenin yürürlüğe girmesinden önce kayıt yaptıran öğrenciler de işbu Yönergenin hükümlerine tabidir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Anayasa'nın 124. maddesine dayanan anayasal bir yetki olması sebebiyle, idareler tarafından mevzuatla verilen görevlerin yerine getirilmesi amacıyla düzenleyici işlemler yapılabileceği, ancak, bu düzenlemeler yapılırken, Anayasa'da yer alan hukuk devleti ilkesi gereğince, kazanılmış hak, haklı beklenti, idari faaliyetlerin belirliliği ve hukuki güven ilkesi gibi ilkelerin de göz önünde bulundurulması gerektiği, bu bağlamda,

gerek uluslararası gerek ulusal mevzuat hükümleri ile koruma altına alınmış olan eğitim hakkını kullanarak idareler tarafından yürürlüğe konulan düzenlemeler ve uygulamalar doğrultusunda ilgililerin eğitimlerine devam ederken yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre elde etme beklentisi içinde oldukları kazanımların, idareler tarafından yürürlüğe konulan düzenlemede göz ardı edilmesinin yukarıda belirtilen ilkelerle bağdaşmadığı açıktır.

Bu durumda, davacının okula kayıt yaptırdığı dönemde yürürlükte olan Yönerge hükümlerine göre 3. sınıftan 4. sınıfa geçebilmesi için alttan dersinin kalmaması şartının bulunmadığı, sadece 3. sınıfta başarısız olunan derslerden 4. sınıfta bağlantısı olan derslerin alınamayacağı şeklinde düzenleme yapıldığı, dava konusu Yönerge hükümleri ile 3. sınıftan bir dersi bile kalan öğrencinin 4. sınıfa geçemeyeceği düzenlemesine yer verildiği, yapılan bu mevzuat değişikliği öncesi okula kayıt yaptıran öğrencilerin bu düzenlemeden muaf tutulması gerekir iken bu yönde herhangi bir geçiş hükmü getirmeyen dava konusu yönerge hükümlerinde ve bu yönerge hükümlerine dayanılarak tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY

Davacının, 3. sınıf derslerinden TIP340 - Sindirim Metabolizma ve Endokrin Sistemi Hastalıkları ile TIP342 - Ürogenital Sistemi Hastalıkları derslerinden başarısız olmasından ötürü 31/10/2018 tarihli Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönergesinin 25'nci maddesinin (d) bendi ve aynı Yönergenin 30. maddesinin ikinci cümlesine istinaden 4. sınıf derslerinin alamayacağı bildirilmesi üzerine,

davacının fakülteye kayıt yaptırdığı 31/07/2017 tarihinde geçerli bulunan 24/08/2016 tarihli Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönergesi kapsamında sadece başarısız olduğu derslerle bağlantılı bulunan derslerden üst sınıf derslerini alamayacağının düzenlendiği, buna karşılık başarılı olduğu 3. sınıf dersleri ile bağlantılı derslerden 4. sınıf derslerini almasını engelleyen bir düzenlemenin yer almamasına karşın, sonradan getirilen yönerge değişikliğinin eğitim öğretim hakkına zarar verdiği,

davacının kayıt yaptırdığı dönemdeki yönerge hükümlerine göre sınıf geçmenin zorlaştırılmasının kazanılmış haklarını ortadan kaldırdığı ileri sürülerek fakülteye kayıt yaptırdığı tarihte geçerli bulunan 24/08/2016 tarihinde Üniversite Senatosu tarafından kabul edilen Eğitim Öğretim ve Sınav Yönergesi çerçevesinde başarısız sayıldığı dersler ile bağlantılı dersler dışındaki 4. sınıf derslerini alma yönündeki 24/07/2020 tarihli başvurusunun reddine dair 27/08/2020 tarih ve 4226 sayılı Tıp Fakültesi Dekanlığı işlemi ile işleme dayanak gösterilen Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönergesinin 25/d ve 30.

maddesinin 2. cümlesinin davacı yönünden iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44. maddesinin (b) bendinde, Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği;

kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitimöğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği hükmüne yer verilmiştir.

31/10/2018 tarihli Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönergesinin "Sınıf Geçme" başlıklı 25. maddesinin (d) bendinde; "IV. Sınıfa geçme için, I, II ve III. sınıftaki ortak zorunlu ve seçmeli dersler de dahil tüm derslerinden başarılı olması şartı aranır. Yatay geçiş ile gelen öğrencilerde bu şart aranmaz. Bu madde 2018-2019 eğitim öğretim yılında ilk defa 3. sınıfı okuyacak öğrenciler ile daha sonraki yıllarda okuyacak öğrenciler için geçerli olacaktır.)

" şeklinde düzenlenmiş, aynı yönergenin 30. maddesinin ikinci cümlesinde ise "Bu yönergenin yürürlüğe girmesinden önce kayıt yaptıran öğrenciler de işbu Yönergenin hükümlerine tabidir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Hukukumuzda, takdir yetkisi, temel amacı faaliyetlerinde kamu yararını gerçekleştirmek olan idarenin belli bir konuda karar alıp almama yahut karar alma hususunda birden fazla seçenek arasında seçim yapma serbestisine sahip olması şeklinde tanımlanmaktadır. Düzenleyici işlemlerde idareye düzenleme yapma yetkisi veren üst normlarda düzenlemenin içeriği itibarıyla belli bir sınır çizilmemesi durumunda, idarenin takdir yetkisi söz konusu olmaktadır.

Anayasa Mahkemesi, kanun koyucunun düzenleme yapma konusunda takdir yetkisine sahip olduğu hallerde, yürürlüğe konulan kanunların Anayasa'ya uygunluk denetimi kapsamında verdiği kararlarda, kanun koyucunun kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet, hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerektiğini vurgulamaktadır (AYM, E:2015/109, K:2016/28, 7/4/2016).

Kanun koyucunun sahip olduğu takdir yetkisinin denetiminde Anayasa Mahkemesince de benimsenen bu görüşün, takdir yetkisi kapsamında türev (ikincil) nitelikte düzenleme yapan idarenin tesis ettiği düzenleyici işlemlerin yargısal denetiminde de kullanılacak ölçüt olarak dikkate alınması mümkündür. Bu çerçevede, kendisine düzenleme yapma yetkisi tanınan idarece, düzenlemenin içeriğini belirleme konusundaki takdir yetkisinin Anayasa ve diğer üst normların çizdiği sınırlar içerisinde adalet, hakkaniyet ve kamu yararı ölçütleri gözetilerek kullanılması gerekmektedir.

Dolayısıyla, takdir yetkisi kullanılarak ihdas edilen düzenleyici işlemlerin yargısal denetiminde, başta normlar hiyerarşisi olmak üzere yukarıda temas edilen ölçütlere göre düzenlemenin denetlenmesi gerektiği, takdir yetkisinin sınırsız olmadığı İdare Hukukunun bilinen ilkelerindendir.

Bu durumda, 2547 sayılı Kanunun yukarıda bahsi geçen 44. maddesinin verdiği yetkiye istinaden, Bezmialem Vakıf Üniversitesi Senatosunun ... tarih ve ... sayılı toplantısında kabul edilen Yönergeyle, Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönergesi değişikliğine gidilerek eğitim kalitesinin artırılması yönünde düzenlemeler yapıldığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, kanunun verdiği yetkiye istinaden alınan ve yukarıda belirtilen takdir yetkisi kapsamında düzenlendiği anlaşılan dava konusu Yönergenin 25/d ve 30.maddesinin 2. cümlesi ile bu Yönergeye dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.